9-tom, 1-son, b. 454–461, Nashr: 2026-09-14
TOSHKENT SHAHAR OLMAZOR TUMANI 243-MAKTAB FAOLIYATIDA FINLYANDIYA TA’LIM TAJRIBASINI MOSLASHTIRISH: «MENING MAKTABIM — MENING FAXRIM» LOYIHA ISHLARI TIZIMI ORQALI O‘QUVCHILARDA AMALIY KO‘NIKMALAR, TANQIDIY TAFAKKUR VA VATANPARVARLIKNI RIVOJLANTIRISH
АДАПТАЦИЯ ФИНСКОГО ОПЫТА ОБРАЗОВАНИЯ В ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ШКОЛЫ № 243 АЛМАЗАРСКОГО РАЙОНА ГОРОДА ТАШКЕНТА: РАЗВИТИЕ ПРАКТИЧЕСКИХ НАВЫКОВ, КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ И ПАТРИОТИЗМА У УЧАЩИХСЯ ЧЕРЕЗ СИСТЕМУ ПРОЕКТНЫХ РАБОТ «МОЯ ШКОЛА — МОЯ ГОРДОСТЬ»
ADAPTING THE FINNISH EDUCATIONAL EXPERIENCE IN THE ACTIVITY OF SCHOOL NO. 243, ALMAZAR DISTRICT, TASHKENT: DEVELOPING STUDENTS' PRACTICAL SKILLS, CRITICAL THINKING AND PATRIOTISM THROUGH THE «MY SCHOOL — MY PRIDE» PROJECT-WORK SYSTEM
- Komilova Ziroatxon Murodjon qizi — Тошкент давлат педагогика университети мустақил тадқиқотчиси, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент Тошкент шаҳар Олмазор тумани 243-мактаб директори
Annotatsiya
Mazkur maqolada Finlyandiya ta’lim tizimidagi «fenomen-asosli o‘rganish» va loyihaga asoslangan o‘rganish (Project-Based Learning — PBL) texnologiyalarini Toshkent shahar Olmazor tumani 243-maktab faoliyatida institusional darajada moslashtirish jarayoni ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. 2024–2025 o‘quv yilida maktabda amalga oshirilgan «Mening maktabim — Mening faxrim» umummaktab kampaniyasi doirasida 1-sinfdan 11-sinfgacha bo‘lgan barcha sinf darajalari uchun yosh xususiyatlariga mos to‘qqizta loyiha («Kuz ne’matlari», STEAM-loyihalar, «Milliy qadriyatlar», «O‘zbekiston xaritasi», qo‘l mehnati ko‘rgazmalari, «Buyuk allomalar», «Respublikamizdagi viloyatlar», «Aqlli uy», «Eng mahzali osh») va ularga mos mustaqil amaliy modellar (DIAS, KO‘ZAT, MEROS, YARATILMISH, ALLOMA, VIOL, INNOVATSIYA, PALOV) tizimli ravishda umumlashtiriladi. 2025 yil FIESDU loyihasi doirasidagi Finlyandiya tashrifi kuzatishlari, shuningdek J.Hattie, P.Sahlberg, J.Piaget, L.Vygotskiy, H.Gardner, R.Sternberg, J.Dewey, M.Fullan va boshqa olimlarning tadqiqotlari maqolaning nazariy poydevorini tashkil etadi. Tadqiqot natijasida barcha loyihalarga xos umumiy strukturaviy sikl — «real muammo/fenomen → tadqiqot → loyihalash → amalga oshirish → taqdimot → refleksiya» — aniqlanadi hamda sinf rahbarining fasilitator-koordinator-mentor sifatidagi rolini maktab boshqaruvi tizimiga integratsiyalashning amaliy tavsiyalari ishlab chiqiladi.
Аннотация
В данной статье научно-теоретически и практически анализируется процесс институциональной адаптации технологий «феноменориентированного обучения» (Phenomenon-Based Learning) и проектно-ориентированного обучения (Project-Based Learning — PBL) финской системы образования в деятельность школы № 243 Алмазарского района города Ташкента. В рамках общешкольной кампании «Моя школа — моя гордость», реализованной в школе в 2024–2025 учебном году, систематизированы девять проектов («Дары осени», STEAM-проекты, «Национальные ценности», «Карта Узбекистана», выставки ручного труда, «Великие ученые», «Области нашей республики», «Умный дом», «Самый вкусный плов»), разработанных с учетом возрастных особенностей учащихся с 1 по 11 классы, а также соответствующие им самостоятельные практические модели (DIAS, KO‘ZAT, MEROS, YARATILMISH, ALLOMA, VIOL, INNOVATSIYA, PALOV).
