7-tom, 1-son, b. 406–409, Nashr: 2026-08-08
ZO’ROVONLIKGA UCHRAGAN BOLALAR OILASINI PSIXOLOGIK JIHATADAN QO’LLAB QUVVATLASH
ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ ПОДДЕРЖКА СЕМЕЙ ДЕТЕЙ, ПОСТРАДАВШИХ ОТ НАСИЛИЯ
PSYCHOLOGICAL SUPPORT FOR FAMILIES OF CHILDREN WHO HAVE EXPERIENCED VIOLENCE
- Ergasheva Gullolaxon Nosirjon qizi — Mirzo Ulug’bek nomidagi O’zbekiston Milliy universiteti Ijtimoiy psixologiya ta’lim yo’nalishi tayanch doktranti https://orcid.org/0009-0003-7586-2019 UDK: 159.922.7:364.62
Annotatsiya
Mazkur maqolada zo‘ravonlikka uchragan bolalar oilalarini psixologik jihatdan qo‘llab-quvvatlashning nazariy va amaliy asoslari tahlil qilingan. Bolalarga nisbatan zo‘ravonlikning oila va bola psixikasiga ta’siri, oilaviy munosabatlarning buzilishi hamda ularni bartaraf etishning psixologik mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, John Bowlby, Murray Bowen, Carl Rogers, Albert Bandura va boshqa olimlarning nazariyalari asosida oilaviy terapiya, psixologik konsultatsiya, emotsional regulyatsiya va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati ochib berilgan. Maqolada BMT, MDH davlatlari hamda O‘zbekistonda bolalarni zo‘ravonlikdan himoya qilish va ularning oilalariga kompleks yordam ko‘rsatish bo‘yicha amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar tahlil qilingan.
Аннотация
В данной статье проанализированы теоретические и практические основы психологической поддержки семей детей, пострадавших от насилия. Рассмотрены влияние насилия на психику ребенка и семейную систему, нарушения семейных отношений, а также психологические механизмы их преодоления. Кроме того, на основе теорий Джона Боулби, Мюррея Боуэна, Карла Роджерса, Альберта Бандуры и других ученых раскрыта значимость семейной терапии, психологического консультирования, эмоциональной регуляции и социальной поддержки. В статье также проанализированы меры, реализуемые ООН, странами СНГ и Республикой Узбекистан по защите детей от насилия и оказанию комплексной помощи семьям, оказавшимся в трудной жизненной ситуации.
Abstract
This article analyzes the theoretical and practical foundations of psychological support for families of children who have experienced violence. The impact of violence on the child's psyche and family system, the disruption of family relationships, and psychological mechanisms for overcoming these consequences are discussed. Furthermore, based on the theories of John Bowlby, Murray Bowen, Carl Rogers, Albert Bandura, and other scholars, the importance of family therapy, psychological counseling, emotional regulation, and social support is highlighted. The article also examines measures implemented by the United Nations, CIS countries, and the Republic of Uzbekistan to protect children from violence and to provide comprehensive assistance to affected families.
Kalit so'zlar: zo‘ravonlik, bola, oila, psixologik qo‘llab-quvvatlash, oilaviy terapiya, emotsional regulyatsiya, psixologik reabilitatsiya, ijtimoiy himoya, travma, oilaviy munosabatlar, stress, emotsional kuyish, bola huquqlari, ijtimoiy xizmatlar
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining “Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2008.
- O‘zbekiston Respublikasining “Bolalarni zo‘ravonlikning barcha shakllaridan himoya qilish to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2024.
- Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2022. – 464 b.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish hamda “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari faoliyatini tashkil etishga oid farmon va qarorlari. – Toshkent, 2023–2025.
- Bandura A. Social Learning Theory. – Englewood Cliffs: Prentice Hall, 1977. – 247 p.
- Bowlby J. Attachment and Loss. Vol. 1: Attachment. – New York: Basic Books, 1969. – 401 p.
- Bowen M. Family Therapy in Clinical Practice. – New York: Jason Aronson, 1978. – 584 p.
- Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development. – Cambridge: Harvard University Press, 1979. – 330 p.
- Goleman D. Emotional Intelligence. – New York: Bantam Books, 1995. – 352 p.