11-tom, 1-son, b. 177–179, Nashr: 2026-11-05

SHOYIM BO‘TAYEVNING “SHAMOL O‘YINI” QISSASIDA MILLIY MAROSIM VA QADRIYATLARNING BADIIY IFODASI

ХУДОЖЕСТВЕННОЕ ОТРАЖЕНИЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ ОБРЯДОВ И ЦЕННОСТЕЙ В ПОВЕСТИ ШОЙИМА БЎТАЕВА «ИГРА ВЕТРА»

THE ARTISTIC REPRESENTATION OF NATIONAL RITUALS AND VALUES IN SHOYIM BO‘TAYEV’S NOVELLA “SHAMOL O‘YINI”

  • Sobirjonova Irodaxon Sobirjonovna — NavDU Adabiyotshunoslik yo‘nalishi 1-kurs magistranti · ORCID: 0009-0001-7221-2622

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.2c8cc8dc

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Maqolada taniqli o‘zbek yozuvchisi Shoyim Bo‘tayevning “Shamol o‘yini” qissasida o‘zbek xalqining milliy marosimlari, udumlari va azaliy qadriyatlarining badiiy ifodalanishi tadqiq etilgan. Asardagi Tepa qishlog‘i misolida o‘zbek xalqiga xos bo‘lgan soddadillik, bag‘rikenglik, hamjihatlik, keksalarga bo‘lgan yuksak hurmat kabi xususiyatlar ochib beriladi. Shuningdek, sovet davri mafkuraviy tazyiqlari va taqiqlari sharoitida ham xalqning o‘z o‘tmishi, diniy-milliy rasm-rusumlari hamda “Momouloq” kabi o‘ziga xos mahalliy marosimlarini saqlab qolish uchun ko‘rsatgan ma’naviy matonati badiiy detallar orqali tahlil qilingan. Maqolada hasharning ijtimoiy birlashtiruvchi funksiyasi hamda mehmondo‘stlik an’analarining falsafiy-axloqiy mohiyati yoritilgan. Ushbu maqolada “Shamol o‘yini” qissasi misolida xalq marosimlari va udumlarining asar syujeti hamda qahramonlar obrazini shakllantirishdagi badiiy funksiyalarini ilmiy jihatdan yoritish maqsad qilingan.

Аннотация

В статье исследуется художественное выражение национальных обрядов, обычаев и многовековых ценностей узбекского народа в повести «Шамол уйини» («Игра ветра») известного узбекского писателя Шоима Бутаева. На примере кишлака Тепа, описанного в произведении, раскрываются такие присущие узбекскому народу черты, как простодушие, великодушие, сплоченность и глубокое уважение к старшим. Кроме того, через художественные детали анализируется духовная стойкость народа, проявленная ради сохранения своего прошлого, религиозно-национальных традиций и уникальных местных обрядов (таких как «Момоулок») в условиях идеологического давления и запретов советского периода. В статье также освещаются социально-объединяющая функция хашара и философско-этическая сущность традиций гостеприимства. Целью данной статьи является научное освещение художественных функций народных обрядов и обычаев в формировании сюжета и образов персонажей произведения на примере повести «Шамол уйини».

Abstract

The article examines the artistic representation of the Uzbek people's national rituals, customs, and ancestral values in the novella “Shamol o‘yini” (The Wind Game) by the prominent Uzbek writer Shoyim Bo‘tayev. Through the depiction of Tepa village in the work, characteristics inherent to the Uzbek people, such as simplicity, generosity, solidarity, and high respect for the elderly, are revealed. Furthermore, the spiritual resilience demonstrated by the people to preserve their past, religious and national rituals, as well as unique local ceremonies like “Momouloq” under the conditions of Soviet ideological pressures and prohibitions, is analyzed through artistic details. The article also highlights the socially unifying function of hashar (voluntary mutual aid) and the philosophical-ethical essence of hospitality traditions. This article aims to scientifically elucidate the artistic functions of folk rituals and customs in shaping the plot and character images of the work through the example of the novella “Shamol o‘yini”.

Kalit so'zlar: “Shamol o‘yini” qissa, milliy qadriyat, xalq marosimlari, an’ana, milliy o‘zlik, madaniy meros, ma’naviy boyliklar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bo‘tayev Sh. Shamol o‘yini: Qissa va hikoyalar. – Toshkent: "Yozuvchi" nashriyoti, 1995.
  2. Jo‘rayev M. O‘zbek xalq marosim folklori. – Toshkent: Fan, 1991.
  3. “Milliy qadriyatlar va ma’naviy merosning jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati”: Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. Toshkent:… nashriyoti, 2023.
  4. Karimov B. Adabiyotshunoslik metodologiyasi. – Toshkent, 2011.
  5. Qahramonov Q. Badiiy so‘z qudrati. – Toshkent, 2024.
  6. Zayniyeva S.X. Milliy qadriyatlar va ma’naviy merosning jamiyat taraqqiyotidagi o‘rni: to‘plam / Toshkent viloyati: Sharq nashr, 2025.
  7. Xo‘jayev X. O‘zbek xalqining madaniy qadriyatlari. Ma’naviyat. Toshkent. 2019.
  8. Путилов Б.Н. Фольклор и народная культура. – СПб.: Наука, 1994.
  9. https://share.google/HAeHeGY0vrDPF3rR1