8-tom, 1-son, b. 102–105, Nashr: 2026-08-19
SHE’RIY ASARDA SHAKL VA MAZMUN BIRLIGI: NAZARIY QARASHLAR
ЕДИНСТВО ФОРМЫ И СОДЕРЖАНИЯ В ПОЭТИЧЕСКОМ ПРОИЗВЕДЕНИИ: ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ВЗГЛЯДЫ
THE UNITY OF FORM AND CONTENT IN A POETIC WORK: THEORETICAL PERSPECTIVE
- Qodirov Umidbek Shavkat oʻgʻli — Nukus davlat pedagogika instituti Oʻzbek adabiyoti kafedrasi mustaqil tadqiqotchisi · ORCID: ORCID: https://t.me/c/2594165025/50/137
Annotatsiya
Mazkur maqolada she’riy asarda shakl va mazmun birligi masalasi nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. D. Quronov, H. Umurov, I. Sulton, A. Ulugʻov, D. Rahmonova, Q. va M. Yoʻldosh kabi adabiyotshunoslarning qarashlari qiyosiy oʻrganilib, ularning bir– birini toʻldiruvchi jihatlari ochib beriladi. Nazariy xulosalar Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Usmon Nosir, Abdulla Oripov va Goʻzal Begim she’riyatidan olingan misollar asosida amaliy tasdigʻini topadi. Tadqiqot natijasida shakl faqat mazmunni ifodalovchi tashqi vosita emas, balki mazmunni estetik jihatdan tashkil etuvchi faol poetik omil ekanligi asoslanadi.
Аннотация
В данной статье рассматривается проблема единства формы и содержания в поэтическом произведении в теоретическом и практическом аспектах. Проведён сравнительный анализ взглядов литературоведов Д. Куронова, Х. Умурова, И. Султана, А. Улугова, Д. Рахмоновой, К. и М. Йулдошей, выявлены их взаимодополняющие стороны. Теоретические выводы подтверждаются на примерах поэзии Алишера Навои, Захириддина Мухаммада Бабура, Усмана Насира, Абдуллы Арипова и Гузаль Бегим. В результате исследования обосновывается, что форма является не просто внешним средством выражения содержания, а активным поэтическим фактором, эстетически организующим содержание.
Abstract
This article analyzes the unity of form and content in poetic works from theoretical and practical perspectives. The views of literary scholars D. Quronov, H. Umurov, I. Sulton, A. Ulugʻov, D. Rahmonova, and Q. & M. Yoʻldosh are comparatively examined, revealing their complementary aspects. Theoretical conclusions are substantiated through examples from the poetry of Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur, Usmon Nosir, Abdulla Oripov, and Goʻzal Begim. The study demonstrates that poetic form is not merely an external means of expressing content, but an active poetic factor that aesthetically organizes content.
Kalit so'zlar: she’riy shakl, badiiy mazmun, poetik uslub, adabiyot nazariyasi, ritm, obrazlar tizimi, individual uslub, oʻzbek mumtoz va zamonaviy she’riyati
Foydalanilgan adabiyotlar
- Бобур, З. М. Ҳар кимки вафо қилса / З. М. Бобур. — Тошкент : Янги авлод, 2003. — 53 б.
- Гўзал Бегим. Учaётган япроқ сояси / Гўзал Бегим. — Тошкент : Ёзувчи, 2002. — 10 б.
- Навоий, А. Оразин япқоч кўзумдин / А. Навоий. — Тошкент : Zabarjad Media, 2023. — 15 б.
- Орипов, А. Танланган асарлар. I жилд / А. Орипов. — Тошкент : Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 2000. — 14 б.
- Қуронов, Д. Адабиёт назарияси асослари / Д. Қуронов. — Тошкент : Навоий университети, 2018. — 134 б.
- Қуронов, Д. Адабиётшунослик луғати / Д. Қуронов, З. Мамажонов, М. Шералиева. — Тошкент : Akademnashr, 2010. — 58 б.
- Раҳмонова, Д. Тавалло ижодида поэтик шакл, мазмун ва образ янгиланиши тамойиллари : монография / Д. Раҳмонова. — Тошкент : Bookmany Print, 2024. — 7 б.
- Султон, И. Адабиёт назарияси / И. Султон. — Тошкент : Ўқитувчи нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2005. — 142 б.
- Улуғов, А. Адабиётшунослик назарияси / А. Улуғов. — Тошкент : Ғафур Ғулом номидаги нашриёт-матбаа ижодий уйи, 2008. — 48 б.
- Умуров, Ҳ. Адабиётшунослик назарияси / Ҳ. Умуров. — Тошкент : А. Қодирий номидаги Халқ мероси нашриёти, 2004. — 100 б.
- Усмон Носир. Юрак, сенсан менинг сўзим / Усмон Носир. — Тошкент : Янги аср авлоди, 2018. — 3 б.
- Йўлдош, Қ. Бадиий таҳлил асослари / Қ. Йўлдош, Қ. Йўлдош М. — Тошкент : Камалак, 2016. — 121 б.
- Ўзбекистон миллий энциклопедияси. 9-жилд. — Тошкент : Ўзбекистон миллий энциклопедияси давлат илмий нашриёти, 2005.