2-tom, 1-son, b. 132–135, Nashr: 2026-10-20

PEDAGOGIK DIZAYN KONSEPSIYASI VA UNI TA’LIM JARAYONIDA QO‘LLASHNING ILMIY ASOSLARI

ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ДИЗАЙН И НАУЧНЫЕ ОСНОВЫ ЕГО ПРИМЕНЕНИЯ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ

THE CONCEPT OF INSTRUCTIONAL DESIGN AND THE SCIENTIFIC FOUNDATIONS OF ITS APPLICATION IN THE EDUCATIONAL PROCESS

  • Matkarimova Shaxnoza Maxamadjanovna — Koreya Xalqaro universiteti o’qituvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada pedagogik dizayn konsepsiyasining mazmun-mohiyati, nazariy-metodologik asoslari hamda zamonaviy ta’lim jarayonida qo‘llash imkoniyatlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Pedagogik dizayn ta’lim maqsadlari, mazmuni, metodlari, vositalari, o‘quv faoliyati va kutilayotgan natijalarni o‘zaro uzviy bog‘liq holda loyihalashga yo‘naltirilgan tizimli pedagogik jarayon sifatida talqin etilgan. Maqolada pedagogik dizaynning tizimlilik, maqsadga yo‘naltirilganlik, ta’lim oluvchiga yo‘naltirilganlik, izchillik, moslashuvchanlik va natijaga yo‘naltirilganlik kabi asosiy tamoyillari yoritilgan. Shuningdek, ADDIE modeli misolida pedagogik dizaynning tahlil, loyihalash, ishlab chiqish, amalga oshirish va baholash bosqichlari tavsiflangan. Pedagogik dizaynni ta’lim jarayoniga tatbiq etishning talabalarning faolligi, mustaqil ta’limi, individual ta’lim trayektoriyasi va ta’lim natijalarini takomillashtirishdagi pedagogik imkoniyatlari asoslangan.

Аннотация

В статье рассматриваются сущность и содержание концепции педагогического дизайна, ее теоретико-методологические основы, а также возможности применения в современном образовательном процессе. Педагогический дизайн рассматривается как системный педагогический процесс, направленный на взаимосвязанное проектирование целей обучения, содержания, методов, средств, учебной деятельности и ожидаемых результатов. Раскрываются основные принципы педагогического дизайна, включая системность, целенаправленность, ориентацию на обучающегося, последовательность, гибкость и ориентацию на результаты обучения. На примере модели ADDIE характеризуются основные этапы педагогического дизайна: анализ, проектирование, разработка, реализация и оценивание. Обосновываются педагогические возможности применения педагогического дизайна для повышения активности студентов, организации самостоятельного обучения, построения индивидуальной образовательной траектории и совершенствования результатов обучения.

Abstract

This article examines the essence and content of the instructional design concept, its theoretical and methodological foundations, and the possibilities of its application in the modern educational process. Instructional design is considered as a systematic pedagogical process aimed at the interconnected design of learning objectives, content, methods, learning resources, educational activities, and expected learning outcomes. The article highlights the main principles of instructional design, including systematicity, goal orientation, learner-centeredness, consistency, flexibility, and outcome orientation. The major stages of instructional design are described through the ADDIE model, including analysis, design, development, implementation, and evaluation. The article also substantiates the pedagogical potential of instructional design in increasing students’ learning activity, organizing independent learning, developing individual learning trajectories, and improving educational outcomes.

Kalit so'zlar: pedagogik dizayn, ta’lim dizayni, ta’limni loyihalash, pedagogik texnologiya, ta’lim jarayoni, ADDIE modeli, ta’lim maqsadi, o‘quv faoliyati, ta’lim natijasi, baholash, ta’lim oluvchi, raqamli ta’lim

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Avliyakulov N.X., Musaeva N.N. Pedagogik texnologiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2012. – 208 b.
  2. Omonov H.T., Xo‘jayev N.X., Madyarova S.A., Eshchonov E.U. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2009. – 240 b.
  3. Shoyimova Sh.S. Ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: IJODPRINT, 2020. – 310 b.
  4. Anorqulova G.M. Ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: Innovatsiya ziyo, 2021. – 228 b.
  5. Mamadaliyev K., Tojiyeva Sh. Pedagogik texnologiya. – 2024. – 182 b. Gagné R.M., Wager W.W., Golas K.C., Keller J.M. Principles of Instructional Design. – 5th ed. – Belmont, CA: Wadsworth/Thomson Learning, 2005.
  6. Reiser R.A. A History of Instructional Design and Technology: Part I: A History of Instructional Media // Educational Technology Research and Development. – 2001. – Vol. 49, No. 1. – P. 53–64.
  7. Reiser R.A. A History of Instructional Design and Technology: Part II: A History of Instructional Design // Educational Technology Research and Development. – 2001. – Vol. 49, No. 2. – P. 57–67.
  8. Branch R.M. Instructional Design: The ADDIE Approach. – New York: Springer, 2009.
  9. Dick W., Carey L., Carey J.O. The Systematic Design of Instruction. – 7th ed. – Upper Saddle River, NJ: Pearson, 2009.
  10. Merrill M.D. First Principles of Instruction // Educational Technology Research and Development. – 2002. – Vol. 50, No. 3. – P. 43–59.
  11. Mayer R.E. Multimedia Learning. – 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
  12. Molenda M. In Search of the Elusive ADDIE Model // Performance Improvement. – 2003. – Vol. 42, No. 5. – P. 34–36.