9-tom, 1-son, b. 305–309, Nashr: 2026-09-16
RUHIY ZO‘RAVONLIK QURBONI BO‘LGAN AYOLLARDA O‘Z-O‘ZINI QADRLASH DARAJASINING PASAYISHI
СНИЖЕНИЕ УРОВНЯ САМООЦЕНКИ У ЖЕНЩИН, СТАВШИХ ЖЕРТВАМИ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО НАСИЛИЯ
Decline in self-esteem among female victims of psychological abuse
- Qodirova Surayyoxon Shokirovna — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil tadqiqotchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada ruhiy zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan ayollarda o‘z-o‘zini qadrlash darajasining pasayishi psixologik jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda ruhiy zo‘ravonlikning emotsional bosim, kamsitish, manipulyatsiya va nazorat kabi shakllari ayollarning psixoemotsional holatiga salbiy ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotda 42 nafar ayol ishtirok etdi va Rosenberg Self-Esteem Scale, Beck Depression Inventory hamda Spielberger Anxiety Inventory metodikalaridan foydalanildi. Natijalar ruhiy zo‘ravonlik va o‘z-o‘zini qadrlash o‘rtasida kuchli salbiy bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatdi (r = -0.68; p < 0.01). Shuningdek, depressiya va xavotir darajasining ortishi ham aniqlanib, kompleks psixokorreksion yondashuvlar samaradorligi asoslab berildi.
Аннотация
В данной статье анализируется снижение уровня самооценки у женщин, ставших жертвами психологического насилия. Изучены формы эмоционального давления, унижения и манипуляции, оказывающие негативное влияние на психоэмоциональное состояние женщин. В исследовании приняли участие 42 женщины. Использовались методики Rosenberg Self-Esteem Scale, Beck Depression Inventory и Spielberger Anxiety Inventory. Результаты показали сильную отрицательную корреляцию между психологическим насилием и самооценкой (r = -0.68; p < 0.01), а также рост уровня депрессии и тревожности.
Abstract
This article analyzes the decline in self-esteem among women who have fallen victim to psychological abuse. The forms of emotional pressure, humiliation, and manipulation that negatively affect women's psycho-emotional state are examined. The study involved 42 women. The Rosenberg Self-Esteem Scale, Beck Depression Inventory, and Spielberger State-Trait Anxiety Inventory were utilized. The results indicated a strong negative correlation between psychological abuse and self-esteem (r=−0.68; p<0.01), as well as an increase in depression and anxiety levels.
Kalit so'zlar: ruhiy zo‘ravonlik, o‘z-o‘zini qadrlash, ayollar psixologiyasi, depressiya, xavotir, psixokorreksiya, CBT
Foydalanilgan adabiyotlar
- Rosenberg M. (1965). Society and the Adolescent Self-Image. Princeton University Press.
- Beck A. T., Steer R. A., Brown G. K. (1996). Manual for the Beck Depression Inventory-II. Psychological Corporation.
- Spielberger C. D. (1983). Manual for the State-Trait Anxiety Inventory (STAI). Consulting Psychologists Press.
- World Health Organization (WHO). (2022). Violence against women prevalence estimates.
- UNICEF Uzbekistan (2023). Gender equality and protection programs report.
- United Nations Development Programme (UNDP). (2022). Gender-based violence prevention strategies.