8-tom, 1-son, b. 203–205, Nashr: 2026-08-20

THEORETICAL FOUNDATIONS AND LINGUOCULTUROLOGY’S REFLECTION IN THE POETRY OF ALISHER NAVOI

ALISHER NAVOIY SHE’RIYATIDA LINGVOMADANIYATSHUNOSLIKNING NAZARIY ASOSLARI VA AKS ETISHI

ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ И ОТРАЖЕНИЕ ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИИ В ПОЭЗИИ АЛИШЕРА НАВОИ

  • Mustafoyeva Nodira Erkin qizi — Master’s student 2nd course, Bukhara State Pedagogical Institute

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

The article briefly outlines the formation of linguoculturology - a science studying the interrelationship between language and culture - from its roots in ethnolinguistics and the Sapir–Whorf theory, through the semiotic approach of Lotman and Saussure, to the contributions of scholars such as Vorobyov and Teliya. Building on this framework, the poetry of Alisher Navoi is analyzed, showing how concepts such as “ishq” (love), “ko‘ngil” (heart/soul), “yor” (beloved), “hijron” (separation), and “visol” (union) function as linguoculturemas expressing national-cultural and Sufi meaning.

Annotatsiya

Maqolada til va madaniyatning o‘zaro munosabatini o‘rganuvchi fan - lingvomadaniyatshunoslikning shakllanishi qisqacha yoritiladi. Uning etnolingvistika va Sapir–Uorf nazariyasidan boshlangan rivojlanish yo‘li, Lotman va Sossyurning semiotik yondashuvlari, shuningdek, Vorobyov va Teliya kabi olimlarning ushbu fan rivojiga qo‘shgan hissalari tahlil qilinadi. Mazkur nazariy asosga tayangan holda Alisher Navoiyning she’riyati tahlil qilinib, undagi “ishq”, “ko‘ngil”, “yor”, “hijron” va “visol” kabi tushunchalarning milliy-madaniy hamda tasavvufiy ma’nolarni ifodalovchi lingvomadaniy birliklar sifatidagi ahamiyati ochib beriladi.

Аннотация

В статье кратко освещается становление лингвокультурологии - науки, изучающей взаимосвязь языка и культуры, - от её истоков в этнолингвистике и теории Сепира–Уорфа, через семиотический подход Лотмана и Соссюра, до вклада таких учёных, как Воробьёв и Телия. На этой основе анализируется поэзия Алишера Навои, показывающая, как понятия “ишк” (любовь), “кўнгил” (сердце/душа), “ёр” (возлюбленная), “хижрон” (разлука) и “висол” (соединение) функционируют как лингвокультуремы, выражающие национально-культурный и суфийский смысл.

Kalit so'zlar: linguoculturology, language and culture, linguoculturema, cultural code, Alisher Navoiy, Sufi poetry

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. A. A. Piskoppel. “The Humanistic Principle of the Personality and the Subject of Psychology,” “Methodology and History of Psychology,” 2006, Vol. 1, No.1.
  2. Lotman Yu. M. Semiosphere. - St. Petersburg: Iskusstvo-SPB, 2000.
  3. Saussure F. de. Course in General Linguistics. - London: Duckworth, 1983.
  4. Teliya V.N. Russian Phraseology: Semantic, Pragmatic, and Linguocultural Aspects. - M.: “Yaziki russkoy kulturi” School, 1996. - P. 222.
  5. Vorobyov V.V. Linguoculturology: Theory and Methods. - M., 1997.
  6. Wilhelm von Humboldt. The Philosophy of Language and Culture. - Moscow: “Progress” Publishing House, 1985. - 448 p.