11-tom, 1-son, b. 124–127, Nashr: 2026-11-05
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ПРЕПОДАВАНИИ РУССКОГО ЯЗЫКА КАК ИНОСТРАННОГО: ВОЗМОЖНОСТИ И ПЕРСПЕКТИВЫ
RUS TILINI XORIJIY TIL SIFATIDA O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH: IMKONIYATLAR VA ISTIQBOLLAR
THE USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN TEACHING RUSSIAN AS A FOREIGN LANGUAGE: OPPORTUNITIES AND PROSPECTS
- Бабаева Дилрабо Нурмурадовна — Преподаватель Азиатского международного университета
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.f60e14f9
Annotatsiya
В статье рассматривается вопрос о том, каким образом технологии искусственного интеллекта могут быть встроены в процесс обучения русскому языку как иностранному. Цель работы состоит в выявлении дидактического потенциала интеллектуальных инструментов и условий их обоснованного применения на занятиях. Проанализированы зарубежные и отечественные исследования последних лет, посвящённые генеративным языковым моделям, системам распознавания речи и адаптивным платформам. Предложена классификация направлений использования ИИ с опорой на виды речевой деятельности, а также сопоставлены возможности и риски его внедрения. Показано, что наибольший эффект достигается при сочетании автоматизированной обратной связи с ведущей ролью преподавателя. Научная новизна исследования заключается в разработке поэтапной модели интеграции ИИ в занятие по РКИ и комплекса мер по минимизации рисков. Сформулированы практические рекомендации для преподавателей и методистов.
Annotatsiya
Maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarini rus tilini chet tili sifatida o‘qitish jarayoniga qanday tatbiq etish mumkinligi masalasi tahlil qilinadi. Tadqiqotdan maqsad intellektual vositalarning didaktik salohiyatini hamda ulardan mashg‘ulotlarda asosli foydalanish shartlarini aniqlashdan iborat. Generativ til modellari, nutqni tanish tizimlari va moslashuvchan platformalarga bag‘ishlangan so‘nggi yillardagi xorijiy va mahalliy tadqiqotlar o‘rganilgan. Nutq faoliyati turlariga tayangan holda sun’iy intellektdan foydalanish yo‘nalishlarining tasnifi taklif etilib, uni joriy etishning imkoniyatlari va xavflari qiyoslangan. Eng yuqori samaraga avtomatlashtirilgan qayta aloqa o‘qituvchining yetakchi roli bilan uyg‘unlashganda erishilishi ko‘rsatilgan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi sun’iy intellektni rus tili mashg‘ulotiga bosqichma-bosqich integratsiya qilish modeli va xavflarni kamaytirish choralarini ishlab chiqishda namoyon bo‘ladi.
Abstract
The article examines how artificial intelligence technologies can be integrated into teaching Russian as a foreign language. The aim of the study is to identify the didactic potential of intelligent tools and the conditions for their well-grounded use in the classroom. Recent international and national research on generative language models, speech recognition systems and adaptive platforms is reviewed. A classification of AI application areas based on the types of speech activity is proposed, and the opportunities and risks of its implementation are compared. It is shown that the greatest effect is achieved when automated feedback is combined with the leading role of the teacher. The scientific novelty lies in a stage-by-stage model for integrating AI into a Russian language lesson and a set of measures for mitigating the associated risks.
Kalit so'zlar: искусственный интеллект, русский язык как иностранный, генеративные языковые модели, цифровая дидактика, обратная связь, индивидуализация обучения, коммуникативная компетенция
Foydalanilgan adabiyotlar
- Постановление Президента Республики Узбекистан от 17.02.2021 г. № ПП-4996 «О мерах по созданию условий для ускоренного внедрения технологий искусственного интеллекта». URL: https://lex.uz
- UNESCO. Guidance for generative AI in education and research. Paris: UNESCO, 2023. 44 p.
- Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019. 228 p.
- Zawacki-Richter O., Marín V. I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. 2019. Vol. 16. Art. 39.
- Huang X., Zou D., Cheng G., Chen X., Xie H. Trends, research issues and applications of artificial intelligence in language education // Educational Technology & Society. 2023. Vol. 26, No. 1. P. 112–131.
- Godwin-Jones R. Partnering with AI: Intelligent writing assistance and instructed language learning // Language Learning & Technology. 2022. Vol. 26, No. 2. P. 5–24.
- Kohnke L., Moorhouse B. L., Zou D. ChatGPT for language teaching and learning // RELC Journal. 2023. Vol. 54, No. 2. P. 537–550.
- Kasneci E., Sessler K., Küchemann S. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. 2023. Vol. 103. Art. 102274.
- Щукин А. Н. Методика преподавания русского языка как иностранного: учеб. пособие для вузов. М.: Высшая школа, 2003. 334 с.
- Азимов Э. Г., Щукин А. Н. Новый словарь методических терминов и понятий (теория и практика обучения языкам). М.: ИКАР, 2009. 448 с.
- Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, teaching, assessment. Companion volume. Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. 278 p.