Abstract
This article provides a scientific-theoretical and practical analysis of the institutional adaptation of Finnish phenomenon-based learning and Project-Based Learning (PBL) technologies within the activity of School No. 243, Almazar district, Tashkent city. Within the school-wide «My School — My Pride» campaign implemented during the 2024–2025 academic year, nine age-specific projects — ranging from «Autumn Harvest» and STEAM projects to «Smart Home» and «The Most Delicious Plov» — and their corresponding original practical models (DIAS, KO'ZAT, MEROS, YARATILMISH, ALLOMA, VIOL, INNOVATSIYA, PALOV) are systematically generalized. The theoretical basis of the article is formed by observations from the 2025 Finland visit within the FIESDU project, as well as research by J.Hattie, P.Sahlberg, J.Piaget, L.Vygotsky, H.Gardner, R.Sternberg, J.Dewey, M.Fullan and other scholars. A common structural cycle underlying all projects is identified, and practical recommendations are developed for integrating the class teacher's role as facilitator-coordinator-mentor into the school management system.
Kalit so'zlar: 243-maktab, «Mening maktabim — Mening faxrim», loyihaga asoslangan o‘rganish, fenomen-asosli o‘rganish, Finlyandiya tajribasi, FIESDU, sinf rahbari, fanlararo integratsiya, STEAM, vatanparvarlik tarbiyasi, tanqidiy tafakkur
Foydalanilgan adabiyotlar
- 1. FIESDU (Developing a Finland-Inspired Education System in Uzbekistan) лойиҳаси расмий дастури ва 2025 йил Финляндия ташрифи кузатиш ёзувлари. — Тошкент–Хельсинки: А. Авлоний номидаги МПМИ, 2025. — URL: https://fiesdu.uz
- 2. Тошкент шаҳар Олмазор тумани 243-мактаб «Менинг мактабим — Менинг фахрим» лойиҳа ишлари танлови дастури ва педагогик кузатиш материаллари. — Тошкент, 2024–2025 ўқув йили.
- 3. Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. — New York: Routledge, 2009. — 392 p.
- 4. Hattie J., Timperley H. The Power of Feedback // Review of Educational Research. — 2007. — Vol. 77, №1. — P. 81–112.
- 5. Sahlberg P. Finnish Lessons 2.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland? 2nd ed. — New York: Teachers College Press, 2015. — 272 p.
- 6. Lonka K. Phenomenal Learning from Finland. — Helsinki: Edita, 2018. — 224 p.
- 7. Finnish National Agency for Education. National Core Curriculum for Basic Education 2016. — Helsinki: FNAE, 2016.
- 8. Finnish National Agency for Education. National Core Curriculum for Upper Secondary Schools 2019. — Helsinki: FNAE, 2019.
- 9. Piaget J. The Psychology of Intelligence. — London: Routledge, 1950. — 182 p.
- 10. Выготский Л.С. Педагогическая психология. — М.: Педагогика, 1991. — 480 с.
- 11. Dewey J. Experience and Education. — New York: Macmillan, 1938. — 91 p.
- 12. Kilpatrick W.H. The Project Method // Teachers College Record. — 1918. — Vol. 19. — P. 319–335.
- 13. Sternberg R.J. Successful Intelligence: How Practical and Creative Intelligence Determine Success in Life. — New York: Simon & Schuster, 1996. — 302 p.
- 14. Gardner H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. — New York: Basic Books, 1983. — 440 p.
- 15. Bandura A. Social Learning Theory. — Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1977. — 247 p.
- 16. Bloom B.S. (Ed.). Taxonomy of Educational Objectives, Book 1: Cognitive Domain. — New York: Longmans, 1956. — 207 p.
- 17. Senge P.M. The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. — New York: Doubleday, 1990. — 424 p.
- 18. Dweck C.S. Mindset: The New Psychology of Success. — New York: Random House, 2006. — 276 p.
- 19. Fullan M. Leading in a Culture of Change. — San Francisco: Jossey-Bass, 2001. — 157 p.
- 20. Hargreaves A., Fullan M. Professional Capital. — New York: Teachers College Press, 2012. — 240 p.
