9-tom, 2-son, b. 351–354, Nashr: 2026-09-24
YOSHLARNING PSIXOLOGIK BARQARORLIGIGA SUN’IY INTELLEKT VOSITALARI TA’SIRINI O‘RGANISHNING NAZARIY – METODOLOGIK ASOSLARI
ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ И МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИЗУЧЕНИЯ ВЛИЯНИЯ ИНСТРУМЕНТОВ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА НА ПСИХОЛОГИЧЕСКУЮ УСТОЙЧИВОСТЬ МОЛОДЕЖИ
THEORETICAL AND METHODOLOGICAL FOUNDATIONS FOR STUDYING THE IMPACT OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE TOOLS ON THE PSYCHOLOGICAL STABILITY OF YOUTH
- Ismoilov Avazbek Axadjon o’g’li — Andijon davlat universiteti doktoranti
Annotatsiya
Mazkur maqolada yoshlarning psixologik barqarorligiga sun’iy intellekt vositalari ta’sirini o‘rganishning nazariy-metodologik asoslari tahlil qilinib, tadqiqotda psixologik barqarorlikning mazmuni va tarkibiy komponentlari, shaxs–faoliyat–ijtimoiy muhit o‘zaro ta’siri, raqamli muhitning psixologik xususiyatlari hamda inson–sun’iy intellekt o‘zaro munosabatining ijtimoiy-psixologik mexanizmlari yoritiladi. Psixologik barqarorlikni tadqiq etishda madaniy-tarixiy, faoliyat, subyekt-faoliyat, stress va koping, psixologik bardoshlilik hamda resurs yondashuvlarining metodologik imkoniyatlari asoslab berilishi orqali sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning yoshlarning kognitiv, emotsional, motivatsion va ijtimoiy-psixologik holatlariga ehtimoliy ijobiy va salbiy ta’sirlarini kompleks o‘rganish zarurligi ko‘rsatiladi.
Аннотация
Mazkurda yoshlarning texnikaviy yordamiga sun’iy intellekt maqola ta’sirini o‘rganishning nazariy-metodologik asoslari ta’minlanib, tadqiqotda ilmiy tajribaning mazmuni va komponentlari, shaxsiy–faoliyat–ijtimoiy muhit o‘zaro, jismoniy muhitning yordami hamda inson–sun’iy intellekt o‘zaro munosabatining ijtimoiy-psixologik mexanizmlari yoritiladi. Psixologik kasalliklarni tadqiq etishda madaniy-tarixiy, faoliyat, sub'ekt-faoliyat, stress va koping, jismoniy yoshlik va resurs vositalari metodologiyasi orqali ishlab chiqarishning kogtiv, emotsional, motivatsion va ijtimoiy-psixologik jarayonlarga yordam berish va ta'sir ko'rsatadigan komplekslarini o'rganish zarur.
Abstract
This article analyzes the theoretical and methodological foundations for studying the impact of artificial intelligence tools on the psychological stability of young people; it examines the essence and structural components of psychological stability, the interaction between the individual, activity, and the social environment, the psychological characteristics of the digital environment, and the socio-psychological mechanisms of human-AI interaction. By substantiating the methodological potential of cultural-historical, activity-based, subject-activity, stress and coping, resilience, and resource-based approaches, the article demonstrates the necessity of a comprehensive study regarding the potential positive and negative effects of using artificial intelligence tools on the cognitive, emotional, motivational, and socio-psychological states of youth.
Kalit so'zlar: sun’iy intellekt, yoshlar, psixologik barqarorlik, nazariy-metodologik asoslar, ijtimoiy-psixologik omillar, raqamli muhit, inson–sun’iy intellekt munosabati, psixologik bardoshlilik, stress va koping, raqamli savodxonlik, tanqidiy fikrlash, o‘zini-o‘zi boshqarish
Foydalanilgan adabiyotlar
- Sun’iy intellekt etikasi bo‘yicha tavsiya. YuNESKO. 2022
- Yoshlarning ruhiy salomatligi va farovonligiga ta’sir etuvchi raqamli omillarni hal etish: siyosat bo‘yicha axborotnoma. JSST. 2025
- Masten A.S. Oddiy sehr: Rivojlanish jarayonidagi chidamlilik mexanizmlari // American Psychologist. – 2001. – 56- jild. – № 3. – 227–238-betlar.
- Bonanno G.A. Yo‘qotish, travma va inson chidamliligi: O‘ta og‘ir voqealardan so‘ng hayotni davom ettirish va rivojlanish borasidagi insoniy salohiyatni yetarlicha baholamaganmizmi? // American Psychologist. – 2004. – 59-jild. – № 1. – 20–28-betlar
- Lazarus R.S., Folkman S. Stress, baholash va yengish (Stress, Appraisal, and Coping). – Nyu-York: Springer Publishing Company, 1984. – 456 bet