9-tom, 1-son, b. 20–24, Nashr: 2026-09-08

BIRINCHI BOSQICH TIBBIYOT TALABALARINING OLIY TAʼLIMGA MOSLASHUVIDA TYUTORLIK TIZIMINING OʻRNI

РОЛЬ ТЬЮТОРСКОЙ СИСТЕМЫ В АДАПТАЦИИ СТУДЕНТОВ-ПЕРВОКУРСНИКОВ МЕДИЦИНСКОГО ВУЗА К ВЫСШЕМУ ОБРАЗОВАНИЮ

THE ROLE OF THE TUTORING SYSTEM IN FIRST-YEAR MEDICAL STUDENTS’ ADAPTATION TO HIGHER EDUCATION

  • Sattorova Maftuna Ismatovna — Buxoro davlat tibbiyot instituti tyutori, Buxoro, Oʻzbekiston · ORCID: 0009-0004-5517-8591

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Birinchi kursga kelgan tibbiyot talabalari uchun yangi oʻquv muhiti, klinik fanlar yuki va mustaqil taʼlim talablari moslashuv jarayonini murakkablashtiradi. Mazkur tadqiqotning maqsadi tyutorlik tizimining oliy taʼlimga moslashuvni yengillashtirishdagi pedagogik taʼsirini aniqlashdan iborat boʻldi. Tadqiqot 3 bosqichli pedagogik tajriba asosida qurildi: aniqlovchi pretest, shakllantiruvchi intervensiya va nazorat posttest. Tajriba va nazorat guruhlari alohida kuzatildi, moslashuv koʻrsatkichlari esa akademik tartib, ijtimoiy kirishuv, oʻquv motivatsiyasi va mustaqil ishlash odatlari boʻyicha baholandi. Oʻlchov vositasining ichki muvofiqligi Cronbach alfa orqali tekshirildi va natija 0,70 mezonidan yuqori chiqdi, bu soʻrovnoma bandlari bir-biri bilan barqaror bogʻlanganini koʻrsatdi. Guruhlararo farqlar t-test va dispersiya tahlili yordamida taqqoslandi, taʼsir kuchi esa Cohen d bilan talqin qilindi. Tajriba guruhida moslashuvning mazmuniy koʻrsatkichlari nazorat guruhiga nisbatan izchil yaxshilanganligi kuzatildi; ayniqsa, darsga tayyorgarlik, tyutor bilan aloqadorlik va oʻquv intizomi boʻyicha ijobiy siljishlar ajralib chiqdi. Xulosa shuki, tyutorlik tizimi birinchi bosqich tibbiyot talabalari uchun akademik bosimni yumshatib, ijtimoiy va oʻquv moslashuvini bir butun pedagogik jarayon sifatida qoʻllab-quvvatlaydi. Ilmiy hissa sifatida uch bosqichli tajriba asosida tyutorlik taʼsirini moslashuvning bir nechta oʻlchamlarida bir vaqtda kuzatishga imkon beradigan baholash modeli taklif etildi.

Аннотация

Для студентов-медиков, поступивших на первый курс, новая учебная среда, нагрузка клинических дисциплин и требования самостоятельного обучения усложняют процесс адаптации. Цель данного исследования заключалась в определении педагогического влияния тьюторской системы на облегчение адаптации к высшему образованию. Исследование было построено на основе 3-этапного педагогического эксперимента: констатирующего предтеста, формирующей интервенции и контрольного посттеста. Экспериментальная и контрольная группы наблюдались отдельно, а показатели адаптации оценивались по академической дисциплине, социальному включению, учебной мотивации и привычкам самостоятельной работы. Внутренняя согласованность измерительного инструмента была проверена с помощью альфа Кронбаха, и результат оказался выше критерия 0,70, что показало, что пункты анкеты устойчиво связаны друг с другом. Межгрупповые различия сравнивались с помощью t-критерия и дисперсионного анализа, а сила эффекта интерпретировалась с помощью d Коэна. В экспериментальной группе наблюдалось последовательное улучшение содержательных показателей адаптации по сравнению с контрольной группой; особенно выделялись положительные сдвиги по подготовке к занятиям, взаимодействию с тьютором и учебной дисциплине. Вывод состоит в том, что тьюторская система смягчает академическое давление для студентов-медиков первого курса и поддерживает их социальную и учебную адаптацию как единый педагогический процесс. В качестве научного вклада была предложена оценочная модель, позволяющая на основе 3-этапного эксперимента одновременно отслеживать влияние тьюторства в нескольких измерениях адаптации.