- 21. Robinson K. Out of Our Minds: Learning to be Creative. Revised ed. — Chichester: Capstone, 2011. — 256 p.
- 22. Johnson D.W., Johnson R.T. Cooperative Learning: The Foundation for Active Learning // Active Learning — Beyond the Future. — InTech, 2018.
- 23. Larmer J., Mergendoller J., Boss S. Setting the Standard for Project Based Learning. — Alexandria: ASCD, 2015. — 240 p.
- 24. Krajcik J., Blumenfeld P. Project-Based Learning // R.K. Sawyer (Ed.). The Cambridge Handbook of the Learning Sciences. — Cambridge: CUP, 2006. — P. 317–333.
- 25. Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. 2nd ed. — Upper Saddle River: Pearson, 2014. — 390 p.
- 26. Epstein J.L. School, Family, and Community Partnerships. 2nd ed. — Boulder: Westview Press, 2011. — 670 p.
- 27. Yakman G. STEAM Education: An Overview of Creating a Model of Integrative Education // Pupils Attitudes Towards Technology. — 2008. — Vol. 241.
- 28. Gordon E.E. Learning Sequences in Music: Skill, Content, and Patterns. 7th ed. — Chicago: GIA Publications, 2007. — 496 p.
- 29. UNESCO. Uzbek pilaf (palov): Intangible Cultural Heritage of Humanity. — 2016. — URL: https://ich.unesco.org/en/RL/uzbek-pilaf-palov-01009
- 30. UNESCO. Shashmaqom Music // Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. — 2003. — URL: https://ich.unesco.org/en/RL/shashmaqam-00063
- 31. OECD. PISA 2022 Results (Volume I). — Paris: OECD Publishing, 2023. — URL: https://doi.org/10.1787/53f23881-en
- 32. OECD. The Future of Education and Skills: Education 2030. — Paris: OECD Publishing, 2018.
- 33. OECD. TALIS 2021 Results (Volume I). — Paris: OECD Publishing, 2022.
- 34. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги ПФ-60-сон Фармони «Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида». — URL: https://lex.uz/docs/5841063
- 35. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 апрелдаги ПФ-97-сон Фармони «Ўзбекистон Республикасини 2030 йилгача рақамли ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида». — URL: https://lex.uz/docs/5998057
- 36. Ўзбекистон Республикасининг «Маданий мерос объектлари тўғрисида»ги Қонуни. — URL: https://lex.uz/docs/29025
- 37. Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси. Ҳудудлар статистик маълумотномаси 2024. — Тошкент: Ўзстат, 2024. — URL: https://stat.uz
- 38. Buck Institute for Education (PBLWorks). Gold Standard PBL. — URL: https://www.pblworks.org
- 39. Harper G.D.J. Smart Home Automation with Linux and Raspberry Pi. 2nd ed. — New York: Apress, 2013. — 456 p.
- 40. Karimov B. O'zbek milliy taomlari: palov an'anasi va madaniyati. — Toshkent: O'qituvchi, 2018. — 180 b.FIESDU (Developing a Finland-Inspired Education System in Uzbekistan) лойиҳаси расмий дастури ва 2025 йил Финляндия ташрифи кузатиш ёзувлари. — Тошкент–Хельсинки: А. Авлоний номидаги МПМИ, 2025. — URL: https://fiesdu.uz
- Тошкент шаҳар Олмазор тумани 243-мактаб «Менинг мактабим — Менинг фахрим» лойиҳа ишлари танлови дастури ва педагогик кузатиш материаллари. — Тошкент, 2024–2025 ўқув йили.
- Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. — New York: Routledge, 2009. — 392 p.
- Hattie J., Timperley H. The Power of Feedback // Review of Educational Research. — 2007. — Vol. 77, №1. — P. 81–112.
- Sahlberg P. Finnish Lessons 2.0: What Can the World Learn from Educational Change in Finland? 2nd ed. — New York: Teachers College Press, 2015. — 272 p.
- Lonka K. Phenomenal Learning from Finland. — Helsinki: Edita, 2018. — 224 p.
- Finnish National Agency for Education. National Core Curriculum for Basic Education 2016. — Helsinki: FNAE, 2016.
- Finnish National Agency for Education. National Core Curriculum for Upper Secondary Schools 2019. — Helsinki: FNAE, 2019.
