2-tom, 1-son, b. 140–142, Nashr: 2026-10-20

TILAB MAHMUDOV ILMIY MEROSIDA MILLIY MUSIQA, ETNOMADANIY QADRIYATLAR VA ESTETIK TAFAKKUR UYG‘UNLIGINING FALSAFIY MOHIYATI

ФИЛОСОФСКАЯ СУЩНОСТЬ ЕДИНСТВА НАЦИОНАЛЬНОЙ МУЗЫКИ, ЭТНОКУЛЬТУРНЫХ ЦЕННОСТЕЙ И ЭСТЕТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ В НАУЧНОМ НАСЛЕДИИ ТИЛАБА МАХМУДОВА

THE PHILOSOPHICAL ESSENCE OF THE UNITY OF NATIONAL MUSIC, ETHNOCULTURAL VALUES, AND AESTHETIC THOUGHT IN THE SCHOLARLY HERITAGE OF TILAB MAHMUDOV

  • Tursunova Laylo Ergashevna — Farg‘ona davlat universiteti pedagogika psixologiya va san’atshunoslik fakulteti musiqiy ta’lim va madaniyat kafedrasi katta o‘qituvchisi, Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek estetik tafakkuri taraqqiyotida muhim o‘rin tutgan faylasuf olim Tilab Mahmudovning ilmiy merosi milliy musiqa, etnomadaniy qadriyatlar va estetik tafakkur o‘zaro aloqadorligi nuqtayi nazaridan tahlil etiladi. Tadqiqotda milliy musiqa faqat badiiy hodisa sifatida emas, balki xalqning tarixiy xotirasi, dunyoqarashi, ma’naviy tajribasi va estetik qadriyatlarini ifodalovchi madaniy fenomen sifatida talqin qilinadi. Tilab Mahmudov qarashlarida go‘zallik, ma’naviyat, inson kamoloti, milliy qadriyat va madaniy meros masalalarining o‘zaro uyg‘unligi estetik tafakkurning mazmuniy asoslarini tashkil etishi ko‘rsatib beriladi. Etnomadaniy qadriyatlarning avlodlararo davomiyligi, milliy san’atning estetik ongni shakllantirishdagi imkoniyatlari hamda milliy va umuminsoniy estetik qadriyatlarning o‘zaro munosabati falsafiy-estetik jihatdan yoritiladi. Maqolada Tilab Mahmudov ilmiy merosining bugungi globallashuv sharoitida milliy estetik tafakkurni rivojlantirishdagi nazariy ahamiyati asoslanadi.

Аннотация

В данной статье научное наследие известного узбекского философа Тилаба Махмудова рассматривается с точки зрения взаимосвязи национальной музыки, этнокультурных ценностей и эстетического мышления. Национальная музыка интерпретируется не только как художественное явление, но и как культурный феномен, отражающий историческую память народа, его мировоззрение, духовный опыт и эстетические ценности. Раскрывается взаимосвязь категорий красоты, духовности, человеческого совершенства, национальных ценностей и культурного наследия в эстетико-философских взглядах Тилаба Махмудова. Особое внимание уделяется преемственности этнокультурных ценностей, роли национального искусства в формировании эстетического сознания, а также взаимосвязи национальных и общечеловеческих эстетических ценностей. Обосновывается теоретическое значение научного наследия Тилаба Махмудова для дальнейшего развития национального эстетического мышления в условиях современной глобализации.

Abstract

This article examines the scholarly heritage of the prominent Uzbek philosopher Tilab Mahmudov from the perspective of the interrelationship between national music, ethnocultural values, and aesthetic thought. National music is interpreted not merely as an artistic phenomenon but also as a cultural phenomenon expressing the historical memory, worldview, spiritual experience, and aesthetic values of the people. The study reveals the interconnection of beauty, spirituality, human perfection, national values, and cultural heritage in Tilab Mahmudov’s aesthetic and philosophical views. Particular attention is paid to the continuity of ethnocultural values, the role of national art in the formation of aesthetic consciousness, and the relationship between national and universal aesthetic values. The article substantiates the theoretical significance of Tilab Mahmudov’s scholarly heritage for the further development of national aesthetic thought under contemporary globalization.

Kalit so'zlar: Tilab Mahmudov, estetika, estetik tafakkur, milliy musiqa, etnomadaniyat, etnomadaniy qadriyatlar, milliy estetik ong, estetik madaniyat, ma’naviyat, milliy meros, go‘zallik, san’at, madaniy qadriyat

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mahmudov T. Mustaqillik va ma’naviyat. - Toshkent: Sharq, 2001. - 160 b.
  2. Mahmudov T. “Avesto” haqida. - Toshkent: Sharq, 2000. - 63 b.
  3. Mahmudov T. Estetika i dukhovnye tsennosti. - Toshkent, 1993.
  4. Mahmudov T. Komillik asrorlari. - Toshkent: Adolat, 2006.
  5. Mahmudov T. Go‘zallik va hayot. - Toshkent, 1977.
  6. Mahmudov T. Estetik madaniyat va milliy musiqa. - Toshkent, 2018.
  7. Abdulla Sher. Estetika (Nafosat falsafasi). - Toshkent: O‘zbekiston, 2015.
  8. Gegel G. V. F. Estetika. - Moskva: Iskusstvo, 1968.
  9. Forobiy Abu Nasr. Fozil odamlar shahri. - Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti.
  10. Kant I. Kritika sposobnosti suzhdeniya. - Moskva: Nauka.
  11. G‘azzoliy Abu Homid. Kimyoi saodat. - Toshkent: Adabiyot va san’at nashriyoti.
  12. Navoiy A. Mahbub ul-qulub. - Toshkent: Fan.
  13. Karimov I. A. Yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch. - Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
  14. O‘zbekiston Respublikasi. Madaniy merosni muhofaza qilish va undan foydalanishga oid normativ-huquqiy hujjatlar.