10-tom, 1-son, b. 291–295, Nashr: 2026-10-08

SHAXSNING INDIVIDUAL-PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARINI RIVOJLANTIRISHNING PSIXOLOGIK OMILLARI

ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ФАКТОРЫ РАЗВИТИЯ ИНДИВИДУАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИХ ОСОБЕННОСТЕЙ ЛИЧНОСТИ

PSYCHOLOGICAL FACTORS IN THE DEVELOPMENT OF INDIVIDUAL PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF PERSONALITY

  • Urazbayeva Yulduz Abdullayevna — Ma'mun Universiteti Ijtimoiy-gumanitar fanlar fakulteti "Psixologiya va sport" kafedrasi dotsent v.b. Psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) · ORCID: 0009-0007-3208-6477

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada shaxsning individual-psixologik xususiyatlarini rivojlantirishga ta’sir etuvchi asosiy psixologik omillar nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Shaxsning temperament, xarakter, qobiliyat, motivatsiya, emotsional barqarorlik, o‘z-o‘zini anglash va refleksivlik kabi individual xususiyatlarining shakllanishi hamda rivojlanish mexanizmlariga alohida e’tibor qaratiladi. Individual-psixologik xususiyatlarning rivojlanishida biologik imkoniyatlar, ijtimoiy muhit, tarbiya, shaxslararo munosabatlar, faoliyat va o‘zini o‘zi rivojlantirish jarayonlarining o‘zaro ta’siri yoritiladi. Shuningdek, shaxsning o‘z imkoniyatlarini anglab borishi, individual farqlarini qabul qilishi va ularni konstruktiv yo‘nalishda rivojlantirishi psixologik yetuklikning muhim sharti sifatida asoslanadi. Maqolada individual-psixologik xususiyatlarni rivojlantirishga kompleks yondashuvning ahamiyati ochib berilib, shaxsning ichki resurslarini faollashtirish, ijobiy o‘z-o‘zini baholashni shakllantirish va psixologik moslashuvchanlikni kuchaytirishga qaratilgan yondashuvlarning ilmiy-amaliy imkoniyatlari yoritiladi.

Аннотация

В статье теоретически анализируются основные психологические факторы, влияющие на развитие индивидуально-психологических особенностей личности. Особое внимание уделяется формированию и развитию таких характеристик, как темперамент, характер, способности, мотивация, эмоциональная устойчивость, самосознание и рефлексивность. Раскрывается взаимосвязь биологических возможностей, социальной среды, воспитания, межличностных отношений, деятельности и процессов саморазвития в развитии индивидуально-психологических особенностей личности. Обосновывается положение о том, что осознание человеком собственных возможностей, принятие индивидуальных различий и их конструктивное развитие являются важными условиями психологической зрелости. В статье раскрывается значение комплексного подхода к развитию индивидуально-психологических особенностей и рассматриваются научно-практические возможности подходов, направленных на активизацию внутренних ресурсов личности, формирование позитивной самооценки и повышение психологической гибкости.

Abstract

This article theoretically analyzes the main psychological factors influencing the development of individual psychological characteristics of personality. Particular attention is paid to the formation and development of such characteristics as temperament, character, abilities, motivation, emotional stability, self-awareness, and reflexivity. The study examines the interaction of biological potential, social environment, upbringing, interpersonal relationships, activity, and self-development processes in shaping individual psychological characteristics. It is argued that awareness of one’s own abilities, acceptance of individual differences, and their constructive development are important conditions for psychological maturity. The article highlights the significance of a comprehensive approach to the development of individual psychological characteristics and discusses the scientific and practical potential of approaches aimed at activating internal personal resources, developing positive self-esteem, and strengthening psychological flexibility.

Kalit so'zlar: shaxs, individual-psixologik xususiyatlar, temperament, xarakter, qobiliyat, motivatsiya, emotsional barqarorlik, o‘z-o‘zini anglash, refleksiya, psixologik rivojlanish

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. PF-60-son, 2022-yil 28-yanvar.
  3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030” strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. PF-158-son, 2023-yil 11-sentabr.
  4. Allport G. W. Shaxs: psixologik talqin. — Nyu-York: Holt, 1937.
  5. Pavlov I. P. Shartli reflekslar. — Moskva: Fanlar akademiyasi nashriyoti, 1951.
  6. Vygotskiy L. S. Tafakkur va nutq. — Moskva: Labirint, 1999.
  7. Bandura A. O‘z-o‘ziga samaradorlik: nazariya va amaliyot. — Nyu-York: W. H. Freeman, 1997.
  8. Maslou A. H. Motivatsiya va shaxs. — Nyu-York: Harper & Row, 1954.
  9. Rogers C. R. Shaxs bo‘lish: psixoterapiyaga terapevt nuqtayi nazari. — Boston: Houghton Mifflin, 1961.
  10. Erikson E. H. Bolalik va jamiyat. — Nyu-York: W. W. Norton & Company, 1963.