9-tom, 1-son, b. 327–334, Nashr: 2026-09-19
TIBBIY-PSIXOLOGIK XIZMAT KO‘RSATISHNING MUHIMLIK XUSUSIYATLARI
ВАЖНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ОКАЗАНИЯ МЕДИКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОМОЩИ
IMPORTANT FEATURES OF PROVIDING MEDICAL AND PSYCHOLOGICAL SERVICES
- Beknazarova Lola Sadinovna — Qarshi davlat unisersiteti Psixologiya fanlari doktori (DSc) professor · ORCID: 0009-0001-5403-3030
Annotatsiya
Mazkur maqolada tibbiy-psixologik xizmat ko‘rsatishning mazmuni, asosiy vazifalari hamda zamonaviy sog‘liqni saqlash tizimidagi ahamiyati tahlil qilinadi. Tibbiy yordam jarayonida insonning nafaqat jismoniy holatini, balki uning emotsional kechinmalari, psixologik ehtiyojlari va ijtimoiy moslashuvini ham hisobga olish zarurligi yoritiladi. Shuningdek, bemor bilan samarali psixologik muloqot o‘rnatish, kasallik bilan bog‘liq xavotir va qo‘rquvlarni kamaytirish, davolanishga ijobiy munosabatni shakllantirish hamda reabilitatsiya jarayonini psixologik jihatdan qo‘llab-quvvatlashning muhim jihatlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada tibbiy-psixologik xizmatning profilaktik, diagnostik, konsultativ va reabilitatsion yo‘nalishlari o‘zaro bog‘liq tizim sifatida asoslanadi. Tibbiyot xodimlari va psixologlarning hamkorligi bemorning davolanish jarayonidagi faolligini oshirish, psixologik barqarorligini mustahkamlash va hayot sifatini yaxshilashning muhim omili sifatida baholanadi.
Аннотация
В статье рассматриваются содержание, основные задачи и значение медико-психологической помощи в современной системе здравоохранения. Обосновывается необходимость учета не только физического состояния пациента, но и его эмоциональных переживаний, психологических потребностей и особенностей социальной адаптации. Особое внимание уделяется установлению эффективного психологического взаимодействия с пациентом, снижению тревожности и страха, связанных с заболеванием, формированию позитивного отношения к лечению и психологическому сопровождению реабилитационного процесса. Медико-психологическая помощь рассматривается как комплексная система, включающая профилактическое, диагностическое, консультативное и реабилитационное направления. Подчеркивается значение сотрудничества медицинских работников и психологов в повышении активности пациента в процессе лечения, укреплении его психологической устойчивости и улучшении качества жизни.
Abstract
This article examines the content, major objectives, and significance of medical and psychological services within the modern healthcare system. It emphasizes the importance of considering not only the patient's physical condition but also emotional experiences, psychological needs, and social adaptation. Particular attention is paid to establishing effective psychological communication with patients, reducing anxiety and fear associated with illness, developing a positive attitude toward treatment, and providing psychological support throughout the rehabilitation process. Medical and psychological services are considered as an integrated system that encompasses preventive, diagnostic, counseling, and rehabilitation components. The cooperation between healthcare professionals and psychologists is highlighted as an important factor in increasing patients' active participation in treatment, strengthening psychological resilience, and improving their overall quality of life.
Kalit so'zlar: tibbiy psixologiya, psixologik xizmat, bemor, psixologik yordam, sog‘liqni saqlash, emotsional holat, psixologik diagnostika, konsultatsiya, reabilitatsiya, psixologik moslashuv
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida: PF-4947-son Farmon, 2017-yil 7-fevral.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida: PF-60-son Farmon, 2022-yil 28-yanvar.
- G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2010.
- Shoumarov G.B. Oila psixologiyasi. – Toshkent: Sharq, 2010.
- Мясищев В.Н. Психология отношений. – Москва: Издательство «Институт практической психологии»; Воронеж: НПО «МОДЭК», 1995.
- Лурия А.Р. Основы нейропсихологии. – Москва: Академия, 2003.
- Карвасарский Б.Д. Клиническая психология. – Санкт-Петербург: Питер, 2002.
- Nishonova Z.T. Rivojlanish psixologiyasi. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2018.
- Rogers C.R. On Becoming a Person: A Therapist’s View of Psychotherapy. – Boston: Houghton Mifflin, 1961.
- Peplau H.E. Interpersonal Relations in Nursing. – New York: G.P. Putnam’s Sons, 1952.
- Travelbee J. Interpersonal Aspects of Nursing. – Philadelphia: F.A. Davis Company, 1971.
- Watson J. Nursing: The Philosophy and Science of Caring. – Boulder: University Press of Colorado, 2008.
- Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания. – Санкт-Петербург: Питер, 2001.
- Antonovsky A. Unraveling the Mystery of Health: How People Manage Stress and Stay Well. – San Francisco: Jossey-Bass, 1987.
- Lazarus R.S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York: Springer, 1984.
- Maslach C., Jackson S.E., Leiter M.P. Maslach Burnout Inventory Manual. – Palo Alto: Consulting Psychologists Press, 1996.
- Cañadas-De la Fuente G.A., Vargas C., San Luis C., García I., Cañadas G.R., De la Fuente E.I. Risk factors and prevalence of burnout syndrome in the nursing profession // International Journal of Nursing Studies. – 2015. – Vol. 52, No. 1. – P. 240–249.
- Zhang H., Xia Z., Yu S., Shi H., Meng Y., Dator W.L. Interventions for compassion fatigue, burnout, and secondary traumatic stress among nurses: A systematic review and network meta-analysis. – 2025.
- Karimova V.M. Ijtimoiy psixologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2012.