2-tom, 1-son, b. 19–23, Nashr: 2026-10-11
PEDAGOGIK AMALIYOT JARAYONIDA BO‘LAJAK MUSIQA O‘QITUVCHILARINING KASBIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH MODELI
МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ МУЗЫКИ В ПРОЦЕССЕ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ПРАКТИКИ
A MODEL FOR DEVELOPING THE PROFESSIONAL COMPETENCE OF FUTURE MUSIC TEACHERS DURING PEDAGOGICAL PRACTICE
- Jo‘raboyeva Dilobarxon Sherali qizi — Farg‘ona davlat universiteti o’qituvchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada pedagogik amaliyot jarayonida bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarining kasbiy kompetentligini shakllantirishning nazariy-metodologik asoslari hamda pedagogik modeli yoritilgan. Kasbiy kompetentlik tushunchasining mazmun-mohiyati xorijiy va MDH mamlakatlari olimlarining ilmiy qarashlari asosida tahlil qilingan. D. Hymes, J. Raven, J. Coolahan, L. Spencer, A.V. Xutorskoy, V.A. Slastenin va N.V. Kuzmina tadqiqotlarida kompetentlikning bilim, ko‘nikma, tajriba, shaxsiy sifatlar, faoliyatga tayyorgarlik va o‘z-o‘zini rivojlantirish bilan bog‘liqligi asoslab berilgan. Shuningdek, bo‘lajak musiqa o‘qituvchisining kasbiy kompetentligini shakllantirishda pedagogik amaliyotning o‘rni, uning nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan integratsiyalash, metodik, kommunikativ, ijrochilik, tashkiliy va refleksiv kompetensiyalarni rivojlantirish imkoniyatlari ochib berilgan.
Аннотация
В статье рассматриваются теоретико-методологические основы и педагогическая модель формирования профессиональной компетентности будущих учителей музыки в процессе педагогической практики. Содержание и сущность понятия профессиональной компетентности анализируются на основе научных взглядов зарубежных и ученых стран СНГ. В исследованиях Д. Хаймса, Дж. Равена, Дж. Кулахана, Л. Спенсера, А.В. Хуторского, В.А. Сластенина и Н.В. Кузьминой профессиональная компетентность рассматривается во взаимосвязи знаний, умений, опыта, личностных качеств, готовности к профессиональной деятельности и способности к саморазвитию. Раскрывается роль педагогической практики в формировании профессиональной компетентности будущих учителей музыки, в частности в интеграции теоретических знаний с практической деятельностью, а также в развитии методической, коммуникативной, исполнительской, организационной и рефлексивной компетентностей.
Abstract
This article examines the theoretical and methodological foundations and the pedagogical model for developing the professional competence of future music teachers during pedagogical practice. The content and essence of professional competence are analyzed based on the scientific views of scholars from international and CIS countries. In the studies of D. Hymes, J. Raven, J. Coolahan, L. Spencer, A.V. Khutorskoy, V.A. Slastenin, and N.V. Kuzmina, professional competence is associated with knowledge, skills, experience, personal qualities, readiness for professional activity, and the ability for self-development. The article highlights the role of pedagogical practice in developing the professional competence of future music teachers, particularly through integrating theoretical knowledge with practical activity and developing methodological, communicative, performing, organizational, and reflective competencies. As a result, a model for developing the professional competence of future music teachers during pedagogical practice has been developed. The model consists of target, content, procedural, criteria-and-assessment, and outcome components. The model is based on the integration of competency-based, activity-oriented, learner-centered, systematic, and reflective approaches.
Kalit so'zlar: kasbiy kompetentlik, bo‘lajak musiqa o‘qituvchisi, pedagogik amaliyot, kasbiy kompetensiya, musiqa pedagogikasi, metodik kompetentlik, kommunikativ kompetentlik, ijrochilik kompetentligi, refleksiya, pedagogik model, kompetensiyaviy yondashuv
Foydalanilgan adabiyotlar
- Hymes D.H. On Communicative Competence // Sociolinguistics: Selected Readings / Ed. J.B. Pride, J. Holmes. – Harmondsworth: Penguin, 1972. – P. 269–293.
- Raven J. Competence in Modern Society: Its Identification, Development and Release. – London: H.K. Lewis, 1984.
- Coolahan J. Teacher Education and the Teaching Career // Teaching Tomorrow’s Teachers. – Brussels: OECD, 2002.
- Spencer L.M., Spencer S.M. Competence at Work: Models for Superior Performance. – New York: John Wiley & Sons, 1993.
- Хуторской А.В. Современная дидактика. – Санкт-Петербург: Питер, 2001.
- Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Мищенко А.И., Шиянов Е.Н. Педагогика. – Москва: Академия, 2002.
- Кузьмина Н.В. Профессионализм деятельности преподавателя и мастера производственного обучения. – Москва: Высшая школа, 1990.
- Зимняя И.А. Ключевые компетенции - новая парадигма результата образования // Высшее образование сегодня. – 2003. – № 5.
- Qodirov R.G‘. Musiqa pedagogikasi. – Toshkent: Musiqa nashriyoti, 2005. – 184 b. Ushbu manba bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarining kasbiy-pedagogik tayyorgarligini nazariy jihatdan asoslashda muhim manbalardan biridir.
- Muslimov N.A. Bo‘lajak kasb ta’limi o‘qituvchilarini kasbiy shakllantirish metodikasi. Monografiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2007. – 240 b.
- Qodirov R.G‘. Musiqa psixologiyasi. – Toshkent, 2005. – 92 b.
- Davronova G.M. Musiqa o‘qitish metodikasi. – Samarqand: SamDU nashriyoti, 2021. – 161 b.
- Xodjaeva N. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bo‘lajak musiqa rahbarlarini kasbiy-metodik tayyorgarliklarini takomillashtirishning ilmiy asoslari // Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture. – 2024. – Vol. 4, No. 6. – B. 157–162.
- Sobirova O.A. Musiqa ta’limida integratsiya va interfaol metodlar // Qo‘qon universiteti xabarnomasi. – 2025. – №16-B. – B. 177–179.
- Tursunov Sh.M. Cholg‘u ijrochiligi jarayonida bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarining badiiy-texnik ko‘nikmalarini shakllantirish // Science Time. – 2026. – Vol. 4, No. 5/1. – B. 556–560.
- Qodirova F. O‘qituvchilarning professional kompetensiyalari // Jamiyat va innovatsiyalar – Общество и инновации – Society and innovations. – 2021. – Maxsus son. – B. 161 va keyingi.