8-tom, 1-son, b. 59–63, Nashr: 2026-08-19

АВТОРСКАЯ ПОЗИЦИЯ В РУССКОМ И УЗБЕКСКОМ ФЕЛЬЕТОНЕ

RUS VA O‘ZBEK FELYETONLARIDA MUALLIF POZITSIYASI

THE AUTHOR'S POSITION IN RUSSIAN AND UZBEK FEUILLETONS

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

В статье сопоставительно анализируются способы выражения авторской позиции в русском и узбекском фельетоне как жанре сатирико-публицистического письма. Цель исследования состоит в описании прагматической направленности авторского высказывания, механизмов иронической оценки и стратегий адресации читателю в двух литературных традициях. Методология включает дискурсивный анализ, нарратологический подход, стилистико-прагматическое моделирование и контент-анализ выборочного корпуса текстов. Научная новизна работы заключается в системной классификации индикаторов авторской позиции в фельетоне, в количественном обосновании функциональных различий полемического «я» в русских текстах и коллективного «мы» в узбекских, а также в уточнении жанрового баланса между социальной критикой и эстетической игрой. Полученные результаты показывают, что оценочная перспектива автора последовательно конструируется на композиционном и лексико-семантическом уровнях. Практическая значимость связана с рекомендациями для стилистики журналистики и сравнительного литературоведения.

Annotatsiya

Ushbu maqolada rus va o‘zbek felyetonida muallif pozitsiyasining ifodalanish usullari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi felyeton janrida muallif nutqining pragmatik yo‘nalishi, ironik baholash mexanizmlari va o‘quvchi bilan muloqot strategiyalarini ikki adabiy-an’anaviy makonda izohlashdan iborat. Metodologiya sifatida diskursiv tahlil, narratologik yondashuv, uslubiy-pragmatik modellashtirish va tanlab olingan korpus bo‘yicha kontent-tahlil qo‘llanadi. Ilmiy yangilik felyetondagi muallif pozitsiyasi indikatorlarini tizimli tasniflash, rus matnlaridagi polemik “men” va o‘zbek matnlaridagi kollektiv “biz”ning funksional farqlarini raqamli ko‘rsatkichlar bilan asoslash hamda janrning ijtimoiy tanqid bilan estetik o‘yin orasidagi muvozanatini izohlashdir. Natijalar felyetonda muallifning baholovchi nuqtayi nazari kompozitsion va leksik-semantik darajalarda izchil qurilishini ko‘rsatadi. Amaliy ahamiyat jurnalistika stilistikasi va qiyosiy adabiyotshunoslik uchun tavsiyalar berishidadir.

Abstract

This article provides a comparative analysis of the methods of expressing the author's position in Russian and Uzbek feuilleton. The purpose of the study is to explain the pragmatic orientation of the author's speech in the feuilleton genre, ironic evaluation mechanisms, and strategies of communication with the reader in two literary-traditional spaces. Discursive analysis, narratological approach, methodological-pragmatic modeling, and content analysis of a selected corpus are used as methodologies. The scientific novelty is the systematic classification of indicators of the author's position in feuilleton, substantiation of the functional differences of the polemical "I" in Russian texts and the collective "we" in Uzbek texts with numerical indicators, and explanation of the balance of the genre between social criticism and aesthetic play. The results show that the author's evaluative point of view in feuilleton is consistently constructed at the compositional and lexical-semantic levels. The practical significance lies in providing recommendations for journalistic stylistics and comparative literary studies.

Kalit so'zlar: авторская позиция, фельетон, ирония, сатира, дискурс, оценочность, прагматика

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Бахтин, М. М. Проблемы поэтики Достоевского / М. М. Бахтин. — Москва : Советская Россия, 1972. — 470 с.
  2. Винокур, Г. О. О языке художественной литературы / Г. О. Винокур. — Москва : Либроком, 2009. — 328 с.
  3. Тошпўлатов, А. Ж. Ўзбек публицистикасида сатира поэтикаси / А. Ж. Тошпўлатов. — Тошкент : Фан, 2016. — 216 б.
  4. Қаҳҳор, А. Танланган асарлар / А. Қаҳҳор. — Тошкент : Ғафур Ғулом номидаги нашриёт, 1987. — 544 б.
  5. Simpson, P. On the Discourse of Satire: Towards a Stylistic Model of Satirical Humour / P. Simpson. — Amsterdam : John Benjamins Publishing Company, 2003. — 256 p.