9-tom, 1-son, b. 183–186, Nashr: 2026-09-13
TALABALARDA AKADEMIK PROKRASTINATSIYANING VA PSIXOLOGIK OMILLARI VA UNING O‘QUV FAOLIYATIGA TA’SIRI
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ФАКТОРЫ АКАДЕМИЧЕСКОЙ ПРОКРАСТИНАЦИИ У СТУДЕНТОВ И ЕЕ ВЛИЯНИЕ НА УСПЕВАЕМОСТЬ
PSYCHOLOGICAL FACTORS OF ACADEMIC PROCRASTINATION AMONG STUDENTS AND ITS IMPACT ON ACADEMIC PERFORMANCE
- Muratova Fotima Normaxmat qizi — Toshkent ijtimoiy va innovatsiya universiteti Pedagogika va psixologiya kafedrasi v.b. dotsenti (PhD) · ORCID: 0009-0008-1041-2187
Annotatsiya
Mazkur maqolada talabalarda uchraydigan akademik prokrastinatsiya hodisasi, uning kelib chiqishiga sabab bo‘luvchi asosiy psixologik omillar hamda mazkur holatning o‘quv faoliyati samaradorligiga ta’siri tahlil qilingan. Akademik prokrastinatsiya- bu o‘quv topshiriqlarini bajarishni asossiz ravishda kechiktirish, muhim vazifalarni keyinga surish va buning natijasida salbiy oqibatlarga duch kelishi bilan tavsiflanadigan psixologik holatdir. Ushbu hodisa bugungi kunda oliy ta’lim muassasalari talabalari orasida keng tarqalgan bo‘lib, ularning bilim olish sifati, akademik natijalari va shaxsiy rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Maqolada akademik prokrastinatsiyaning shakllanishiga ta’sir etuvchi psixologik omillar, jumlada motivatsiyaning yetishmasligi, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pastligi, muvaffaqiyatsizlikdan qo‘rqish, stress va xavotir darajasining yuqoriligi, vaqtni boshqarishning ko‘nikmalarining sust rivojlanganligi hamda shaxsning individual – psixologik xususiyatlari ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Natijada, prokrastinatsiyaning talabarning akademik o‘zlashtirishi, darslarga tayyorgarligi, mustaqil ta’lim faoliyati, emotsional holati va umumiy psixologik farovonligiga ko‘rsatadigan salbiy ta’siri tahlil etilgan.
Аннотация
В данной статье анализируется феномен академической прокрастинации у студентов, основные психологические факторы, способствующие ее возникновению, а также у влияние эффективность учебной деятельности. Академическая прокрастинация представляет собой психологическое состояниеб характеризующееся необоснованным затягиванием выполнения учебных заданий, откладыванием важных дел и вытекающими из этого негативными последствиями. В настоящее время это явление широко распространено среди студентов вузов и оказывает существенное влияние на качество обучения, академическую успеваемость и личностное развитие. В статье на основе научных источников рассматриваются психологические факторы, способствующие развитию академической прокрастинации, — в частности, недостаток мотивации, низкая уверенность в себе, страх неудачи, высокий уровень стресса и тревожности, недостаточно развитые навыки тайм-менеджмента и индивидуально-психологические особенности. В связи с этим анализируется негативное влияние прокрастинации на успеваемость студентов, подготовку к занятиям, самостоятельную учебную деятельность, эмоциональное состояние и общее психологическое благополучие.
Abstract
This article analyzes the phenomenon of academic procrastination among students, the key psychological factors contributing to its emergence, and its impact on the effectiveness of academic performance. Academic procrastination is a psychological state characterized by the unjustified delay in completing academic assignments, the postponement of important tasks, and the resulting negative consequences. Currently, this phenomenon is widespread among university students and has a significant impact on the quality of education, academic performance, and personal development. Based on scientific sources, the article examines the psychological factors contributing to the development of academic procrastination – specifically, a lack of motivation, low self – confidence, fear of failure, high levels of stress and anxiety, underdeveloped time – management skills, and individual psychological characteristics. In this context, the negative impact of procrastination on students’ academic performance, preparation for classes, independent stydy activities, emotsional state, and overall psychological well – being is analyzed.
Kalit so'zlar: akademik prokrastinatsiya, talaba, psixologik omillar, motivatsiya, vaqtni boshqarish, o‘quv faoliyati, stress, xavotir, akademik muvaffaqiyat, o‘z- o‘zini boshqarish
Foydalanilgan adabiyotlar
- Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. T.: “O‘zbekiston”, 2019.- 488 b
- Steel, P. The Procrastination Equation: How to Stop Putting Things Off and Start Getting Stuff Done. New York: Harper Collins 2010.
- Ferrari, J. R. Still Procrastinating? The No Regrets Guide to Getting It Done. John Wiley & Sons, 2010.
- Burka, J.B.; Yuen,L.M. Procrastination: Why You Do It, What ti Do About IT Now. Da Capo Press, 2008.
- Solomon, Laura J. Rothblum, Esther D. (1984). Academic Procrastination: Frequency and Cognitive- Behavioral Correlates. Journal of Conseling Psychology, 31 (4), 503-509.
- Tice, Dianne M., & Baumeister, Roy F. (1997). Longitudinal Study of Procrastination, Performance, Stress, and Health. Psychological Science, 8(6), 454–458.
- Santrock, John W. Educational Psychology. McGraw-Hill Education, 2020.
- Myers, David G. Psychology. Worth Publishers, 2018.