8-tom, 1-son, b. 154–157, Nashr: 2026-08-19
O‘ZBEK TILINING ICHKI IMKONIYATLARI ASOSIDA SHAKLLANGAN TA’LIM DISKURSI NEOLOGIZMLARI
НЕОЛОГИЗМЫ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОГО ДИСКУРСА, СФОРМИРОВАННЫЕ НА ОСНОВЕ ВНУТРЕННИХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ УЗБЕКСКОГО ЯЗЫКА
EDUCATIONAL DISCOURSE NEOLOGISMS FORMED THROUGH THE INTERNAL RESOURCES OF THE UZBEK LANGUAGE
- To‘rayeva Guzal Xursanovna — QarDU lingvistika kafedrasi dotsenti @gmail.com : 0009-0003-6676-6113 · ORCID: 0009-0003-6676-6113
Annotatsiya
Maqolada o‘zbek ta’lim diskursida tilning ichki imkoniyatlari asosida shakllangan neologizmlar tahlil qilinadi. Affiksatsiya, qo‘shma va analitik nomlar yaratish, qisqartirish hamda semantik yangilanishning yangi ta’lim tushunchalarini ifodalashdagi o‘rni yoritiladi. Raqamlashtirish, moslashuvchanlik, videodars, mediasavodxonlik, masofaviy ta’lim, OTM va virtual sinf kabi birliklarning tuzilishi hamda ma’nosi qiyosiy va tavsifiy yondashuv asosida izohlanadi. Olimlarning so‘z yasalishi va terminologiyaga oid qarashlari baholanib, grammatik imkoniyat bilan amaldagi termin o‘rtasidagi farq ko‘rsatiladi. Neologizmning faolligi semantik aniqlik, nominativ ehtiyoj, manbalardagi takroriylik, imlo barqarorligi va ta’lim diskursidagi muntazam qo‘llanish asosida belgilanishi xulosalanadi.
Аннотация
В статье анализируются неологизмы образовательного дискурса, образованные на основе внутренних ресурсов узбекского языка. Рассматривается роль аффиксации, сложных и аналитических наименований, сокращения и семантического обновления в обозначении новых образовательных понятий. Описываются структура и значение единиц, соответствующих понятиям цифровизации, гибкости, видеоурока, медиаграмотности, дистанционного образования, высшего образовательного учреждения и виртуального класса. Оцениваются взгляды учёных на словообразование и терминологию, устанавливается различие между грамматической возможностью и реально функционирующим термином. Делается вывод, что активность неологизма определяется семантической точностью, номинативной потребностью, повторяемостью в источниках, орфографической устойчивостью и регулярностью употребления в образовательном дискурсе.
Abstract
The article examines educational discourse neologisms formed through the internal resources of the Uzbek language. It discusses the role of affixation, compound and analytical naming, abbreviation, and semantic renewal in expressing new educational concepts. The structure and meaning of units denoting digitalization, flexibility, video lessons, media literacy, distance education, higher education institutions, and virtual classrooms are explained. Scholarly views on word formation and terminology are evaluated, distinguishing grammatical possibility from an actually functioning term. The study concludes that neologism activity depends on semantic precision, nominative need, recurrence across sources, orthographic stability, and regular use in educational discourse.
Kalit so'zlar: ta’lim diskursi, neologizm, ichki imkoniyat, affiksatsiya, analitik nom, qisqartma, semantik yangilanish, me’yorlashuv
Foydalanilgan adabiyotlar
- Lieber R. Introducing Morphology / R. Lieber. — Cambridge : Cambridge University Press, 2009. — 228 p.
- L’Homme M.-C. Lexical Semantics for Terminology: An Introduction / M.-C. L’Homme. — Amsterdam ; Philadelphia : John Benjamins Publishing Company, 2020. — 263 p. — DOI: 10.1075/tlrp.20.
- Joseph B. D. Compounding and Contact / B. D. Joseph // The Interaction of Borrowing and Word Formation. — Edinburgh : Edinburgh University Press, 2020. — P. 17–31. — DOI: 10.3366/edinburgh/9781474448208.003.0002.
- Ҳожиев А. Ўзбек тили сўз ясалиши тизими / А. Ҳожиев. — Тошкент : Ўқитувчи, 2007. — 168 б.
- Jamolxonov H. Hozirgi o‘zbek adabiy tili / H. Jamolxonov. — Toshkent : Talqin, 2005. — 260 b.
- Mengliyev B., Bahriddinova B., Xoliyorov O‘. O‘zbek tilining so‘z yasalishi o‘quv lug‘ati / B. Mengliyev, B. Bahriddinova, O‘. Xoliyorov. — Toshkent : Yangi asr avlodi, 2007. — 142 b.
- Туробов А. М. Қўшма сўз компонентлари хусусида / А. М. Туробов // Хорижий филология. — 2016. — № 4. — Б. 55–57. — DOI: 10.71337/inlibrary.uz.foreign_philology.357.
- Кубрякова Е. С. Типы языковых значений. Семантика производного слова / Е. С. Кубрякова. — М. : Наука, 1981. — 198 с.