10-tom, 1-son, b. 369–374, Nashr: 2026-10-12
XORIJ TAJRIBASIDA TALABALARNING ILMIY-TADQIQOTCHILIK KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH MASALASINI O‘ZBEKISTON TA’LIM TIZIMIGA INTEGRATSIYALASH
ИНТЕГРАЦИЯ ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА РАЗВИТИЯ НАУЧНО-ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ НАВЫКОВ СТУДЕНТОВ В СИСТЕМУ ОБРАЗОВАНИЯ УЗБЕКИСТАНА
INTEGRATING INTERNATIONAL EXPERIENCE IN DEVELOPING STUDENTS’ RESEARCH SKILLS INTO THE EDUCATION SYSTEM OF UZBEKISTAN
- Djurayeva Lola Rustamovna — Osiyo xalqaro universiteti, Pedagogika va psixologiya kafedrasi dotsenti, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Annotatsiya
Mazkur maqolada xorijiy oliy ta’lim tajribasida talabalarning ilmiy-tadqiqotchilik ko‘nikmalarini rivojlantirishning yetakchi modellari hamda ACRLning axborot savodxonligi konseptual asosi tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi xorijiy modellarning umumiy pedagogik mexanizmlarini aniqlash va ularni O‘zbekiston oliy ta’lim tizimi sharoitiga moslashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, xorijda ilmiy-tadqiqotchilik ko‘nikmasi alohida topshiriq emas, balki o‘quv dasturiga integratsiyalashgan, bosqichma-bosqich murakkablashuvchi kompetensiyalar tizimidir. O‘zbekiston oliy ta’lim amaliyotida esa mazkur ko‘nikmalar ko‘pincha bitiruv malakaviy ishini bajarish jarayoni bilan cheklanib qolmoqda, ilmiy rahbarlik tizimida esa ayrim hollarda mentorlikning mazmuniy jihatdan yetarlicha rivojlanmaganligi kuzatiladi. Shulardan kelib chiqib, maqolada ushbu muammolarni hal qilish bo‘yicha besh bosqichli integratsiyalashgan model taklif etiladi.
Аннотация
В данной статье анализируются ведущие модели развития научно-исследовательских навыков студентов в зарубежной практике высшего образования, а также концептуальная основа информационной грамотности ACRL. Цель исследования заключается в выявлении общих педагогических механизмов зарубежных моделей и разработке практических предложений по их адаптации к условиям системы высшего образования Узбекистана. Результаты исследования показывают, что за рубежом научно-исследовательские навыки рассматриваются не как результат выполнения отдельного задания, а как система компетенций, интегрированная в учебную программу и последовательно усложняющаяся на разных этапах обучения. В практике высшего образования Узбекистана развитие данных навыков зачастую ограничивается процессом подготовки выпускной квалификационной работы, а в системе научного руководства в отдельных случаях наблюдается недостаточная содержательная проработка наставничества. Исходя из этого, в статье предлагается интегрированная пятиэтапная модель, направленная на решение выявленных проблем.
Abstract
This article examines leading models for developing students’ research skills in international higher education practice, as well as the conceptual framework for information literacy developed by ACRL. The aim of the study is to identify the common pedagogical mechanisms underlying international models and to formulate practical recommendations for adapting them to the context of Uzbekistan’s higher education system. The findings indicate that, in international practice, research skills are not treated as the outcome of an isolated assignment but rather as a system of competencies integrated into the curriculum and progressively developed in complexity throughout different stages of learning. In Uzbekistan’s higher education practice, the development of these skills is often limited to the preparation of graduation qualification papers. Furthermore, in some cases, the substantive aspects of mentoring within the academic supervision system remain insufficiently developed. In light of these findings, the article proposes an integrated five-stage model aimed at addressing the identified challenges.
Kalit so'zlar: Tadqiqot, ilmiy-tadqiqotchilik ko‘nikmalari, tadqiqotga asoslangan ta’lim, mentorlik, axborot savodxonligi, qiyosiy pedagogik tahlil, oliy ta’lim
Foydalanilgan adabiyotlar
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 17.10.2025 yildagi 656-sonli “Oliy taʼlim tashkilotlarida tyutorlik faoliyatini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”qarori. https://lex.uz/docs/-7774756
- Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 30.06.2026 yildagi 353-son. https://www.lex.uz/ru/docs/-4218452
- Association of College and Research Libraries. Framework for Information Literacy for Higher Education. Chicago: ACRL, 2016.
- Healey M. Linking Research and Teaching to Benefit Student Learning // Journal of Geography in Higher Education, 2005. Vol. 29, No. 2, P. 183-201.
- Lopatto D. Survey of Undergraduate Research Experiences (SURE): First Findings // Cell Biology Education, 2004. Vol. 3, No. 4, P. 270-277.
- Mieg H.A. Inquiry-Based Learning – Undergraduate Research: The German Multidisciplinary Experience. Springer, 2019.
- Willison J., O’Regan K. Commonly known, commonly not known, totally unknown: a framework for students becoming researchers // Higher Education Research & Development, 2007. Vol. 26, No. 4, P. 393-409.