9-tom, 1-son, b. 140–142, Nashr: 2026-09-13

SUN'IY INTELLEKT YORDAMIDA YUQORI SINF O'QUVCHILARINING INGLIZ TILINI O'QITISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI: TAVSIFIY-EMPIRIK TAHLIL

ПЕДАГОГО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ОБУЧЕНИЯ АНГЛИЙСКОМУ ЯЗЫКУ УЧАЩИХСЯ СТАРШИХ КЛАССОВ С ПОМОЩЬЮ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА: ОПИСАТЕЛЬНО-ЭМПИРИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ

PEDAGOGICAL AND PSYCHOLOGICAL FEATURES OF TEACHING ENGLISH TO HIGH SCHOOL STUDENTS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE: A DESCRIPTIVE-EMPIRICAL ANALYSIS

  • Cho'liyev Isomiddin Ilxomovich — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil tadqiqotchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Maqolada yuqori sinf o'quvchilarining ingliz tilini sun'iy intellekt (SI) vositalari yordamida o'rganishiga oid pedagogik-psixologik ko'rsatkichlar tavsifiy statistika asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda 455 nafar yuqori sinf o'quvchisi ishtirok etgan bo'lib, ularning ingliz tiliga oid motivatsion yo'nalganligi R.Gardnerning AMTB (Attitude/Motivation Test Battery) metodikasi, sun'iy intellekt vositalariga munosabati esa mualliflik so'rovnomasi (5 omil, 40 band) yordamida o'rganilgan. Tavsifiy statistika natijalari o'quvchilarda SI vositalaridan foydalanishga tayyorlik va SI yordamida motivatsiya ko'rsatkichlari nisbatan yuqori, tashvish va psixologik to'siqlar ko'rsatkichi esa nisbatan past darajada ekanligini ko'rsatdi. Olingan natijalar ingliz tili o'qitish jarayoniga sun'iy intellekt vositalarini samarali joriy etish bo'yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun asos bo'lib xizmat qiladi.

Аннотация

В статье на основе описательной статистики проанализированы педагогико-психологические показатели изучения английского языка учащимися старших классов с помощью средств искусственного интеллекта (ИИ). В исследовании приняли участие 455 учащихся старших классов, чья мотивационная направленность к английскому языку изучалась с помощью методики AMTB (Attitude/Motivation Test Battery) Р.Гарднера, а отношение к средствам ИИ – с помощью авторской анкеты (5 факторов, 40 пунктов). Результаты описательной статистики показали, что показатели готовности к использованию средств ИИ и мотивации посредством ИИ у учащихся относительно высокие, а показатель тревожности и психологических барьеров относительно низкий. Полученные результаты служат основой для разработки практических рекомендаций по эффективному внедрению средств искусственного интеллекта в процесс обучения английскому языку.

Abstract

This article analyzes, through descriptive statistics, the pedagogical-psychological indicators of high school students learning English with the help of artificial intelligence (AI) tools. The study involved 455 high school students, whose motivational orientation toward English was examined using R. Gardner's AMTB (Attitude/Motivation Test Battery), while their attitude toward AI tools was examined using an author-developed questionnaire (5 factors, 40 items). Descriptive statistics revealed that students' readiness to use AI tools and AI-mediated motivation indicators were relatively high, while the anxiety and psychological-barrier indicator was relatively low. The findings provide a basis for developing practical recommendations for the effective integration of AI tools into the English-language teaching process.

Kalit so'zlar: sun'iy intellekt, ingliz tili o'qitish, pedagogik-psixologik xususiyatlar, motivatsiya, yuqori sinf o'quvchilari, AMTB

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Gardner R.C. Social Psychology and Second Language Learning: The Role of Attitudes and Motivation. – London: Edward Arnold, 1985. – 208 p.
  2. Schepman A., Rodway P. Initial Validation of the General Attitudes towards Artificial Intelligence Scale // Computers in Human Behavior Reports. – 2020. – Vol. 1. – P. 100014.
  3. Xu Z., Wang Y. Artificial intelligence in language education: a meta-analysis // Computer Assisted Language Learning. – 2024. – Vol. 37. – P. 1-28.
  4. Baxtiyorova D.I. Sun'iy intellekt vositalari yordamida o'quvchilarda ingliz tili ko'nikmalarini rivojlantirish: PhD dissertatsiya. – Buxoro, 2025. – 156 b.
  5. Sharadgah T.A., Sa'di R.A. AI-based personalized learning and self-regulation // International Journal of Emerging Technologies in Learning. – 2022. – Vol. 17. – P. 4-19.
  6. Tschannen-Moran M., Woolfolk Hoy A. Teacher efficacy: capturing an elusive construct // Teaching and Teacher Education. – 2001. – Vol. 17. – P. 783-805.
  7. Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya asoslari. – Toshkent: O'qituvchi, 2019. – 320 b.
  8. Field A. Discovering Statistics Using IBM SPSS Statistics. – 5th ed. – London: Sage, 2018. – 1104 p.
  9. Otajonova D. Yuqori sinf o'quvchilarida sun'iy intellekt yordamida chet tili o'qitishning pedagogik shart-sharoitlari // Pedagogika va psixologiyada innovatsiyalar. – 2024. – №2. – B. 67-74.
  10. Wei L. Artificial intelligence in second language acquisition: opportunities and challenges // Language Learning & Technology. – 2023. – Vol. 27. – P. 1-15.