7-tom, 1-son, b. 230–233, Nashr: 2026-08-08

THE OBJECT IN ARABIC GRAMMAR (NAḤW) AND THE OBJECT IN UZBEK: A COMPARATIVE ANALYSIS

ДОПОЛНЕНИЕ В АРАБСКОЙ ГРАММАТИКЕ (НАХВЕ) И ДОПОЛНЕНИЕ В УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКЕ: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ

  • Abduvahobov Shahzodbek Ravshanbek oʻgʻli — Tashkent University of Humanities Student of the Programme “Philology and Language Teaching (Arabic)”

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

This article presents a comparative analysis of the category of object — al-mafʿūl (literally, “that which is acted upon”) — as developed within the Arabic grammatical tradition (al-naḥw, “grammar/syntax”) — and the corresponding category of object in the syntax of the Uzbek language. The study juxtaposes the Arabic “five objects” (al-mafāʿīl al-khamsa) — mafʿūl bihi (“direct object”), mafʿūl muṭlaq (“absolute / cognate object”), mafʿūl lahu (“object of cause”), mafʿūl fīhi (“object of time and place”), and mafʿūl maʿahu (“object of accompaniment”) — with the Uzbek direct (vositasiz) and indirect (vositali) objects from functional, morphological, and syntactic perspectives. The comparative-typological analysis demonstrates that, although the category of the object is functionally analogous in the two languages, the means of its expression, the case marking, and the word order differ substantially.

Аннотация

В данной статье представлен сравнительный анализ категории дополнения — аль-маф‘уль («то, на что направлено действие») в арабской грамматической традиции (ан-нахв) и соответствующей категории дополнения в синтаксисе узбекского языка. В исследовании сопоставляются арабские «пять маф‘улей» (аль-мафа‘иль аль-хамса) — маф‘уль бихи (прямое дополнение), маф‘уль мутлак (абсолютное дополнение), маф‘уль ляху (дополнение причины), маф‘уль фихи (дополнение времени и места) и маф‘уль ма‘аху (дополнение сопровождения) — с прямыми (воситасиз) и косвенными (воситали) дополнениями узбекского языка с функциональной, морфологической и синтаксической точек зрения. Сравнительно-типологический анализ показывает, что, несмотря на функциональное сходство категории дополнения в обоих языках, способы её выражения, система падежного оформления и порядок слов существенно различаются.

Kalit so'zlar: Arabic language, Uzbek language, naḥw, object, mafʿūl bihi, mafʿūl muṭlaq, direct object, indirect object, comparative analysis, typology, syntax

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdujabborov A. Arabic Language: Textbook for University Students. — Tashkent: Tashkent Islamic University Publishing-Printing Association, 2005. — 312 p.
  2. Abdujabborov A. Arabic Language: Textbook for University Students (revised edition). — Tashkent: Tashkent Islamic University Publishing-Printing Association, 2015. — 308 p.
  3. Abduraxmonov Gʻ. Modern Uzbek Literary Language. Syntax. — Tashkent: Fan, 1996. — 256 p.
  4. Grande B. M. A Course in Arabic Grammar in Comparative-Historical Perspective. — 2nd ed. — Moscow: Vostochnaya Literatura RAN, 2001. — 592 p.
  5. Mahmudov N., Nurmonov A. Theoretical Grammar of the Uzbek Language: Syntax. — Tashkent: Oʻqituvchi, 1995. — 232 p.
  6. Rahmatullaev Sh. Modern Literary Uzbek Language. — Tashkent: Universitet, 2010. — 416 p.
  7. Khalidov B. Z. Arabic Language Textbook. — Tashkent: Oʻqituvchi, 1981. — 360 p.
  8. Hojiev A. Modern Uzbek Literary Language: Syntax. — Tashkent: Oʻqituvchi, 1991. — 184 p.
  9. Yushmanov N. V. Grammar of Literary Arabic. — Moscow: Nauka, 1985. — 175 p.