9-tom, 2-son, b. 231–235, Nashr: 2026-09-23
TA’LIM MUASSASASI RAHBARLARIDA LIDERLIK KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI
ИННОВАЦИОННЫЕ ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ РАЗВИТИЯ ЛИДЕРСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ У РУКОВОДИТЕЛЕЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ УЧРЕЖДЕНИЙ
INNOVATIVE PSYCHOLOGICAL MECHANISMS FOR DEVELOPING LEADERSHIP COMPETENCE IN EDUCATIONAL INSTITUTION MANAGERS
- Sharipova Kumri Tolibjonovna — Samarqand tumani 8-umumiy o‘rta ta’lim maktabi direktori
Annotatsiya
Mazkur maqolada ta’lim muassasasi rahbarlarida liderlik kompetentligini rivojlantirishning innovatsion psixologik mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqotda zamonaviy boshqaruv sharoitida rahbar shaxsining kognitiv moslashuvchanligi, kreativ fikrlashi, emotsional intellekti va refleksiv qobiliyatlari liderlik kompetentligini shakllantiruvchi asosiy psixologik omillar sifatida ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli ta’lim muhitining rivojlanishi, innovatsion boshqaruv uslublarining joriy etilishi va jamoaviy qaror qabul qilish jarayonlarining samaradorligi rahbarlik kompetentligini rivojlantirishga bevosita ta’sir qilishi asoslab beriladi. Maqolada treninglar, coaching, mentoring, case-study va reflektiv amaliyotlar kabi innovatsion psixologik texnologiyalar rahbarlarning liderlik salohiyatini oshirishda samarali vosita sifatida tahlil qilinadi. Natijalar ta’lim tizimida rahbarlarni tayyorlash va malakasini oshirish jarayonlarini takomillashtirishga ilmiy-amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi.
Аннотация
В данной статье анализируются инновационные психологические механизмы развития лидерской компетентности руководителей образовательных учреждений. Рассматриваются когнитивная гибкость, креативное мышление, эмоциональный интеллект и рефлексивные способности как ключевые психологические факторы формирования лидерских качеств. Обосновывается влияние цифровой образовательной среды, внедрения инновационных управленческих подходов и коллективного принятия решений на развитие управленческой компетентности. Особое внимание уделяется таким инновационным технологиям, как тренинги, коучинг, менторство, кейс-методы и рефлексивные практики, которые способствуют развитию лидерского потенциала руководителей. Результаты исследования имеют практическое значение для совершенствования системы подготовки и повышения квалификации управленческих кадров в образовании.
Abstract
This article analyzes innovative psychological mechanisms for developing leadership competence among educational institution leaders. Cognitive flexibility, creative thinking, emotional intelligence, and reflective abilities are considered key psychological factors shaping leadership competence. The study highlights the impact of digital learning environments, innovative management approaches, and collaborative decision-making on leadership development. Special attention is given to innovative psychological technologies such as training programs, coaching, mentoring, case studies, and reflective practices as effective tools for enhancing leadership potential. The findings provide practical implications for improving the training and professional development systems of educational leaders.
Kalit so'zlar: liderlik kompetentligi, innovatsion mexanizmlar, ta’lim rahbari, kognitiv moslashuvchanlik, emotsional intellekt, refleksiya, coaching, boshqaruv psixologiyasi
Foydalanilgan adabiyotlar
- Senge P. M. The Fifth Discipline: The Art & Practice of the Learning Organization. – New York: Doubleday, 2006. – 445 p.
- Fullan M. The New Meaning of Educational Change. – New York: Teachers College Press, 2007. – 320 p.
- Goleman D. Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. – New York: Bantam Books, 1995. – 352 p.
- Boyatzis R. E., McKee A. Resonant Leadership: Renewing Yourself and Connecting with Others Through Mindfulness, Hope, and Compassion. – Boston: Harvard Business Review Press, 2005. – 300 p.
- Hattie J. Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-Analyses Relating to Achievement. – London: Routledge, 2009. – 392 p.
- OECD. TALIS 2018 Results (Volume I): Teachers and School Leaders as Lifelong Learners. – Paris: OECD Publishing, 2019. – 420 p.
- UNESCO. Global Education Monitoring Report: Leadership in Education. – Paris: UNESCO Publishing, 2023. – 310 p.