- Piaget J. The Psychology of Intelligence. — London: Routledge, 1950. — 182 p.
- Выготский Л.С. Педагогическая психология. — М.: Педагогика, 1991. — 480 с.
- Dewey J. Experience and Education. — New York: Macmillan, 1938. — 91 p.
- Kilpatrick W.H. The Project Method // Teachers College Record. — 1918. — Vol. 19. — P. 319–335.
- Sternberg R.J. Successful Intelligence: How Practical and Creative Intelligence Determine Success in Life. — New York: Simon & Schuster, 1996. — 302 p.
- Gardner H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. — New York: Basic Books, 1983. — 440 p.
- Bandura A. Social Learning Theory. — Englewood Cliffs: Prentice-Hall, 1977. — 247 p.
- Bloom B.S. (Ed.). Taxonomy of Educational Objectives, Book 1: Cognitive Domain. — New York: Longmans, 1956. — 207 p.
- Senge P.M. The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. — New York: Doubleday, 1990. — 424 p.
- Dweck C.S. Mindset: The New Psychology of Success. — New York: Random House, 2006. — 276 p.
- Fullan M. Leading in a Culture of Change. — San Francisco: Jossey-Bass, 2001. — 157 p.
- Hargreaves A., Fullan M. Professional Capital. — New York: Teachers College Press, 2012. — 240 p.
- Robinson K. Out of Our Minds: Learning to be Creative. Revised ed. — Chichester: Capstone, 2011. — 256 p.
- Johnson D.W., Johnson R.T. Cooperative Learning: The Foundation for Active Learning // Active Learning — Beyond the Future. — InTech, 2018.
- Larmer J., Mergendoller J., Boss S. Setting the Standard for Project Based Learning. — Alexandria: ASCD, 2015. — 240 p.
- Krajcik J., Blumenfeld P. Project-Based Learning // R.K. Sawyer (Ed.). The Cambridge Handbook of the Learning Sciences. — Cambridge: CUP, 2006. — P. 317–333.
- Kolb D.A. Experiential Learning: Experience as the Source of Learning and Development. 2nd ed. — Upper Saddle River: Pearson, 2014. — 390 p.
- Epstein J.L. School, Family, and Community Partnerships. 2nd ed. — Boulder: Westview Press, 2011. — 670 p.
- Yakman G. STEAM Education: An Overview of Creating a Model of Integrative Education // Pupils Attitudes Towards Technology. — 2008. — Vol. 241.
- Gordon E.E. Learning Sequences in Music: Skill, Content, and Patterns. 7th ed. — Chicago: GIA Publications, 2007. — 496 p.
- UNESCO. Uzbek pilaf (palov): Intangible Cultural Heritage of Humanity. — 2016. — URL: https://ich.unesco.org/en/RL/uzbek-pilaf-palov-01009
- UNESCO. Shashmaqom Music // Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. — 2003. — URL: https://ich.unesco.org/en/RL/shashmaqam-00063
- OECD. PISA 2022 Results (Volume I). — Paris: OECD Publishing, 2023. — URL: https://doi.org/10.1787/53f23881-en
- OECD. The Future of Education and Skills: Education 2030. — Paris: OECD Publishing, 2018.
- OECD. TALIS 2021 Results (Volume I). — Paris: OECD Publishing, 2022.
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги ПФ-60-сон Фармони «Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида». — URL: https://lex.uz/docs/5841063
- Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 апрелдаги ПФ-97-сон Фармони «Ўзбекистон Республикасини 2030 йилгача рақамли ривожлантириш концепциясини тасдиқлаш тўғрисида». — URL: https://lex.uz/docs/5998057
- Ўзбекистон Республикасининг «Маданий мерос объектлари тўғрисида»ги Қонуни. — URL: https://lex.uz/docs/29025
- Ўзбекистон Республикаси Давлат статистика қўмитаси. Ҳудудлар статистик маълумотномаси 2024. — Тошкент: Ўзстат, 2024. — URL: https://stat.uz
- Buck Institute for Education (PBLWorks). Gold Standard PBL. — URL: https://www.pblworks.org
- Harper G.D.J. Smart Home Automation with Linux and Raspberry Pi. 2nd ed. — New York: Apress, 2013. — 456 p.
- Karimov B. O'zbek milliy taomlari: palov an'anasi va madaniyati. — Toshkent: O'qituvchi, 2018. — 180 b.