9-tom, 1-son, b. 324–326, Nashr: 2026-09-18

IQTIDORLI O‘QUVCHILARDA IJODIY QOBILIYATLARNI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI

  • Salayeva Latofat Ulug‘bek qizi — Urganch davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada iqtidorli o‘quvchilarda ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirishning psixologik mexanizmlari yoritilgan. Iqtidorli o‘quvchilarning individual-psixologik xususiyatlari, ijodiy tafakkuri, motivatsiyasi, mustaqil fikrlashi hamda yangi g‘oyalarni ilgari surish qobiliyatini shakllantirishga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilingan. Shuningdek, ta’lim jarayonida o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini yuzaga chiqarishda psixologik qo‘llab-quvvatlash, individual yondashuv, muammoli vaziyatlar yaratish va mustaqil faoliyatni rag‘batlantirishning ahamiyati ochib berilgan. Ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish jarayonida o‘quv motivatsiyasi, bilish faolligi va emotsional barqarorlikning o‘zaro bog‘liqligiga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada iqtidorli o‘quvchilarning ijodiy imkoniyatlarini samarali rivojlantirishga xizmat qiluvchi psixologik-pedagogik shartlar yuzasidan ilmiy xulosalar berilgan.

Аннотация

В данной статье освещаются психологические механизмы развития творческих способностей одарённых учащихся. Анализируются индивидуально-психологические особенности одарённых учащихся, их творческое мышление, мотивация, самостоятельность, а также факторы, влияющие на формирование способности выдвигать новые идеи. Особое внимание уделяется значению психологической поддержки, индивидуального подхода, создания проблемных ситуаций и стимулирования самостоятельной деятельности учащихся в процессе обучения. В процессе развития творческих способностей особое внимание уделяется взаимосвязи учебной мотивации, познавательной активности и эмоциональной устойчивости учащихся. В статье представлены научные выводы относительно психолого-педагогических условий, способствующих эффективному развитию творческого потенциала одарённых учащихся.

Abstract

This article examines the psychological mechanisms of developing creative abilities in gifted students. It analyzes the individual psychological characteristics of gifted students, their creative thinking, learning motivation, independence, and the factors that influence the realization of their creative potential. Particular attention is paid to the importance of psychological support, an individual approach, creating problem-based situations, and encouraging students’ independent activities in the educational process. The article also explores the relationship between cognitive activity, motivation, and emotional stability in the development of creative abilities. Scientific conclusions and practical recommendations are provided regarding the psychological and pedagogical conditions that contribute to the effective development of the creative potential of gifted students.

Kalit so'zlar: iqtidorli o‘quvchilar, ijodiy qobiliyat, kreativlik, ijodiy tafakkur, psixologik mexanizm, motivatsiya, individual yondashuv, bilish faolligi, ijodiy salohiyat, psixologik rivojlanish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
  2. Guilford, J. P. Creativity // American Psychologist. — 1950. — Vol. 5, No. 9. — P. 444–454.
  3. Torrance, E. P. Torrance Tests of Creative Thinking: Norms-Technical Manual. — Lexington, MA: Personnel Press, 1974.
  4. Gardner, H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. — New York: Basic Books, 1983.
  5. Sternberg, R. J. The Nature of Creativity: Contemporary Psychological Perspectives. — Cambridge: Cambridge University Press, 1988.
  6. Renzulli, J. S. The Three-Ring Conception of Giftedness // The Gifted Child Quarterly. — 1978. — Vol. 23, No. 1. — P. 261–266.
  7. Sternberg, R. J., Davidson, J. E. Conceptions of Giftedness. — 2nd ed. — Cambridge: Cambridge University Press, 2005.
  8. Subotnik, R. F., Olszewski-Kubilius, P., Worrell, F. C. Rethinking Giftedness and Gifted Education: A Proposed Direction Forward Based on Psychological Science // Psychological Science in the Public Interest. — 2011. — Vol. 12, No. 1. — P. 3–54.
  9. Выготский, Л. С. Воображение и творчество в детском возрасте. — Москва: Просвещение, 1991.
  10. Богоявленская, Д. Б. Психология творческих способностей. — Москва: Академия, 2002.