2-tom, 1-son, b. 33–35, Nashr: 2026-10-11
O‘ZBEK MAQOM SAN’ATINING ZAMONAVIY RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
СОВРЕМЕННЫЕ ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ УЗБЕКСКОГО ИСКУССТВА МАКОМА
MODERN TRENDS IN THE DEVELOPMENT OF UZBEK MAQOM ART
- Karimova Navro‘za Oybek qizi — FarDU 2 bosqich magistranti
- Najmetdinova.M — Musiqiy ta’lim va madaniyat kafedrasi dotsenti f.f.b.f.d.(PhD)
Annotatsiya
Ushbu maqolada o‘zbek maqom san’atining zamonaviy rivojlanish tendensiyalari, uning tarixiy-madaniy asoslari, ijrochilik an’analarining davomiyligi hamda bugungi musiqa madaniyatidagi o‘rni ilmiy-nazariy jihatdan tadqiq etiladi. Shuningdek, milliy maqom san’atini rivojlantirishda an’anaviy ijro maktablari, ustoz-shogird an’analari, zamonaviy ijrochilik yondashuvlari va ta’lim tizimining ahamiyati yoritiladi.Maqolada Shashmaqom, Xorazm maqomlari va Farg‘ona-Toshkent maqom yo‘llarining o‘ziga xos xususiyatlari, ularning bugungi ijrochilik amaliyotida namoyon bo‘lish shakllari tahlil qilinadi.
Аннотация
В данной статье с научно-теоретической точки зрения исследуются современные тенденции развития узбекского искусства макома, его историко-культурные основы, преемственность исполнительских традиций, а также его место в современной музыкальной культуре. Освещается значение традиционных исполнительских школ, традиций «устоз–шогирд» (наставник–ученик), современных исполнительских подходов и системы образования в развитии национального искусства макома. В статье анализируются особенности Шашмакома, Хорезмских макомов и макомных путей Фергано-Ташкентского региона, а также формы их проявления в современной исполнительской практике.
Abstract
This article provides a scientific and theoretical analysis of the modern development trends of Uzbek maqom art, its historical and cultural foundations, the continuity of performance traditions, and its role in contemporary musical culture. It also highlights the significance of traditional performance schools, the master–apprentice tradition, modern approaches to performance, and the education system in the development of national maqom art. The article analyzes the distinctive features of Shashmaqom, Khorezm maqoms, and the Fergana-Tashkent maqom traditions, as well as the forms in which they are manifested in contemporary performance practice.
Kalit so'zlar: maqom, milliy musiqa merosi, Shashmaqom, Xorazm maqomlari, Farg‘ona-Toshkent maqom yo‘llari, maqom ijrochiligi, hofizlik san’ati, ustoz-shogird an’analari, zamonaviy talqin, milliy qadriyatlar, musiqiy madaniyat, ijrochilik mahorati
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 17-noyabrdagi PQ-3391-son qarori. “O‘zbek milliy maqom san’atini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. - Toshkent, 2017.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 30-avgustdagi PQ-289-son qarori. Maqom san’atini yanada rivojlantirish va soha vakillarini qo‘llab-quvvatlashga oid chora-tadbirlar to‘g‘risida. - Toshkent, 2023.
- UNESCO. Shashmaqom Music. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. - Paris: UNESCO, 2008.
- UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. - Paris: UNESCO, 2003.
- Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. - Toshkent: O‘zadabiynashr, 1963.
- Rajabov I. Maqom asoslari. - Toshkent: O‘zbekiston, 1992.
- Matyoqubov O. Maqomot. - Toshkent: Musiqa, 2004.
- Matyoqubov O. Og‘zaki professional musiqa asoslariga kirish. - Toshkent: O‘qituvchi, 1983.
- Fitrat A. O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi. - Toshkent: Fan, 1993.
- Yunusov R. O‘zbek xalq musiqa ijodi. - Toshkent: Fan, 2000.
- Ibrohimov O. Maqom va makon. - Toshkent: Fan, 1996.
- Abdurauf Fitrat. Tanlangan asarlar. - Toshkent: Ma’naviyat, 2000.