2-tom, 1-son, b. 12–14, Nashr: 2026-10-20
XALQ MUSIQA IJODIYOTIDA MILLIY ESTETIK TAFAKKURNING NAMOYON BO‘LISHI
ПРОЯВЛЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНОГО ЭСТЕТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ В НАРОДНОМ МУЗЫКАЛЬНОМ ТВОРЧЕСТВЕ
MANIFESTATION OF NATIONAL AESTHETIC THINKING IN FOLK MUSICAL CREATIVITY
- Mavluda Najmetdinova — Farg’ona davlat universiteti Pedagogika psixologiya va san’atshunoslik fakulteti Musiqiy ta’lim va madaniyat kafedrasi dotsenti, f.f.b.f.d.(PhD) · ORCID: 0000-0002-4894-9106
Annotatsiya
Mazkur maqolada xalq musiqa ijodiyotida milliy estetik tafakkurning shakllanishi va namoyon bo‘lishining falsafiy-estetik hamda madaniy asoslari tahlil qilinadi. Xalq qo‘shiqlari, laparlar, alla, marosim qo‘shiqlari, maqom va an’anaviy ijrochilik namunalarida xalqning go‘zallik haqidagi tasavvurlari, estetik qarashlari, ma’naviy qadriyatlari va tarixiy-madaniy tajribasining aks etishi yoritiladi. Shuningdek, xalq musiqa ijodiyotining milliy estetik ong, estetik did, badiiy tafakkur va milliy o‘zlikni anglash jarayonidagi ahamiyati ochib beriladi. Maqolada milliy estetik tafakkurning xalq musiqa merosi orqali avloddan avlodga o‘tishi hamda uning yoshlar estetik madaniyatini shakllantirishdagi pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi.
Аннотация
В статье анализируются философско-эстетические и культурные основы формирования и проявления национального эстетического мышления в народном музыкальном творчестве. Раскрывается отражение представлений народа о красоте, эстетических взглядов, духовных ценностей и историко-культурного опыта в народных песнях, ляпарах, колыбельных, обрядовых песнях, макомах и образцах традиционного исполнительства. Также рассматривается значение народного музыкального творчества в развитии национального эстетического сознания, эстетического вкуса, художественного мышления и национального самосознания. Анализируются возможности передачи национального эстетического мышления от поколения к поколению посредством музыкального наследия и его педагогическое значение в формировании эстетической культуры молодежи.
Abstract
This article analyzes the philosophical-aesthetic and cultural foundations of the formation and manifestation of national aesthetic thinking in folk musical creativity. It examines how people’s perceptions of beauty, aesthetic views, spiritual values, and historical-cultural experience are reflected in folk songs, lyrical songs, lullabies, ritual songs, maqom traditions, and traditional performance practices. The article also explores the significance of folk musical creativity in developing national aesthetic consciousness, aesthetic taste, artistic thinking, and national self-awareness. Particular attention is given to the transmission of national aesthetic thinking from one generation to another through musical heritage and its pedagogical potential in developing the aesthetic culture of young people.
Kalit so'zlar: xalq musiqa ijodiyoti, milliy estetik tafakkur, estetik ong, estetik did, milliy musiqa, xalq qo‘shiqlari, maqom, an’anaviy ijrochilik, milliy madaniyat, estetik qadriyatlar, badiiy tafakkur
Foydalanilgan adabiyotlar
- Sher A. Estetika (Nafosat falsafasi): darslik. - Toshkent: O‘zbekiston, 2015.
- Гегель Г.В.Ф. Эстетика. - Москва: Искусство, 1968.
- Forobiy A.N. Fozil odamlar shahri. - Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993.
- Fitrat A. O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi. - Toshkent: Fan, 1993.
- Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. - Toshkent: O‘zbekiston, 1963.
- Yunusov R. O‘zbek xalq musiqa ijodi. - Toshkent: Fan, 1990.
- Karomatov F. O‘zbek xalq musiqasi merosi. - Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti.
- Qodirov R.G‘. Musiqa psixologiyasi. - Toshkent: Musiqa, 2005.
- Hasanboyev J. va boshqalar. Pedagogika. - Toshkent: Fan, 2006.
- Абдуллаев Э. Эстетическая культура и искусство. - Ташкент: Фан, 1991.