7-tom, 2-son, b. 327–329, Nashr: 2026-08-08

ZAMONAVIY TA’LIM TIZIMIDA INKLYUZIV YONDASHUV: IMKONIYATLAR, MUAMMOLAR VA RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI

ИНКЛЮЗИВНЫЙ ПОДХОД В СОВРЕМЕННОЙ СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ: ВОЗМОЖНОСТИ, ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ

THE INCLUSIVE APPROACH IN THE MODERN EDUCATION SYSTEM: OPPORTUNITIES, CHALLENGES AND DEVELOPMENT PROSPECTS

  • Mamatqulova Sayyora Kamoliddin qizi — Prezident huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligi Sirdaryo viloyati boshqarmasi Guliston shahar “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazi supervisori

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim tizimida inklyuziv yondashuvning mazmun-mohiyati, integratsion ta’lim modelidan farqli jihatlari, xalqaro tajriba hamda O’zbekistonda inklyuziv ta’limni rivojlantirishning huquqiy va amaliy asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotda inklyuziv ta’limning tenglik, ijtimoiy moslashuv, bag’rikenglik va ta’lim sifatini ta’minlashdagi ahamiyatiga e’tibor qaratilgan. Shuningdek, O’zbekistonda inklyuziv ta’limni joriy etish jarayonida uchrayotgan pedagogik, infratuzilmaviy, tashkiliy va ijtimoiy muammolar tahlil qilingan. Xalqaro tajriba, normativ-huquqiy hujjatlar va mavjud statistik ma’lumotlar asosida inklyuziv ta’limni takomillashtirish bo’yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.

Аннотация

В статье анализируются сущность инклюзивного подхода в современной системе образования, его отличия от интеграционной модели обучения, международный опыт, а также правовые и практические основы развития инклюзивного образования в Узбекистане. Особое внимание уделено значению инклюзивного образования для обеспечения равенства, социальной адаптации, толерантности и качества обучения. Рассмотрены педагогические, инфраструктурные, организационные и социальные проблемы, возникающие при внедрении инклюзивного образования в Узбекистане. На основе международного опыта, нормативно-правовых документов и имеющихся статистических данных разработаны практические предложения по совершенствованию инклюзивного образования.

Abstract

The article analyses the essence of the inclusive approach in the modern education system, its differences from the integration model of schooling, international experience, and the legal and practical foundations for developing inclusive education in Uzbekistan. Particular attention is paid to the role of inclusive education in ensuring equity, social adaptation, tolerance and quality of learning. The pedagogical, infrastructural, organisational and social challenges arising in the implementation of inclusive education in Uzbekistan are examined. Drawing on international experience, regulatory documents and available statistical data, practical recommendations for improving inclusive education are proposed.

Kalit so'zlar: inklyuziv ta’lim, alohida ta’lim ehtiyojlari, ta’limda tenglik, integratsiya, inklyuziya, tyutorlik, inklyuziv-resurs maktablari, pedagogik moslashuv, to’siqsiz muhit

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 50-modda // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi (lex.uz).
  2. O’zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimida inklyuziv ta’limni rivojlantirish konsepsiyasi // O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 13-oktyabrdagi PQ-4860-son qaroriga 1-ilova.
  3. UN General Assembly. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. Article 24 (Education). – New York: United Nations, 2006.
  4. UNESCO. Global Education Monitoring Report 2020: Inclusion and Education: All Means All. – Paris: UNESCO, 2020.
  5. D’Alessio S. Inclusive Education in Italy: A Critical Analysis of the Policy of Integrazione Scolastica. – Rotterdam: Sense Publishers, 2011.
  6. O’zbekiston Respublikasining “Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari to’g’risidagi konvensiyasini ratifikatsiya qilish haqida”gi O’RQ-695-son Qonuni. 2021-yil 7-iyun.
  7. UNICEF Uzbekistan. Situational Analysis of Children with Disabilities in Inclusive Education Settings in Uzbekistan: Statistical Report & Policy Brief. – June 2026.
  8. O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Inklyuziv ta’lim tizimini yanada takomillashtirish hamda inklyuziv-resurs maktablari faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari to’g’risida”gi 818-son qarori. 2025-yil 24-dekabr.