10-tom, 2-son, b. 339–343, Nashr: 2026-10-27
SUN'IY INTELLEKT VOSITALARINI BO'LAJAK O'QITUVCHILARNI KASBIY TAYYORLASH JARAYONIGA INTEGRATSIYALASHNING METODIK SHARTLARI
МЕТОДИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ ИНТЕГРАЦИИ ИНСТРУМЕНТОВ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ПРОЦЕСС ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПОДГОТОВКИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ
METHODOLOGICAL CONDITIONS FOR INTEGRATING ARTIFICIAL INTELLIGENCE TOOLS INTO THE PROFESSIONAL TRAINING OF FUTURE TEACHERS
- Rustamov Akobir Anvar o'g'li — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil tadqiqotchisi · ORCID: https://orcid.org/0009-0003-3253-2925
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.dba7fb09
Annotatsiya
Maqolada generativ sun'iy intellekt vositalarining bo'lajak o'qituvchilarni kasbiy tayyorlash jarayoniga integratsiyalashuvi bilan bog'liq imkoniyat va xavflar tahlil qilinadi. UNESCOning 2023-yilgi generativ SI bo'yicha yo'riqnomasi, TPACK modeli va DigCompEdu ramkasi asosida integratsiyaning beshta metodik sharti asoslanadi. Muallif tomonidan talabaning SI bilan ishlashini to'rt darajada tavsiflovchi "shaffof foydalanish shkalasi" hamda akademik halollikni ta'minlovchi topshiriq dizayni tamoyillari taklif etiladi. Natijalar pedagogik fanlar o'quv dasturlarini yangilashda foydalanish uchun mo'ljallangan.
Аннотация
В статье анализируются возможности и риски интеграции инструментов генеративного искусственного интеллекта в профессиональную подготовку будущих учителей. На основе руководства ЮНЕСКО 2023 года по генеративному ИИ, модели TPACK и рамки DigCompEdu обоснованы пять методических условий интеграции. Автором предложена «шкала прозрачного использования», описывающая работу студента с ИИ на четырёх уровнях, а также принципы проектирования заданий, обеспечивающие академическую честность. Результаты предназначены для обновления учебных программ педагогических дисциплин.
Abstract
The article analyses the opportunities and risks of integrating generative artificial intelligence tools into the professional training of pre-service teachers. Based on UNESCO's 2023 Guidance for generative AI in education and research, the TPACK model and the DigCompEdu framework, five methodological conditions for integration are substantiated. The author proposes a four-level "transparent use scale" describing how students work with AI, together with assignment design principles that safeguard academic integrity. The findings are intended for updating curricula of pedagogical disciplines.
Kalit so'zlar: sun'iy intellekt, generativ SI, bo'lajak o'qituvchi, kasbiy tayyorgarlik, akademik halollik, metodik shartlar, TPACK, UNESCO yo'riqnomasi
Foydalanilgan adabiyotlar
- UNESCO. Guidance for generative AI in education and research. – Paris: UNESCO, 2023.
- O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "«Raqamli O'zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi Farmoni. 2020-yil 5-oktabr, PF-6079.
- O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "2022–2026-yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to'g'risida"gi Farmoni. 2022-yil 28-yanvar, PF-60.
- Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L.B. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. – London: Pearson, 2016.
- Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. – Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019.
- Zawacki-Richter O., Marín V.I., Bond M., Gouverneur F. Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education – where are the educators? // International Journal of Educational Technology in Higher Education. – 2019. – Vol. 16.
- Kasneci E., Seßler K., Küchemann S. et al. ChatGPT for good? On opportunities and challenges of large language models for education // Learning and Individual Differences. – 2023. – Vol. 103.
- Cotton D.R.E., Cotton P.A., Shipway J.R. Chatting and cheating: Ensuring academic integrity in the era of ChatGPT // Innovations in Education and Teaching International. – 2024. – Vol. 61, No. 2.
- UNESCO. AI competency framework for teachers. – Paris: UNESCO, 2024.
- Selwyn N. Should Robots Replace Teachers? AI and the Future of Education. – Cambridge: Polity Press, 2019.
- Mishra P., Koehler M.J. Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge // Teachers College Record. – 2006. – Vol. 108, No. 6.
- Redecker C. European Framework for the Digital Competence of Educators: DigCompEdu / ed. Y. Punie. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2017.
- Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы образования // Народное образование. – 2003. – №2.