7-tom, 1-son, b. 211–214, Nashr: 2026-08-08

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI FLORA-FAUNA KONSEPTIGA OID TEZ AYTISHLARNING SEMANTIK-STILISTIK XUSUSIYATLARINI O‘RGANISH USULLARI

МЕТОДЫ ИЗУЧЕНИЯ СЕМАНТИКО-СТИЛИСТИЧЕСКИХ ОСОБЕННОСТЕЙ СКОРОГОВОРОК, СВЯЗАННЫХ С КОНЦЕПТОМ ФЛОРЫ И ФАУНЫ В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ

METHODS OF STUDYING THE SEMANTIC AND STYLISTIC FEATURES OF TONGUE TWISTERS RELATED TO THE FLORA AND FAUNA CONCEPT IN UZBEK AND ENGLISH

  • Isaqova Elvina Dilaverovna — Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mustaqil izlanuvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi flora-fauna konseptiga oid tez aytishlarning semantik-stilistik xususiyatlarini o‘rganish usullari yoritilgan. Tez aytishlar xalq og‘zaki ijodining muhim janrlaridan biri bo‘lib, ular tilning fonetik, leksik, semantik va stilistik imkoniyatlarini namoyon etadi. Ayniqsa, o‘simlik va hayvonot olami bilan bog‘liq obrazlar xalq tafakkuri, milliy dunyoqarashi, madaniy qadriyatlari va obrazli fikrlash xususiyatlarini aks ettiradi. Maqolada flora va fauna konseptlariga oid tez aytishlarni tahlil qilishda semantik tahlil, stilistik tahlil, lingvomadaniy tahlil, qiyosiy-tipologik tahlil hamda fonetik kuzatuv usullaridan foydalanish zarurligi asoslab beriladi. O‘zbek va ingliz tillaridagi tez aytishlarda hayvon, qush, o‘simlik, daraxt, gul va tabiat hodisalari obrazlarining qo‘llanishi orqali milliy-madaniy ma’no, obrazlilik, ritm, takror, alliteratsiya va ekspressivlik kabi xususiyatlar aniqlanadi. Tadqiqot natijalari tez aytishlarning nafaqat nutqni ravonlashtirish, balki til va madaniyat o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni ochib berishda ham muhim manba ekanligini ko‘rsatadi.

Аннотация

В данной статье рассматриваются методы изучения семантико-стилистических особенностей скороговорок, связанных с концептом флоры и фауны в узбекском и английском языках. Скороговорки являются одним из важных жанров устного народного творчества и отражают фонетические, лексические, семантические и стилистические возможности языка. Особое значение имеют образы растительного и животного мира, поскольку они выражают особенности народного мышления, национального мировоззрения, культурных ценностей и образного восприятия действительности. В статье обосновывается необходимость применения семантического, стилистического, лингвокультурологического, сравнительно-типологического и фонетического методов анализа при изучении скороговорок, связанных с концептами флоры и фауны. На материале узбекских и английских скороговорок выявляются такие особенности, как национально-культурная семантика, образность, ритмичность, повтор, аллитерация и экспрессивность, возникающие через использование образов животных, птиц, растений, деревьев, цветов и явлений природы. Результаты исследования показывают, что скороговорки служат не только средством развития правильной и беглой речи, но и важным источником для раскрытия взаимосвязи языка и культуры.

Abstract

This article examines the methods of studying the semantic and stylistic features of tongue twisters related to the concept of flora and fauna in Uzbek and English. Tongue twisters are one of the important genres of oral folklore, reflecting the phonetic, lexical, semantic, and stylistic possibilities of a language. Images associated with the plant and animal world are of particular importance, as they express folk thinking, national worldview, cultural values, and figurative perception of reality. The article substantiates the importance of applying semantic, stylistic, linguocultural, comparative-typological, and phonetic methods in the analysis of tongue twisters related to flora and fauna concepts. In Uzbek and English tongue twisters, the use of images of animals, birds, plants, trees, flowers, and natural phenomena helps reveal national-cultural meaning, imagery, rhythm, repetition, alliteration, and expressiveness. The results of the study show that tongue twisters are not only a means of developing fluent and accurate speech, but also an important source for revealing the close relationship between language and culture.

Kalit so'zlar: flora, fauna, konsept, tez aytish, semantik tahlil, stilistik xususiyat, lingvomadaniyat, qiyosiy tahlil, xalq og‘zaki ijodi, o‘zbek tili, ingliz tili

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. “Ta’lim to‘g‘risida” : 2020-yil 23-sentabrda qabul qilingan.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida” : PF-5847-son : 2019-yil 8-oktabrda qabul qilingan.
  3. Mirziyoyev, Sh. M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi / Sh. M. Mirziyoyev. — Toshkent : O‘zbekiston, 2021.
  4. Абдураҳмонов, Ғ. А. Ўзбек тилининг грамматик стилистикаси / Ғ. А. Абдураҳмонов, А. Рустамов. — Тошкент : Ўқитувчи, 1992.
  5. Қўнғуров, Р. Ўзбек тилининг функционал стиллари / Р. Қўнғуров, С. Каримов, Т. Қурбонов. — Самарқанд : СамДУ нашри, 1984.
  6. Yo‘ldoshev, B. O‘zbek folklorshunosligi asoslari / B. Yo‘ldoshev. — Toshkent : Fan, 2008.
  7. Jo‘rayev, M. O‘zbek xalq og‘zaki ijodi / M. Jo‘rayev. — Toshkent : Fan, 2010.
  8. Safarov, Sh. Kognitiv tilshunoslik / Sh. Safarov. — Jizzax : Sangzor, 2006.
  9. Mahmudov, N. Til va madaniyat / N. Mahmudov. — Toshkent : O‘zbekiston, 1992.