7-tom, 2-son, b. 176–179, Nashr: 2026-08-11
SOMATIK KASALLIKLARDA RUMINATSIYANING DEPRESSIYA VA XAVOTIR BILAN BOG‘LIQLIGI HAMDA KLINIK-PSIXOLOGIK YONDASHUVLAR
ВЗАИМОСВЯЗЬ РУМИНАЦИИ, ДЕПРЕССИИ И ТРЕВОЖНОСТИ ПРИ СОМАТИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЯХ И КЛИНИКО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ПОДХОДЫ
THE RELATIONSHIP BETWEEN RUMINATION, DEPRESSION, AND ANXIETY IN PATIENTS WITH SOMATIC DISEASES AND CLINICAL-PSYCHOLOGICAL APPROACHES
- Saidaxmatova Gulchehra Abdurasul qizi — Klinik psixologiya kursi tinglovchisi
- Ibodullayev Zarifboy Rajabovich — ToshDavTU Nevrologiya va tibbiy psixologiya kafedrasi professori, tibbiyot fanlari doktori (DSc)
- Polvanov Rasulbek Baxtiyorovich — ToshDavTU, Nevrologiya va tibbiy psixologiya kafedrasi assistenti, tibbiyot fanlari falsafa doktori (PhD)
Annotatsiya
Mazkur maqolada somatik kasalliklarga chalingan bemorlarda ruminativ fikrlashning xavotir va depressiv simptomlar bilan bog‘liqligi klinik-psixologik jihatdan o‘rganildi. Tadqiqotning asosiy bosqichida 33 nafar bemorda Ruminative Responses Scale (RRS) va Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) metodikalari qo‘llanildi. Psixokorreksion bosqichda 10 nafar bemor bilan ratsional psixoterapiya, kognitiv qayta baholash va diqqatni qayta yo‘naltirish texnikalari asosida ish olib borildi. Natijalar ruminatsiya HADS umumiy ko‘rsatkichi bilan kuchli musbat bog‘liqlikka ega ekanligini ko‘rsatdi (r=0,810; p<0,001). Psixoterapiyadan so‘ng xavotir, depressiya va ruminatsiya ko‘rsatkichlari statistik jihatdan ishonchli kamaydi. Tadqiqot natijalari somatik kasalliklarda klinik psixologning erta skrining, psixoedukatsiya va qisqa muddatli psixokorreksion yordamni tashkil etishdagi ahamiyatini asoslaydi.
Аннотация
В статье клинико-психологически изучена связь руминативного мышления с тревожными и депрессивными симптомами у пациентов с соматическими заболеваниями. На основном этапе исследования у 33 пациентов применялись методики Ruminative Responses Scale (RRS) и Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). На психокоррекционном этапе с 10 пациентами была проведена работа на основе рациональной психотерапии, когнитивной переоценки и техник переключения внимания. Результаты показали сильную положительную связь руминативного мышления с общим показателем HADS (r=0,810; p<0,001). После психотерапии показатели тревоги, депрессии и руминативного мышления статистически значимо снизились. Полученные данные подтверждают важность раннего скрининга, психообразования и краткосрочной психокоррекционной помощи в деятельности клинического психолога.
Abstract
This article examines the clinical-psychological relationship between rumination, anxiety and depressive symptoms in patients with somatic diseases. At the main stage, 33 patients were assessed using the Ruminative Responses Scale (RRS) and the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS). At the psychocorrection stage, 10 patients received rational psychotherapy, cognitive restructuring and attention refocusing techniques. The findings showed a strong positive relationship between rumination and the total HADS score (r=0.810; p<0.001). After psychotherapy, anxiety, depression and rumination scores decreased significantly. The results substantiate the importance of early screening, psychoeducation and short-term psychocorrection in the work of a clinical psychologist with somatic patients.
Kalit so'zlar: somatik kasalliklar, ruminatsiya, xavotir, depressiya, HADS, RRS, klinik psixolog, ratsional psixoterapiya, psixokorreksiya
Foydalanilgan adabiyotlar
- Nolen-Hoeksema S. Responses to Depression and Their Effects on the Duration of Depressive Episodes // Journal of Abnormal Psychology. – 1991. – Vol. 100(4). – P. 569–582.
- Nolen-Hoeksema S., Wisco B.E., Lyubomirsky S. Rethinking Rumination // Perspectives on Psychological Science. – 2008. – Vol. 3(5). – P. 400–424.
- Watkins E.R. Constructive and Unconstructive Repetitive Thought // Psychological Bulletin. – 2008. – Vol. 134(2). – P. 163–206.
- Ehring T., Watkins E.R. Repetitive negative thinking as a transdiagnostic process // International Journal of Cognitive Therapy. – 2008. – Vol. 1(3). – P. 192–205.
- Beck A.T. Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. – New York: International Universities Press, 1976. – 356 p.
- Abramova V.V. Shaxsning stress va stressga chidamlilik psixologiyasi. – Moskva, 2010. – 248 b.
- Venger A.L. Klinik psixologiya. – Moskva: Yurayt, 2012. – 512 b.
- Yudin E.G. Emotsional regulyatsiyaning psixologik mexanizmlari. – Sankt-Peterburg, 2015. – 287 b.
- Ibodullayev Z.R. Klinik psixologiya. – Toshkent: Zamin nashr, 2025.
- Zigmond A.S., Snaith R.P. The Hospital Anxiety and Depression Scale // Acta Psychiatrica Scandinavica. – 1983. – Vol. 67(6). – P. 361–370.