9-tom, 2-son, b. 126–128, Nashr: 2026-09-22
YOSHLARDA BILINGVALLIKNING KOGNITIV JARAYONLARGA TA’SIRI
ВЛИЯНИЕ БИЛИНГВИЗМА НА КОГНИТИВНЫЕ ПРОЦЕССЫ У МОЛОДЕЖИ
THE IMPACT OF BILINGUALISM ON COGNITIVE PROCESSES IN YOUNG PEOPLE
- Hakimov Fozilbek — Buxoro xalqaro universiteti magistranti
Annotatsiya
Ushbu maqolada yoshlarda bilingvallikning kognitiv jarayonlarga ta’siri psixologik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Ikki yoki undan ortiq tilni muntazam qo‘llashning diqqat, xotira, tafakkur, idrok, nutqiy faollik hamda ijro funksiyalarining rivojlanishiga ta’siri yoritiladi. Shuningdek, bilingval yoshlarning bir tildan ikkinchi tilga o‘tish jarayonida kognitiv moslashuvchanlik, axborotni qayta ishlash tezligi, muammoni hal qilish va qaror qabul qilish qobiliyatlarining namoyon bo‘lish xususiyatlari ko‘rib chiqiladi. Bilingvallikning kognitiv rivojlanishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi bilan bir qatorda, til interferensiyasi, leksik birliklarni tanlash va nutqiy axborotni qayta ishlash jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan ayrim qiyinchiliklar ham tahlil etiladi. Maqolada bilingvallikni yoshlarning intellektual va kognitiv salohiyatini rivojlantiruvchi muhim psixologik omillardan biri sifatida o‘rganishning ilmiy-amaliy ahamiyati asoslab beriladi.
Аннотация
В данной статье с психологической точки зрения анализируется влияние билингвизма на когнитивные процессы у молодежи. Рассматривается воздействие регулярного использования двух и более языков на развитие внимания, памяти, мышления, восприятия, речевой активности и исполнительных функций. Кроме того, изучаются особенности проявления когнитивной гибкости, скорости обработки информации, способности к решению проблем и принятию решений у билингвальной молодежи в процессе переключения с одного языка на другой. Наряду с положительным влиянием билингвизма на когнитивное развитие анализируются также отдельные трудности, которые могут возникать в процессе языковой интерференции, выбора лексических единиц и обработки речевой информации. В статье обосновывается научно-практическая значимость изучения билингвизма как одного из важных психологических факторов развития интеллектуального и когнитивного потенциала молодежи.
Abstract
This article analyzes the impact of bilingualism on cognitive processes in young people from a psychological perspective. It examines the influence of the regular use of two or more languages on the development of attention, memory, thinking, perception, speech activity, and executive functions. The article also explores the specific features of cognitive flexibility, information-processing speed, problem-solving abilities, and decision-making skills among bilingual young people during the process of switching from one language to another. Along with the positive effects of bilingualism on cognitive development, certain difficulties that may arise from language interference, lexical selection, and the processing of verbal information are also analyzed. The article substantiates the scientific and practical significance of studying bilingualism as an important psychological factor contributing to the development of the intellectual and cognitive potential of young people.
Kalit so'zlar: bilingvallik, yoshlar, kognitiv jarayonlar, diqqat, xotira, tafakkur, idrok, kognitiv moslashuvchanlik, ijro funksiyalari, til interferensiyasi, axborotni qayta ishlash
Foydalanilgan adabiyotlar
- Bialystok, E. (2001). Bilingualism in Development: Language, Literacy, and Cognition. Cambridge University Press.
- Bialystok, E., Craik, F. I. M., & Luk, G. (2012). Bilingualism: consequences for mind and brain. Trends in Cognitive Sciences, 16(4), 240–250.
- Costa, A., Hernández, M., & Sebastián-Gallés, N. (2008). Bilingualism aids conflict resolution. Cognition, 106(1), 59–86.
- Miyake, A., et al. (2000). The unity and diversity of executive functions. Cognitive Psychology, 41(1), 49–100.
- Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64, 135–168.
- Miyake, A., et al. (2000). Paap, K. R., & Greenberg, Z. I. (2013). There is no coherent evidence for a bilingual advantage. Cognitive Psychology, 66(2), 232–258.
- Abutalebi, J., & Green, D. W. (2007). Bilingual language production. Journal of Neurolinguistics, 20(3), 242–275.