9-tom, 1-son, b. 443–447, Nashr: 2026-09-21

RAHBARNING KOGNITIV VA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYALARINING BOSHQARUV QARORLARINI QABUL QILISH JARAYONIGA TA’SIRI

ВЛИЯНИЕ КОГНИТИВНЫХ И КОММУНИКАТИВНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ РУКОВОДИТЕЛЯ НА ПРОЦЕСС ПРИНЯТИЯ УПРАВЛЕНЧЕСКИХ РЕШЕНИЙ

THE INFLUENCE OF MANAGERS’ COGNITIVE AND COMMUNICATIVE COMPETENCIES ON THE MANAGEMENT DECISION-MAKING PROCESS

  • Odilova Yoqutxon Islomovna — Navoiy davlat universiteti Psixologiya kafedrasi dotsenti

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada rahbarning kognitiv va kommunikativ kompetensiyalarining boshqaruv qarorlarini qabul qilish jarayoniga ta’siri ijtimoiy-psixologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Boshqaruv qarorlarining mazmuni va sifati rahbarning axborotni qabul qilish, tahlil qilish, muqobil variantlarni baholash, ehtimoliy oqibatlarni oldindan ko‘ra bilish hamda mavjud sharoitga mos strategiyani tanlash qobiliyatlari bilan bog‘liqligi yoritiladi. Shuningdek, kommunikativ kompetensiyaning jamoa a’zolari bilan samarali muloqot o‘rnatish, turli nuqtayi nazarlarni tinglash, fikrlarni muvofiqlashtirish va qarorlarni tushunarli tarzda yetkazishdagi ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqotda kognitiv moslashuvchanlik, tanqidiy fikrlash, refleksiya, emotsional barqarorlik, faol tinglash va kommunikativ ochiqlik kabi omillarning qaror qabul qilish samaradorligi bilan bog‘liqligiga e’tibor qaratiladi. Maqolada rahbarning individual kompetensiyalari bilan tashkilotdagi ijtimoiy-psixologik muhit o‘rtasidagi o‘zaro aloqadorlik ham ko‘rib chiqilib, boshqaruv qarorlarini takomillashtirishga qaratilgan amaliy tavsiyalar shakllantiriladi.

Аннотация

В статье рассматривается влияние когнитивных и коммуникативных компетенций руководителя на процесс принятия управленческих решений с социально-психологической точки зрения. Раскрывается взаимосвязь качества управленческих решений со способностью руководителя воспринимать и анализировать информацию, сопоставлять альтернативы, прогнозировать возможные последствия и выбирать оптимальную стратегию в соответствии с конкретной ситуацией. Особое внимание уделяется роли коммуникативной компетентности в установлении эффективного взаимодействия с членами коллектива, восприятии различных точек зрения, согласовании позиций и понятной передаче принятых решений. Анализируются такие характеристики, как когнитивная гибкость, критическое мышление, рефлексия, эмоциональная устойчивость, активное слушание и коммуникативная открытость. Также рассматривается взаимосвязь индивидуальных компетенций руководителя с социально-психологическим климатом организации. На основе проведённого анализа формулируются практические направления совершенствования процесса принятия управленческих решений посредством развития когнитивных и коммуникативных компетенций руководителей.

Abstract

This article examines the influence of managers’ cognitive and communicative competencies on the process of managerial decision-making from a socio-psychological perspective. It explores the relationship between the quality of managerial decisions and a manager’s ability to perceive and analyze information, evaluate alternative options, anticipate potential consequences, and select appropriate strategies according to situational demands. Particular attention is given to the role of communicative competence in establishing effective interaction with team members, considering diverse viewpoints, coordinating positions, and communicating decisions clearly. The study focuses on such characteristics as cognitive flexibility, critical thinking, reflection, emotional stability, active listening, and communicative openness and considers their relevance to effective decision-making. The interaction between managers’ individual competencies and the socio-psychological climate of an organization is also examined. Based on the analysis, practical directions are proposed for improving managerial decision-making through the systematic development of cognitive and communicative competencies among managers.

Kalit so'zlar: rahbar, kognitiv kompetensiya, kommunikativ kompetensiya, boshqaruv qarori, qaror qabul qilish, tanqidiy fikrlash, kognitiv moslashuvchanlik, refleksiya, muloqot, faol tinglash, ijtimoiy-psixologik muhit, boshqaruv samaradorligi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023.
  2. O‘zbekiston Respublikasining 2016-yil 14-sentabrdagi O‘RQ-406-son Qonuni. “Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”. – Toshkent, 2016.
  3. Simon H. A. Administrative Behavior: A Study of Decision-Making Processes in Administrative Organizations. – 4th ed. – New York: Free Press, 1997.
  4. Kahneman D. Thinking, Fast and Slow. – New York: Farrar, Straus and Giroux, 2011.
  5. Klein G. Sources of Power: How People Make Decisions. – Cambridge, MA: MIT Press, 1998.
  6. Daft R. L. The Leadership Experience. – 7th ed. – Boston: Cengage Learning, 2018.
  7. Kotter J. P. What Leaders Really Do. – Boston: Harvard Business Review Press, 2012.
  8. Hackman J. R. Leading Teams: Setting the Stage for Great Performances. – Boston: Harvard Business School Press, 2002.
  9. Argyle M. The Psychology of Interpersonal Behaviour. – 5th ed. – London: Penguin Books, 1994.