Abstract

For first-year medical students, the new learning environment, the load of clinical subjects, and the requirements of independent study complicate the adaptation process. The aim of this study was to determine the pedagogical effect of the tutoring system in facilitating adaptation to higher education. The study was built on a 3-stage pedagogical experiment: a diagnostic pretest, a formative intervention, and a control posttest. The experimental and control groups were observed separately, and the adaptation indicators were assessed in terms of academic discipline, social integration, learning motivation, and independent work habits. The internal consistency of the measurement tool was checked using Cronbach's alpha, and the result was above the 0.70 criterion, which showed that the questionnaire items were stably connected with one another. Intergroup differences were compared using the t-test and analysis of variance, and the effect size was interpreted using Cohen's d. In the experimental group, a consistent improvement in the substantive indicators of adaptation was observed compared with the control group; in particular, positive shifts in preparation for classes, interaction with the tutor, and academic discipline stood out. The conclusion is that the tutoring system eases academic pressure for first-year medical students and supports their social and educational adaptation as a unified pedagogical process. As a scientific contribution, an assessment model was proposed that makes it possible, on the basis of a 3-stage experiment, to simultaneously monitor the effect of tutoring in several dimensions of adaptation.

Kalit so'zlar: akademik moslashuv, boshlangʻich kurs talabalari, dispersiya tahlili, pedagogik tajriba, tyutorlik yondashuvi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Xolmatova D.Sh. Oliy taʼlim muassasasida tyutorlik tizimi va talaba moslashuvi // Pedagogik mahorat. - 2023. - № 2. - B. 61–66.
  2. Tursunova N.B. Talabalarning oliy taʼlimga moslashuv jarayonida tyutorlik yondashuvining pedagogik asoslari // Pedagogik taʼlim. - 2022. - № 3. - B. 45–50.
  3. Qodirova M.A. Birinchi bosqich talabalari adaptatsiyasida tyutorlik faoliyatining oʻrni // Taʼlim, fan va innovatsiya. - 2021. - № 4. - B. 18–23.
  4. Karimova Z.R. Talabalarning ijtimoiy-pedagogik moslashuvida tyutorlik xizmatining samaradorligi // Ilmiy xabarnoma. Pedagogika seriyasi. - 2024. - № 1. - B. 72–77.
  5. Mamatqulova S.K. Talabalarning akademik moslashuvini qoʻllab-quvvatlashda tyutorlik monitoringi // Taʼlim, fan va innovatsiya. - 2024. - № 3. - B. 22–27.
  6. Vakhobov A.A. Oliy taʼlimda tyutorlik xizmatini rivojlantirishning tashkiliy-pedagogik asoslari // Pedagogik taʼlim. - 2025. - № 2. - B. 41–46.
  7. Meliboeva N.A. Tyutorlik tizimi orqali talabalarda oʻquv motivatsiyasini shakllantirish // Pedagogik taʼlim. - 2024. - № 1. - B. 29–35.
  8. Salixova N.M. Oliy taʼlimda tyutorlik faoliyatini tashkil etishning metodik jihatlari // Pedagogika va psixologiya. - 2021. - № 5. - B. 34–39.
  9. Rashidova M.T. Oliy taʼlimda tyutor va kurator faoliyatining qiyosiy tahlili // Pedagogik mahorat. - 2023. - № 4. - B. 14–19.
  10. Ivanova E.V. Тьюторское сопровождение студентов первого курса как условие успешной адаптации // Вестник Московского университета. Серия 20: Педагогическое образование. - 2022. - № 1. - С. 88–96.
  11. Смирнова Н.В. Тьюторство в системе высшего образования: педагогические условия и результаты // Известия Российского государственного педагогического университета им. А.И. Герцена. - 2021. - № 200. - С. 145–153.
  12. Tinto V. Leaving College: Rethinking the Causes and Cures of Student Attrition. - Chicago: University of Chicago Press, 1993. - 312 p.
  13. Bandura A. Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change // Psychological Review. - 1977. - Vol. 84. - № 2. - P. 191–215. DOI: 10.1037/0033-295X.84.2.191
  14. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. - London: Routledge, 2009. - 392 p.
  15. Crisp G., Taggart A., Nora A. Undergraduate Latina/o students' perceptions of the role of the college advisor // Journal of College Student Development. - 2015. - Vol. 56. - № 4. - P. 355–370. DOI: 10.1353/csd.2015.0038
  16. Петрова О.А. Адаптация первокурсников к обучению в вузе в условиях тьюторского сопровождения // Журнал педагогических исследований. - 2024. - № 2. - С. 67–74.
  17. Voxidova G.K. Birinchi kurs talabalarini oliy taʼlim muhitiga moslashtirishda individual yondashuv // Taʼlim va innovatsion tadqiqotlar. - 2022. - № 2. - B. 55–60.
  18. Kuh G.D., Kinzie J., Schuh J.H., Whitt E.J. Student Success in College: Creating Conditions That Matter. - San Francisco: Jossey-Bass, 2010. - 384 p.