8-tom, 1-son, b. 26–29, Nashr: 2026-08-19

O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDA SUBSTANDART MENTAL FE’LLARNING KONSEPTUAL-METAFORIK ASOSLARI VA ULARNING PRAGMATIK INTERPRETATSIYASI

КОНЦЕПТУАЛЬНО-МЕТАФОРИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ СУБСТАНДАРТНЫХ МЕНТАЛЬНЫХ ГЛАГОЛОВ В УЗБЕКСКОМ И АНГЛИЙСКОМ ЯЗЫКАХ И ИХ ПРАГМАТИЧЕСКАЯ ИНТЕРПРЕТАЦИЯ

CONCEPTUAL-METAPHORICAL FOUNDATIONS OF SUBSTANDARD MENTAL VERBS IN UZBEK AND ENGLISH AND THEIR PRAGMATIC INTERPRETATION

  • Bo‘riyeva Fayyoza Baxriddin qizi — Amaliy ingliz tili kafedrasi o‘qituvchisi Qarshi davlat universiteti · ORCID: Orcid Id: 0009-0006-2242-4930

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘zbek va ingliz tillaridagi substandart mental fe’llarning konseptual-metaforik asoslari hamda ularning pragmatik interpretatsiyasi kognitiv-diskursiv yondashuv asosida qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotda konseptual metafora nazariyasi, freym semantikasi, pragmalingvistika va diskurs tahlili metodlaridan foydalanildi. Tahlil natijalari substandart mental fe’llarning voqelikni konseptuallashtirish, baholash va kommunikativ niyatni ifodalashda muhim kognitiv-pragmatik birlik ekanligini ko‘rsatdi. O‘zbek va ingliz tillarida ushbu fe’llarning qo‘llanishida umumiy konseptual modellar bilan bir qatorda milliy-madaniy xususiyatlar ham kuzatiladi. Tadqiqot natijalari kognitiv tilshunoslik, qiyosiy tilshunoslik, pragmalingvistika va tarjimashunoslik yo‘nalishlaridagi ilmiy izlanishlarni boyitadi hamda amaliy tadqiqotlar uchun muhim nazariy asos yaratadi.

Аннотация

В статье проводится сопоставительный анализ концептуально-метафорических основ субстандартных ментальных глаголов узбекского и английского языков и их прагматической интерпретации с позиций когнитивно-дискурсивного подхода. В исследовании использованы теория концептуальной метафоры, фреймовая семантика, прагмалингвистика и дискурс-анализ. Результаты показывают, что субстандартные ментальные глаголы являются не только экспрессивными языковыми средствами, но и важными когнитивно-прагматическими единицами концептуализации действительности и выражения коммуникативных намерений. Сопоставление выявило универсальные концептуальные модели и национально-культурные особенности их функционирования. Полученные результаты расширяют исследования в области когнитивной и сопоставительной лингвистики, прагматики и переводоведения.

Abstract

This article presents a cognitive-discursive comparative analysis of the conceptual-metaphorical foundations of substandard mental verbs in Uzbek and English and their pragmatic interpretation. The study employs Conceptual Metaphor Theory, Frame Semantics, pragmatics, and discourse analysis to examine the semantic and cognitive features of these verbs. The findings indicate that substandard mental verbs serve not only as expressive lexical units but also as cognitive-pragmatic tools for conceptualizing reality, expressing evaluation, and conveying communicative intentions. The comparison reveals both universal conceptual patterns and culture-specific characteristics in Uzbek and English. The results contribute to cognitive linguistics, comparative linguistics, pragmatics, translation studies, and intercultural communication.

Kalit so'zlar: substandart mental fe’llar, kognitiv tilshunoslik, konseptual metafora, pragmatik interpretatsiya, kognitiv-diskursiv yondashuv, konseptuallashtirish, freym semantikasi, mental makonlar, konseptual integratsiya, qiyosiy tilshunoslik, diskurs tahlili, pragmalingvistika, lingvokulturologiya, semantik tahlil, metaforik modellashtirish, kommunikativ niyat, o‘zbek tili, ingliz tili, kognitiv semantika, substandart leksika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Barcelona, A. (Ed.). Metaphor and Metonymy at the Crossroads: A Cognitive Perspective. Berlin ; New York : Mouton de Gruyter, 2003. 539 p.
  2. Croft, W., Cruse, D. A. Cognitive Linguistics. Cambridge : Cambridge University Press, 2004. 356 p.
  3. Dirven, R., Verspoor, M. Cognitive Exploration of Language and Linguistics. 2nd ed. Amsterdam ; Philadelphia : John Benjamins Publishing Company, 2004. 277 p.
  4. Evans, V. A Glossary of Cognitive Linguistics. Edinburgh : Edinburgh University Press, 2007. 239 p.
  5. Geeraerts, D. Theories of Lexical Semantics. Oxford : Oxford University Press, 2010. 341 p.
  6. Gibbs, R. W. The Poetics of Mind: Figurative Thought, Language, and Understanding. Cambridge : Cambridge University Press, 1994. 527 p.
  7. Gibbs, R. W. Metaphor Wars: Conceptual Metaphors in Human Life. Cambridge : Cambridge University Press, 2017. 296 p.
  8. Grice, H. P. Studies in the Way of Words. Cambridge, MA : Harvard University Press, 1989. 406 p.
  9. Kövecses, Z. Metaphor: A Practical Introduction. Oxford : Oxford University Press, 2002. 285 p.
  10. Kövecses, Z. Metaphor: A Practical Introduction. 2nd ed. Oxford : Oxford University Press, 2010. 375 p.