9-tom, 2-son, b. 302–305, Nashr: 2026-09-23
MASOFAVIY TA’LIM MUHITIDA BO‘LAJAK PEDAGOGLARNING KOGNITIV KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODIK ASOSLARI
ТЕОРЕТИКО-МЕТОДИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ КОГНИТИВНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ В УСЛОВИЯХ ДИСТАНЦИОННОГО ОБУЧЕНИЯ
IMPROVING STUDENTS’ COGNITIVE COMPETENCE IN THE EDUCATIONAL PROCESS AS A METHODOLOGICAL PROBLEM
- Baxronova Sayyora Botir qizi — Osiyo Xalqaro universiteti tayanch doktoranti
Annotatsiya
Ushbu maqolada oliy ta’lim muassasalarida pedagog kadrlarni tayyorlash va ularning kasbiy hamda kognitiv kompetentligini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Zamonaviy ta’lim sharoitida pedagoglarning kasbiy, ilmiy, pedagogik-metodik va raqamli kompetentliklarini shakllantirish zarurati asoslangan. Masofaviy ta’lim muhiti talabalarning mustaqil o‘quv faoliyatini tashkil etish va ularning bilim olish imkoniyatlarini kengaytiruvchi pedagogik muhit sifatida tavsiflangan. Raqamli texnologiyalar va axborot-kommunikatsiya vositalarining ta’lim jarayonini samarali tashkil etishdagi imkoniyatlari yoritilgan. Moodle, ATutor, ILIAS, Dokeos va Forma LMS kabi masofaviy ta’lim platformalarining o‘quv jarayonidagi didaktik imkoniyatlari ko‘rib chiqilgan. Kognitiv kompetentlik mustaqil bilim olish, tanqidiy fikrlash, muammolarni tahlil qilish va qaror qabul qilishni ta’minlovchi muhim kompetentlik sifatida izohlangan. Mazkur yondashuv pedagoglarning o‘zini o‘zi rivojlantirishi, kasbiy faoliyatda samarali qarorlar qabul qilishi hamda ta’lim sifatini oshirishiga xizmat qilishi asoslangan.
Аннотация
В статье рассматриваются вопросы подготовки педагогических кадров в высших образовательных учреждениях, а также развития их профессиональной и когнитивной компетентности. Обоснована необходимость формирования профессиональной, научной, педагогико-методической и цифровой компетентности педагогов в современных условиях образования. Дистанционная образовательная среда рассматривается как педагогическая среда, обеспечивающая организацию самостоятельной учебной деятельности студентов и расширяющая возможности их познавательной деятельности. Освещаются возможности цифровых технологий и информационно-коммуникационных средств в эффективной организации образовательного процесса. Рассмотрены дидактические возможности таких платформ дистанционного обучения, как Moodle, ATutor, ILIAS, Dokeos и Forma LMS. Когнитивная компетентность характеризуется как важная компетентность, обеспечивающая самостоятельное приобретение знаний, критическое мышление, анализ проблем и принятие решений. Обосновано, что данный подход способствует саморазвитию педагогов, принятию эффективных решений в профессиональной деятельности и повышению качества образования.
Abstract
This article presents a scientific-theoretical and methodological analysis of the issues related to the development of students’ cognitive competence in the process of applied mathematics education. The study reveals the essence and structure of cognitive competence, as well as its role in the educational process. Furthermore, the main methodological problems encountered in teaching applied mathematics are identified. The research substantiates the didactic potential of visualizing complex mathematical concepts and describes a step-by-step methodological approach to constructing function graphs using digital tools and visualizing solids obtained by rotating functions in three-dimensional space. The results of the study demonstrate the necessity of integrating theoretical knowledge with practical activities and widely implementing modern digital technologies into the educational process in order to enhance students’ cognitive competence.
Kalit so'zlar: Masofaviy ta’lim, kognitiv kompetentlik, kasbiy kompetentlik, raqamli kompetentlik, mustaqil ta’lim, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, raqamli ta’lim platformalari, Moodle, kognitiv faoliyat, tanqidiy fikrlash, mustaqil bilim olish, kognitiv kompetensiyaning uch bosqichli algoritmi
Foydalanilgan adabiyotlar
- Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlis va Oʻzbekiston xalqiga Murojaatnomasi. – Toshkent, 20-dekabr, 2022.
- Зеер Е.Ф. Психология профессий. – Екатеринбург: Деловая книга, 2003.– 336 с.
- Baxronova S.B. (2026). Masofaviy ta’limda kasbiy kompetentlik tushunchasining pedagogik mazmuni: taqqoslovchi tahlil. Development Of Science, 1(1), pp. 282-288
- Baxronova S. B. (2025). Smart texnologiyalar asosida matematik model va vizual vositalar bilan o‘qitishning innovatsion yondashuvlari. Development Of Science, 6(5), pp. 168-175.
- Kurbonov G‘. G‘., Baxronova S. B. (2025). Ta’lim jarayonida raqamli platformalarning integratsiyasi: amaliy yondashuvlar. Pedagogik akmeologiya 4(21), pp 72-76
- Baxronova. (2025). Oliy ta’limda matematika o‘qitishda xalqaro tajribadan foydalanish. Development Of Science, 5(1), pp. 78-86.