10-tom, 1-son, b. 437–441, Nashr: 2026-10-14

UYG‘ONISH DAVRI INGLIZ DRAMATURGIYASIDA AMIR TEMUR OBRAZINING BADIIY TALQINI (K. MARLONING “TAMBURLAINE THE GREAT” ASARI MISOLIDA)

ХУДОЖЕСТВЕННАЯ ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ОБРАЗА АМИРА ТЕМУРА В АНГЛИЙСКОЙ ДРАМАТУРГИИ ЭПОХИ ВОЗРОЖДЕНИЯ (НА ПРИМЕРЕ ПРОИЗВЕДЕНИЯ К. МАРЛО «ТАМЕРЛАН ВЕЛИКИЙ»)

THE ARTISTIC INTERPRETATION OF THE IMAGE OF AMIR TEMUR IN ENGLISH RENAISSANCE DRAMA (A CASE STUDY OF CHRISTOPHER MARLOWE’S TAMBURLAINE THE GREAT)

  • Pardayeva Iroda Mamayunusovna — Samarqand davlat chet tillar instituti dotsenti, PHD
  • Qodirova Barno Xusniddin qizi — Samarqand davlat chet tillar instituti magistranti
  • Samarqand, O’zbekiston.

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada Uyg‘onish davri ingliz dramaturgiyasining yirik vakili Kristofer Marloning “Tamburlaine the Great” (“Buyuk Temurlang”) tragediyasida Amir Temur obrazining badiiy talqini tahlil qilinadi. Tadqiqotda asarning yaratilish tarixi va manbalari, bosh qahramon xarakterining shakllanishi, uning Renessans gumanizmi g‘oyalari bilan bog‘liqligi hamda tarixiy haqiqat va badiiy to‘qima nisbati masalalari yoritiladi. Marlo qahramoni tarixiy Sohibqironning aynan nusxasi emas, balki Yevropa manbalaridagi afsonaviy tasavvurlar asosida yaratilgan, inson irodasi qudrati va cheksiz intilishni ifodalovchi badiiy timsol ekani asoslanadi. Asardagi tarixiy noaniqliklar Sharq manbalari bilan qiyoslab ko‘rsatiladi. Tadqiqot natijalari qiyosiy adabiyotshunoslik hamda G‘arb adabiyotida Amir Temur siymosini o‘rganishga xizmat qiladi.

Аннотация

В статье анализируется художественная интерпретация образа Амира Темура в трагедии Кристофера Марло «Тамерлан Великий» (Tamburlaine the Great), одном из первых значительных произведений английской драматургии эпохи Возрождения. Рассматриваются история создания пьесы и источники, послужившие основой для её написания, особенности развития характера главного героя, его связь с идеями ренессансного гуманизма, а также соотношение исторической правды и художественного вымысла. Обосновывается положение о том, что герой Марло не является точным воспроизведением исторической личности Сахибкирана, а представляет собой художественный символ силы человеческой воли и безграничного стремления к величию, созданный на основе легендарных представлений, распространённых в европейских источниках. Исторические неточности пьесы выявляются посредством сопоставления её содержания с восточными историческими источниками. Полученные результаты вносят вклад в развитие сравнительного литературоведения и изучение образа Амира Темура в западной литературе.

Abstract

The article analyses the artistic interpretation of the image of Amir Temur in Christopher Marlowe’s tragedy “Tamburlaine the Great”, one of the first major works of English Renaissance drama. The study examines the history and sources of the play, the development of the protagonist’s character, its connection with the ideas of Renaissance humanism, and the relationship between historical truth and artistic fiction. It is argued that Marlowe’s hero is not an exact copy of the historical Sahibqiran but an artistic symbol of the power of human will and boundless aspiration, created on the basis of legendary notions found in European sources. The historical inaccuracies of the play are shown in comparison with Eastern sources. The findings contribute to comparative literary studies and to research on the image of Amir Temur in Western literature.

Kalit so'zlar: Amir Temur, Kristofer Marlo, Uyg‘onish davri, ingliz dramaturgiyasi, tragediya, badiiy talqin, tarixiy haqiqat, badiiy to‘qima, titanik qahramon, oq she’r

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Аникст А. А. История английской литературы. – М.: Учпедгиз, 1956.
  2. Bartels E. C. Spectacles of Strangeness: Imperialism, Alienation, and Marlowe. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1993.
  3. Battenhouse R. W. Marlowe’s Tamburlaine: A Study in Renaissance Moral Philosophy. – Nashville: Vanderbilt University Press, 1941.
  4. Burton J. Traffic and Turning: Islam and English Drama, 1579–1624. – Newark: University of Delaware Press, 2005.
  5. Greenblatt S. Renaissance Self-Fashioning: From More to Shakespeare. – Chicago: University of Chicago Press, 1980.
  6. Ibn Arabshoh. Ajoyib al-maqdur fi tarixi Taymur (Temur tarixida taqdir ajoyibotlari) / So‘zboshi, arab tilidan tarjima va izohlar muallifi U. Uvatov. – Toshkent: Mehnat, 1992.
  7. Клавихо Руи Гонсалес де. Дневник путешествия в Самарканд ко двору Тимура (1403–1406). – М.: Наука, 1990.
  8. Levin H. The Overreacher: A Study of Christopher Marlowe. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1952.
  9. Marlowe C. Tamburlaine the Great / Ed. by J. S. Cunningham. – Manchester: Manchester University Press, 1981.
  10. Sulaymonova F. Sharq va G‘arb. – Toshkent: O‘zbekiston, 1997.
  11. Temur tuzuklari / Forschadan A. Sog‘uniy va H. Karomatov tarjimasi. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa birlashmasi, 1991.
  12. Thomas V., Tydeman W. Christopher Marlowe: The Plays and Their Sources. – London: Routledge, 1994.
  13. Sharafuddin Ali Yazdiy. Zafarnoma / So‘zboshi, tabdil, izohlar va ko‘rsatkichlar mualliflari A. Ahmad, H. Bobobekov. – Toshkent: Sharq, 1997.