11-tom, 1-son, b. 280–283, Nashr: 2026-11-09
O‘ZBEK INTERNET DISKURSIDA KECHIRIMLILIKNING IJTIMOIY-LISONIY XUSUSIYATLARI.
СОЦИОЛИНГВИСТИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПРОЩЕНИЯ В УЗБЕКСКОМ ИНТЕРНЕТ-ДИСКУРСЕ
SOCIOLINGUISTIC FEATURES OF FORGIVENESS IN UZBEK INTERNET DISCOURSE
- Mo‘minov Sherozbek Siddiqjonovich — Fargʻona davlat universiteti, tilshunoslik kafedrasi dotsenti. · ORCID: https://orcid.org/0000-0002-7475-1849
- Mahkamova Shukrona Izzatillo qizi — Farg'ona davlat universiteti,filologiya fakulteti 1-bosqich talabasi.
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.c0b00433
Annotatsiya
Mazkur maqolada o‘zbek internet diskursida kechirimlilik kategoriyasining ijtimoiy-lisoniy, lingvopragmatik va lingvomadaniy xususiyatlari tadqiq etiladi. Raqamli kommunikatsiya vositalarining jadal rivojlanishi natijasida ijtimoiy tarmoqlar, messenjerlar, internet forumlari va virtual muloqot platformalarida kechirim so‘rash, uzr bildirish, aybni tan olish hamda kechirish bilan bog‘liq nutqiy aktlar o‘ziga xos ifoda shakllariga ega bo‘lmoqda. Tadqiqotning asosiy maqsadi o‘zbek internet diskursida kechirimlilikning lisoniy voqelanish mexanizmlarini aniqlash, uning ijtimoiy maqom, kommunikativ masofa, raqamli etiket va virtual muloqot sharoitlari bilan o‘zaro munosabatini tahlil qilishdan iborat. Tadqiqotda tavsifiy, kontekstual, lingvopragmatik, sotsiolingvistik va diskursiv tahlil metodlaridan foydalanildi. Internet muloqotiga xos «uzr», «kechirasiz», «malol kelmasin», «xafa bo‘lmang», «noto‘g‘ri tushunmang», «hechqisi yo‘q», «mayli, bo‘lib turadi» kabi lisoniy birliklarning kommunikativ vazifalari tahlil qilindi.
Аннотация
В данной статье исследуются социолингвистические, лингвопрагматические и лингвокультурологические особенности категории извинения в узбекском интернет-дискурсе. В результате стремительного развития средств цифровой коммуникации речевые акты, связанные с просьбой о прощении, выражением извинения, признанием вины и прощением, приобретают специфические формы выражения в социальных сетях, мессенджерах, интернет-форумах и на виртуальных коммуникационных платформах. Основная цель исследования заключается в выявлении механизмов языковой реализации категории извинения в узбекском интернет-дискурсе, а также в анализе её взаимосвязи с социальным статусом, коммуникативной дистанцией, цифровым этикетом и условиями виртуального общения. В исследовании использованы описательный, контекстуальный, лингвопрагматический, социолингвистический методы, а также метод дискурсивного анализа. Проанализированы коммуникативные функции характерных для интернет-общения языковых единиц, таких как извините, простите, надеюсь, это вас не затруднит, не обижайтесь, не поймите неправильно, ничего страшного, ничего, всякое бывает.
Abstract
This article examines the sociolinguistic, linguopragmatic, and linguocultural features of the category of forgiveness in Uzbek internet discourse. As a result of the rapid development of digital communication technologies, speech acts related to apologizing, expressing regret, admitting guilt, and forgiving have acquired distinctive forms of expression on social networks, messaging applications, internet forums, and virtual communication platforms. The main objective of the study is to identify the linguistic mechanisms through which forgiveness is realized in Uzbek internet discourse and to analyze its relationship with social status, communicative distance, digital etiquette, and the conditions of virtual interaction. The study employs descriptive, contextual, linguopragmatic, sociolinguistic, and discourse analysis methods. Particular attention is paid to the communicative functions of linguistic expressions commonly used in online communication, such as sorry, excuse me, I hope you don't mind), please don't be offended, please don't misunderstand, it's all right, and that's okay, these things happen.
Kalit so'zlar: internet diskursi, kechirimlilik, raqamli kommunikatsiya, sotsiolingvistika, lingvopragmatika, virtual muloqot, kommunikativ strategiya
Foydalanilgan adabiyotlar
- Hakimov M. O‘zbek pragmalingvistikasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2013. – 176 b.
- Mahmudov N. O‘qituvchi nutqi madaniyati: darslik. – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2007. – 188 b.
- Holmes, J. Apologies in New Zealand English. Language in Society, 19(2), 155–199.
- Mo‘minov S. O‘zbek muloqot xulqining ijtimoiy-lisoniy xususiyatlari: filologiya fanlari doktori ... dissertatsiyasi avtoreferati. – Toshkent, 2000. – 47 b.
- Tojiyev Y., Mallaboyev M. O‘zbek nutqi madaniyati va uslubiyat asoslari. – Toshkent: Iqtisodiyot, 2006.
- Xudoyberganova D. Lingvokulturologiya terminlarining qisqacha izohli lug‘ati. – Toshkent: Turon zamin ziyo, 2015. – 41 b.
- Husanov N., Umurqulov B. Nutq madaniyati. – Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2007. – 192 b.