7-tom, 1-son, b. 337–339, Nashr: 2026-08-08

TA'LIMNING UNIVERSAL DIZAYNI ORQALI AMALIY KO'NIKMALARINI RIVOJLANTIRISHDA KOLLABORATIV YONDASHUV

КОЛЛАБОРАТИВНЫЙ ПОДХОД К РАЗВИТИЮ ПРАКТИЧЕСКИХ НАВЫКОВ ПОСРЕДСТВОМ УНИВЕРСАЛЬНОГО ДИЗАЙНА ОБУЧЕНИЯ

A COLLABORATIVE APPROACH TO DEVELOPING PRACTICAL SKILLS THROUGH UNIVERSAL DESIGN FOR LEARNING (UDL)

  • Aslanova Nozima Xakimovna — Buxoro viloyati pedagogik mahorat markazi Maktabgacha, boshlang‘ich va maxsus ta’lim metodikalari kafedrasi mudiri pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim tizimida Ta’limning universal dizayni (TUD, Universal Design for Learning – UDL) tamoyillari asosida o‘quvchilarda amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishning nazariy va amaliy jihatlari tahlil qilingan. Tadqiqotda TUDning uch asosiy tamoyili – turli yo‘llar bilan jalb etish, o‘quv materiallarini turli usullarda taqdim etish va bilimlarni turli shakllarda ifodalash imkoniyatlarini yaratish – inklyuziv ta’lim samaradorligini oshiruvchi omillar sifatida yoritilgan. Shuningdek, "Besh soha" modeli, kuzatish va talqin metodikasi hamda kollaborativ va differensial ta’lim texnologiyalarining o‘quvchilarning amaliy faoliyati va kommunikativ kompetensiyalarini rivojlantirishdagi o‘rni asoslab berilgan.

Аннотация

В статье рассматриваются теоретические и практические основы формирования практических навыков учащихся в условиях инклюзивного образования на основе принципов Универсального дизайна обучения (Universal Design for Learning – UDL). Особое внимание уделено модели «Пять сфер», методике наблюдения и интерпретации, а также стратегиям множественного вовлечения, представления и выражения учебной деятельности. Обоснована эффективность применения коллаборативных и дифференцированных образовательных технологий для развития учебной мотивации и коммуникативных компетенций обучающихся.

Abstract

This article examines the theoretical and practical foundations of developing students’ practical skills through the principles of Universal Design for Learning (UDL) within inclusive education. The study highlights the significance of the three core UDL principles: multiple means of engagement, representation, and action and expression. It also explores the role of the “Five Domains” model, observation and interpretation strategies, and collaborative and differentiated learning technologies in promoting learners’ practical skills, communication competencies, and active participation. The findings indicate that implementing UDL principles contributes to creating equitable educational opportunities and improving the quality of inclusive education.

Kalit so'zlar: inklyuziv ta’lim, Ta’limning universal dizayni, UDL, TUD, amaliy ko‘nikmalar, differensial yondashuv, kollaborativ ta’lim, Besh soha modeli, inklyuziv pedagogika, ta’lim muhiti

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2020.
  2. CAST. Universal Design for Learning Guidelines 3.0. – Wakefield, MA : CAST Professional Publishing, 2024.
  3. UNESCO. Guidelines for Inclusion: Ensuring Access to Education for All. – Paris : UNESCO Publishing.
  4. UNESCO. A Guide for Ensuring Inclusion and Equity in Education. – Paris : UNESCO, 2017.
  5. Florian L., Black-Hawkins K. Exploring Inclusive Pedagogy // British Educational Research Journal. – 2011. – Vol. 37, № 5. – P. 813–828.
  6. Meyer A., Rose D. H., Gordon D. Universal Design for Learning: Theory and Practice. – Wakefield, MA : CAST Professional Publishing, 2014.
  7. Tomlinson C. A. How to Differentiate Instruction in Academically Diverse Classrooms. – Alexandria, VA : ASCD, 2017.
  8. UNICEF. Handouts for Day 1: Inclusive Education Training Materials. – Training materials. – 25–26 May 2026.
  9. UNICEF. Handouts for Day 2: Inclusive Education Training Materials. – Training materials. – 25–26 May 2026.