9-tom, 2-son, b. 63–66, Nashr: 2026-09-22

TALABALARNING GENDER TENGLIK G‘OYASINI AMALGA OSHIRISHGA PSIXOLOGIK TAYYORGARLIGINING TARKIBIY KOMPONENTLARI

СТРУКТУРНЫЕ КОМПОНЕНТЫ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ГОТОВНОСТИ СТУДЕНТОВ К РЕАЛИЗАЦИИ ИДЕИ ГЕНДЕРНОГО РАВЕНСТВА

STRUCTURAL COMPONENTS OF STUDENTS' PSYCHOLOGICAL READINESS TO IMPLEMENT THE IDEA OF GENDER EQUALITY

  • Murodov Mashrab Yoqub o‘g‘li — Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti “Ijtimoiy ish” kafedrasi o‘qituvchisi · ORCID: https://orcid.org/0009-0007-8012-4933

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada oliy ta’lim muassasalari talabalarining gender tenglik g‘oyalarini idrok etishi va uni ijtimoiy amaliyotga tatbiq etishga bo‘lgan psixologik tayyorgarligining asosiy tarkibiy qismlari tahlil qilingan. Tadqiqotda yoshlarning gender stereotiplariga munosabati kognitiv, affektiv va bixevioral komponentlar kesimida o‘rganildi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, talabalarning aksariyatida gender tengligi bo‘yicha nazariy bilimlar (kognitiv daraja) shakllangan bo‘lsa-da, uni real ijtimoiy vaziyatlarda qo‘llash (bixevioral daraja) muayyan psixologik to‘siqlarga duch kelmoqda.

Аннотация

В данной статье анализируются основные структурные компоненты психологической готовности студентов высших учебных заведений к восприятию идей гендерного равенства и их применению в социальной практике. В исследовании отношение молодежи к гендерным стереотипам изучалось в разрезе когнитивного, аффективного и поведенческого компонентов. Результаты показывают, что хотя у большинства студентов сформированы теоретические знания (когнитивный уровень) о гендерном равенстве, применение их в реальных социальных ситуациях (поведенческий уровень) сталкивается с определенными психологическими барьерами.

Abstract

This article analyzes the main structural components of higher education students' psychological readiness to perceive the ideas of gender equality and apply them in social practice. In the study, young people's attitudes towards gender stereotypes were examined in the cross-section of cognitive, affective, and behavioral components. The results show that although the majority of students have formed theoretical knowledge (cognitive level) about gender equality, applying it in real social situations (behavioral level) faces certain psychological barriers.

Kalit so'zlar: gender tenglik, psixologik tayyorgarlik, kognitiv komponent, affektiv komponent, bixevioral komponent, ijtimoiylashuv, talabalar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bem S. L. Gender schema theory: A cognitive account of sex typing // Psychological Review. – 1981. – Vol. 88, № 4. – P. 354–364.
  2. Connell R. W. Gender and power: Society, the person, and sexual politics. – Stanford: Stanford University Press, 1987. – 344 p.
  3. Eagly A. H. Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. – Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates, 1987. – 160 p.
  4. Pleck J. H. The gender role strain paradigm: An update // A new psychology of men / Ed. by R. F. Levant, W. S. Pollack. – New York: Basic Books, 1995. – P. 11–32.
  5. Global Gender Gap Report 2023. – Geneva: World Economic Forum, 2023. – 382 p.
  6. Karimova V. M. Oila psixologiyasi. – Toshkent: “Sharq” NMAK, 2007. – 150 b.
  7. Клецина И. С. Психология гендерных отношений: Теория и практика. – СПб.: Алетейя, 2004. – 408 с.
  8. Qodirov B. R. Shaxsning kasbiy yo‘naltirilganligi psixologiyasi. – Toshkent: Fan, 2005. – 120 b.
  9. Mahmudova Z. M. Talabalar muhitida gender stereotiplarini bartaraf etishning ijtimoiy-pedagogik mexanizmlari // Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar. – Buxoro, 2022. – № 2. – B. 112–118.
  10. Rasulova F. F. O‘smirlarda deviant hulq-atvor omillarining gender tahlili // Ijtimoiy fikr. Inson huquqlari. – Toshkent, 2025. – № 1. – B. 89–98.
  11. O‘zbekiston Respublikasining “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-562-son Qonuni // Qonunchilik hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 03.09.2019 y., 03/19/562/3681-son.
  12. G‘oziev E. G‘. Yosh davrlari va pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2010. – 240 b.