9-tom, 2-son, b. 105–108, Nashr: 2026-09-22
XIX ASR INGLIZ VA O‘ZBEK ADABIYOTI DISKURSIDA TARIXIY-MADANIY ALLYUZIYALARNING FUNKSIONAL-STILISTIK XUSUSIYATLARI J. BAYRON VA M. R. OGAHIY ASARLARI MISOLIDA
ФУНКЦИОНАЛЬНО-СТИЛИСТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНЫХ АЛЛЮЗИЙ В ДИСКУРСЕ АНГЛИЙСКОЙ И УЗБЕКСКОЙ ЛИТЕРАТУРЫ XIX ВЕКА (НА ПРИМЕРЕ ПРОИЗВЕДЕНИЙ ДЖ. БАЙРОНА И М. Р. ОГАХИЙ)
FUNCTIONAL-STYLISTIC FEATURES OF HISTORICAL AND CULTURAL ALLUSIONS IN THE DISCOURSE OF 19TH CENTURY ENGLISH AND UZBEK LITERATURE (ON THE EXAMPLE OF THE WORKS OF J. BYRON AND M. R. OGAHIY)
- Baxtiyorova Dilbar Bobir qizi — Buxoro xalqaro universiteti magistranti
Annotatsiya
Mazkur maqolada XIX asr ingliz va o‘zbek adabiyoti diskursida tarixiy-madaniy allyuziyalarning funksional-stilistik xususiyatlari J. Bayron va M. R. Ogahiy ijodi misolida tahlil qilinadi. Tadqiqotda allyuziya badiiy matnning intertekstual, semantik va estetik qatlamlarini shakllantiruvchi muhim poetik vosita sifatida talqin etiladi. J. Bayron ijodida tarixiy-madaniy allyuziyalar romantik tafakkur, individual erkinlik, siyosiy tanqid, antik va Yevropa madaniy xotirasi bilan bog‘liq holda namoyon bo‘lsa, M. R. Ogahiy asarlarida ushbu hodisa Sharq mumtoz adabiyoti, islomiy-ma’rifiy qadriyatlar, tarixiy xotira, davlat boshqaruvi va axloqiy-falsafiy qarashlar bilan uzviy aloqada ko‘zga tashlanadi. Maqolada ikki adabiy muhitga mansub ijodkorlar asarlaridagi allyuziyalar qiyosiy-tipologik, lingvopoetik va funksional-stilistik nuqtai nazardan yoritiladi.
Аннотация
В данной статье рассматриваются функционально-стилистические особенности историко-культурных аллюзий в дискурсе английской и узбекской литературы XIX века на примере творчества Дж. Байрона и М. Р. Огахи. Аллюзия интерпретируется как важное поэтическое средство, формирующее интертекстуальный, семантический и эстетический уровни художественного текста. В произведениях Дж. Байрона историко-культурные аллюзии проявляются в связи с романтическим мировоззрением, идеей индивидуальной свободы, политической критикой, античной и европейской культурной памятью. В творчестве М. Р. Огахи аллюзии тесно связаны с традициями восточной классической литературы, исламско-просветительскими ценностями, исторической памятью, государственным управлением и нравственно-философскими взглядами. В статье аллюзии в произведениях двух представителей различных литературных традиций анализируются в сравнительно-типологическом, лингвопоэтическом и функционально-стилистическом аспектах.
Abstract
This article examines the functional and stylistic features of historical-cultural allusions in the discourse of nineteenth-century English and Uzbek literature, based on the works of G. Byron and M. R. Ogahiy. Allusion is interpreted as an important poetic device that forms the intertextual, semantic, and aesthetic layers of a literary text. In Byron’s works, historical-cultural allusions are associated with Romantic thought, individual freedom, political criticism, and ancient as well as European cultural memory. In Ogahiy’s works, allusions are closely connected with Eastern classical literary traditions, Islamic and enlightenment values, historical memory, state governance, and moral-philosophical views. The article analyzes allusions in the works of these two representatives of different literary traditions from comparative-typological, linguopoetic, and functional-stylistic perspectives.
Kalit so'zlar: allyuziya, diskurs, tarixiy-madaniy xotira, intertekstuallik, funksional stilistika, romantizm, mumtoz adabiyot, J. Bayron, M. R. Ogahiy
Foydalanilgan adabiyotlar
- Byron G. G. Childe Harold’s Pilgrimage. London: John Murray, 1812–1818.
- Byron G. G. Don Juan. London: John Murray, 1819–1824.
- Ogahiy M. R. Ta’viz ul-oshiqin. Toshkent: Fan, 1960.
- Ogahiy M. R. Asarlar. 6 jildlik. Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1971–1980.