8-tom, 1-son, b. 54–58, Nashr: 2026-08-19
SO‘FI OLLOYORNING “MUROD UL-ORIFIN” ASARI MUHIM ILMIY-TASAVVUFIY MANBAA
СУФИ АЛЛАЯР И ЕГО ПРОИЗВЕДЕНИЕ «МУРОД УЛ-ОРИФИН» КАК ВАЖНЫЙ НАУЧНО-СУФИЙСКИЙ ИСТОЧНИК
SUFI ALLOYOR’S MUROD UL-ORIFIN AS AN IMPORTANT SCHOLARLY SOURCE ON SUFISM
- Jamahmatov Karomiddin Aynillo o‘g‘li — Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori o‘rinbosari, Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti doktoranti (DSc)
Annotatsiya
Mazkur maqola tasavvuf adabiyotining yirik vakili So‘fi Olloyorning kam o‘rganilgan «Murod ul-orifin» asarining ilmiy-tasavvufiy ahamiyatini yoritishga bag‘ishlangan. Muallif asarning yozilish tarixi, soxta tasavvufga qarshi kurashdagi o‘rni va tarkibiy tuzilishini manbashunoslik nuqtai nazaridan tahlil qiladi. Tadqiqotda “Murodul orifin”ning 15 fasldan iborat ekani, unda shariat, tariqat va haqiqat tushunchalarining o‘zaro uyg‘unligi nasriy va nazmiy yo‘sinda bayon etilgani ko‘rsatib berilgan. Asar genezisini o‘rganish jarayonida mutafakkirning Qur’oni karim oyatlari, Hadisi shariflar va 30 dan ortiq mutasavvuf olimlar merosiga tayangani aniqlangan. Maqolada So‘fi Olloyorning “so‘fiy” atamasiga bergan ta’rifi va zohiriy amallarsiz botiniy poklikka erishib bo‘lmasligi haqidagi qarashlari ilmiy asoslangan.
Аннотация
Настоящая статья посвящена раскрытию научно-суфийского значения малоизученного произведения выдающегося представителя суфийской литературы Суфи Аллаяра «Мурод ул-орифин». Автор с позиций источниковедения анализирует историю создания произведения, его роль в борьбе против лжесуфизма, а также его композиционную структуру. В исследовании показано, что «Мурод ул-орифин» состоит из 15 глав, в которых в прозаической и поэтической форме последовательно раскрывается взаимосвязь понятий шариата, тариката и хакиката. В процессе изучения генезиса произведения установлено, что мыслитель опирался на аяты Священного Корана, хадисы Пророка и наследие более чем тридцати суфийских ученых. В статье также научно обоснованы определение понятия «суфий», данное Суфи Аллаяром, и его взгляд о невозможности достижения внутренней духовной чистоты без соблюдения внешних религиозных предписаний.
Abstract
This article examines the scholarly and Sufi significance of Murod ul-Orifin, a relatively understudied work by the prominent representative of Sufi literature, Sufi Olloyor. Using a source-critical approach, the study analyzes the history of the work’s composition, its role in combating pseudo-Sufism, and its structural organization. The research demonstrates that Murod ul-Orifin consists of fifteen chapters in which the interrelationship between Sharia, Tariqa, and Haqiqa is explained through both prose and poetry. An examination of the work’s genesis reveals that the author drew extensively upon the verses of the Holy Qur’an, the Prophetic Hadiths, and the intellectual legacy of more than thirty Sufi scholars. The article also provides a scholarly analysis of Sufi Olloyor’s definition of the term “Sufi” and his view that inner spiritual purification cannot be attained without adherence to the outward requirements of religious practice.
Kalit so'zlar: So‘fi Olloyor, “Murod ul-orifin”, tasavvuf, manbashunoslik, shariat, tariqat, komil inson, islom ma’rifati, zohir va botin, ma’naviy meros
Foydalanilgan adabiyotlar
- Бобоева Б. М. Суфий Оллоҳёр «Саботул ожизин» манзумасининг ғоявий-бадиий талқини. – Самарқанд : СамДУ нашри, 2012.
- Давлатов О. Алишер Навоий шеъриятида Қуръон оятлари ва ҳадисларнинг бадиий талқини : филол. фан. номз. дисс. автореф. – Самарқанд, 2017.
- Жабборов Н. Адабий манбаларда матн таҳрири масаласи // Адабий манба: ўрганишнинг замонавий тамойиллари ва нашр муаммолари. – Қарши : Насаф, 2013.
- Мансур А. Қуръони Карим маъноларининг таржима ва тафсири. – Тошкент : TIU, 2004.
- Нумоний Ш. Шерул ажам. – Теҳрон : Интишороти Сухан, 1989.
- Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф. Тафсири Ҳилол. 6-жуз. – Тошкент : Ҳилол Нашр, 2011.
- Сирожиддинов Ш. Суфи Оллоёр илоҳиёти. 1-қисм. – Тошкент : Имом ал-Бухорий халқаро жамғармаси, 2001.
- Суфи Оллоёр. Муродул орифин / муқаддима ва тасҳиҳ А. Вафоий. – Теҳрон : Интишороти Сухан, 2008.
- Суфи Оллоёр. Саботул ожизин / нашрга тайёрл. Ҳ. Пўлатқори ва б. – Тошкент : Меҳнат, 1991.