7-tom, 1-son, b. 322–325, Nashr: 2026-08-08

UZLUKSIZ KASBIY TA’LIM TIZIMI MAKONINI MODELLASHTIRISH: UMUMIY METODOLOGIYA

МОДЕЛИРОВАНИЕ ПРОСТРАНСТВА СИСТЕМЫ НЕПРЕРЫВНОГО ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ: ОБЩАЯ МЕТОДОЛОГИЯ

MODELING THE SPACE OF THE SYSTEM OF CONTINUOUS PROFESSIONAL EDUCATION: GENERAL METHODOLOGY

  • Umarov Lutfillo Murodilloyevich — Qashqadaryo viloyati PMM Pedagogika, psixologiya va ta’lim menejmenti kafedra mudiri (PhD), dotsent.

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada uzluksiz ta’lim tizimi makonini modellashtirish umumiy metodologiyasi ilmiy-nazariy jihatdan chuqur tahlil qilinadi. Tadqiqotda XX asrning oxirlaridan buyon ta’limida uzluksizlik tushunchasining evolyutsiyasi, uning zamonaviy paradigmatik asoslari va modellashtirish metodologiyasining konseptual poydevori ko‘rib chiqiladi. Modellashtiriladigan makon tuzilishining axloqiy-aksiologik, ijtimoiy-gumanitar, korrelyatsion, falsafiy-uslubiy, integrativ-applikativ, interfaol-gnostik, refleksiv-baholovchi, ekologik-faoliyatli, antropotsentrik, kreativ-rivojlantiruvchi va axborot komponentlari batafsil asoslab beriladi. Shuningdek, makonni modellashtirish metodologiyasining falsafiy, umumilmiy va alohida pedagogik muammolarni tadqiq etish darajalari o‘rganiladi. Makon uchun belgilangan ko‘p darajalililik, bir-birini to‘ldirish, manevrlillik va izchillik kabi umumiy metodologik tamoyillar hamda moslashuvchanlik, dinamizm, insonparvarlashtirish va shaxsga yo‘naltirilganlik kabi o‘ziga xos metodologik tamoyillar asoslab beriladi. Metodologiyani amaliyotga tatbiq etishning olti bosqichli algoritmi taklif etiladi va uning samaradorligi asoslab ko‘rsatiladi.

Аннотация

В данной статье проводится глубокий научно-теоретический анализ общей методологии моделирования пространства непрерывного специализированного профессионального образования В исследовании рассматривается эволюция понятия непрерывности в специализированном профессиональном образовании с конца XX века, его современные парадигматические основания и концептуальный фундамент методологии моделирования. Подробно обосновываются нравственно-аксиологический, социально-гуманитарный, корреляционный, философско-методологический, интегративно-аппликативный, интерактивно-гностический, рефлексивно-оценочный, эколого-деятельностный, антропоцентрический, креативно-развивающий и информационный компоненты структуры моделируемого пространства. Также изучаются философский, общенаучный и специально-педагогический уровни методологии. Обосновываются общие методологические принципы: многоуровневость, взаимодополняемость, маневренность и последовательность, а также специфические принципы: гибкость, динамизм, гуманизация и личностная ориентация. Предлагается шестиэтапный алгоритм практического применения методологии и демонстрируется его эффективность.

Abstract

This article conducts an in-depth scientific and theoretical analysis of the general methodology for modeling the space of continuous specialized vocational education. The study examines the evolution of the concept of continuity in specialized vocational education since the late 20th century, its modern paradigmatic foundations, and the conceptual basis of the modeling methodology. The moral-axiological, social-humanitarian, correlational, philosophical-methodological, integrative-applicative, interactive-gnostic, reflexive-evaluative, ecological-activity, anthropocentric, creative-developmental, and information components of the modeled space structure are thoroughly substantiated. The philosophical, general scientific, and special pedagogical levels of the methodology are also studied. General methodological principles - multi-levelness, complementarity, maneuverability, and consistency - as well as specific principles - flexibility, dynamism, humanization, and personal orientation - are substantiated. A six-stage algorithm for practical application of the methodology is proposed and its effectiveness is demonstrated.

Kalit so'zlar: uzluksiz kasb-hunar ta’limi, modellashtirish, metodologiya, ta’lim makoni, integrativ yondashuv, konseptual asoslar, kasbiy kompetentlik, ko‘p darajalililik, fundamentallashtirish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Belyaeva A.P. Integrative tendencies in vocational education. - SPb.: RGPU, 1998. - 172 p.
  2. Novikov A.M. Methodology of educational activity. - M.: Egves, 2005. - 488 p.
  3. Zagvyazinsky V.I. Theory of learning: a modern interpretation. - M.: Academy, 2016. - 192 p.
  4. Kraevsky V.V. Methodology of pedagogy: new stage. - M.: Academy, 2006. - 400 p.
  5. Skatkin M.N. Problems of modern didactics. - M.: Pedagogika, 1984. - 96 p.
  6. Gershunsky B.S. Philosophy of education for the 21st century. - M.: Sovershentstvo, 1998. - 608 p.
  7. Asqarov A. Xalq ta’limi xodimlari malakasini masofadan oshirish tizimini takomillashtirish. Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori diss. –T.: 2017. –250 8. Шахмарова Р.Р. Непрерывное образование – основа развития личности в современном обществе / Международный научно-исследовательский журнал. №05 (59), Часть 2. Май. – c. 85-87.