9-tom, 1-son, b. 76–79, Nashr: 2026-09-10
“UMAR XAYYOM” ROMANIDA XAYYOM OBRAZINING BADIIY TALQINI
ХУДОЖЕСТВЕННАЯ ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ОБРАЗА ХАЙЯМА В РОМАНЕ «УМАР ХАЙЯМ»
ARTISTIC INTERPRETATION OF THE IMAGE OF KHAYYAM IN THE NOVEL “OMAR KHAYYAM”
- Safarboyeva Hilola Alisher qizi — Osiyo xalqaro universiteti o’qituvchisi
Annotatsiya
Maqolada Georgiy Gulianing “Umar Xayyom” romanida buyuk shoir va allomaning badiiy obrazi qanday tamoyillar asosida yaratilgani tahlil qilinadi. Tadqiqotda tarixiy shaxs bilan adabiy qahramon o‘rtasidagi nisbat, obrazning ichki ziddiyatlari, muallifning tarixiy manbalarga munosabati hamda ruboiylarning matn tarkibidagi badiiy vazifasi o‘rganildi. Kuzatishlar shuni ko‘rsatadi: yozuvchi Xayyomni yakka qirrali “donishmand” qolipida emas, balki hokimiyat, ilm va e’tiqod chorrahasida turgan, tanlov iskanjasidagi shaxs sifatida gavdalantiradi. Maqolada obrazning asosiy qirralari tasniflanib, ularning matndagi ulushi jadval va diagramma vositasida ko‘rsatilgan.
Аннотация
В статье анализируются художественные принципы создания образа Омара Хайяма в романе Георгия Гулиа «Умар Хайям». Рассматриваются соотношение исторической личности и литературного героя, внутренние противоречия образа, авторское отношение к историческим источникам, а также художественная функция рубаи в структуре повествования. Наблюдения показывают, что писатель изображает Хайяма не как одномерного «мудреца», а как личность, оказавшуюся на перекрестке власти, науки и веры и вынужденную постоянно выбирать. В работе классифицированы основные грани образа, а их доля в тексте представлена в виде таблицы и диаграммы.
Abstract
The article examines the artistic principles behind the portrayal of Omar Khayyam in Georgy Gulia’s novel “Umar Khayyam”. It explores the relationship between the historical figure and the literary character, the inner contradictions of the image, the author’s treatment of historical sources, and the narrative function of the quatrains (rubai) within the text. The analysis demonstrates that the writer presents Khayyam not as a one-dimensional “sage”, but as a personality standing at the crossroads of power, science and faith, permanently forced to choose. The study classifies the principal facets of the image and visualises their textual proportion by means of a table and a diagram.
Kalit so'zlar: Umar Xayyom, tarixiy roman, badiiy obraz, obraz talqini, ruboiy, tarixiy haqiqat va badiiy to‘qima, psixologik tahlil, xayyomshunoslik
Foydalanilgan adabiyotlar
- Гулиа Г. Д. Умар Хайям: роман. – Москва: Советский писатель. (Muallif foydalangan nashr yili va sahifalari ko‘rsatiladi.)
- Жуковский В. А. Омар Хайям и «странствующие» четверостишия // Ал-Музаффария: Сборник статей. – СПб., 1897. – С. 325–363.
- Бертельс Е. Э. История персидско-таджикской литературы. – Москва: Изд-во восточной литературы, 1960.
- Christensen A. Critical Studies in the Rubáiyát of ‘Umar-i-Khayyām. – Copenhagen: Høst & Søn, 1927.
- Govinda Tirtha S. The Nectar of Grace: ‘Omar Khayyam’s Life and Works. – Allahabad: Kitabistan, 1941.
- FitzGerald E. Rubáiyát of Omar Khayyám. – London: Bernard Quaritch, 1859.