8-tom, 1-son, b. 343–347, Nashr: 2026-08-31

OʻYIN TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BOLALARDA KOMMUNIKATIV KOʻNIKMALARNI RIVOJLANTIRISH

РАЗВИТИЕ КОММУНИКАТИВНЫХ НАВЫКОВ У ДЕТЕЙ НА ОСНОВЕ ИГРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

DEVELOPING CHILDREN’S COMMUNICATIVE SKILLS THROUGH PLAY-BASED TECHNOLOGIES

  • Rajabova Yulduz Matqurbon qizi — Osiyo Xalqaro universiteti stajor-o‘qituvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda kommunikativ ko‘nikmalarni rivojlantirishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Bolalarning tengdoshlari va kattalar bilan samarali muloqotga kirishishi, o‘z fikrini erkin ifodalashi, suhbatdoshini tinglashi, savol berishi va savollarga javob qaytarishi kabi kommunikativ ko‘nikmalarni shakllantirishda o‘yin faoliyatining o‘rni tahlil qilingan. Shuningdek, o‘yin texnologiyalarini maktabgacha ta’lim jarayoniga maqsadli va tizimli tatbiq etishning pedagogik shart-sharoitlari, samarali metod va usullari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishga yo‘naltirilgan didaktik, rolli, syujetli va interfaol o‘yinlardan foydalanish imkoniyatlari asoslab berilgan. O‘yin jarayonida bolalarning faolligi, mustaqil fikrlashi, hamkorlikda faoliyat yuritishi hamda ijtimoiy munosabatlarga kirishish qobiliyatlarini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada o‘yin texnologiyalaridan samarali foydalanish maktabgacha yoshdagi bolalarning kommunikativ ko‘nikmalarini rivojlantirishning muhim pedagogik vositasi ekanligi ilmiy jihatdan asoslangan.

Аннотация

В статье освещается педагогический потенциал использования игровых технологий для развития коммуникативных навыков у детей дошкольного возраста. Анализируется роль игровой деятельности в формировании таких важных коммуникативных умений, как ведение эффективного диалога со сверстниками и взрослыми, свободное выражение мыслей, умение слушать собеседника, а также задавать вопросы и отвечать на них. Кроме того, рассматриваются педагогические условия и эффективные методы целенаправленного и систематического внедрения игровых технологий в образовательный процесс дошкольного учреждения. Обосновывается применение дидактических, сюжетно-ролевых, сюжетно-повествовательных и интерактивных игра, направленных на развитие коммуникативной компетентности. Особое внимание уделяется стимулированию активности детей, развитию самостоятельности мышления, навыков сотрудничества и умения выстраивать социальные взаимоотношения в процессе игры. Статья содержит научное обоснование вывода о том, что эффективное использование игровых технологий выступает важным педагогическим инструментом развития коммуникативных навыков у детей дошкольного возраста.

Abstract

This article highlights the pedagogical potential of using game-based technologies to develop communicative skills in preschool-aged children. It analyzes the role of play activities in fostering essential communicativе skills, such as engaging in effective dialogue with peers and adults, freely expressing thoughts, listening to conversation partners, and asking and answering questions. Furthermore, the article examines the pedagogical conditions and effective methods for the purposeful and systematic implementation of game-based technologies within the preschool education process. The study substantiates the use of didactic, role-playing, narrative-based, and interactive games aimed at developing communicative competence. Special attention is given to fostering children's active engagement, independent thinking, collaborative skills, and ability to form social relationships during play. The article provides a scientific basis for the conclusion that the effective use of game-based technologies serves as a crucial pedagogical tool for developing communicative skills in preschool children.

Kalit so'zlar: o‘yin texnologiyalari, kommunikativ ko‘nikma, kommunikativ kompetensiya, maktabgacha ta’lim, bola shaxsi, muloqot, nutq, interfaol o‘yinlar, rolli o‘yinlar, ijtimoiy munosabatlar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-son qarori. “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 10-iyundagi PQ-5144-son qarori. “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini rivojlantirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
  3. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-dekabrdagi 802-son qarori. “Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash to‘g‘risida”.
  4. O‘zbekiston Respublikasi. “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi O‘RQ-595-son Qonun. – Toshkent, 2019.
  5. “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi. – Toshkent: Maktabgacha ta’lim agentligi, 2022.
  6. Qodirova F.R., Toshpo‘latova Sh.K., Kayumova N.M., A’zamova M.N. Maktabgacha pedagogika. – Toshkent: Tafakkur, 2019.
  7. Vygotskiy L.S. Bolalar psixologiyasi va o‘yin faoliyati. — Moskva, 1996. — Kirish qismida foydalanildi.
  8. Elkonin D.B. Psixologiya igry. — Moskva: Pedagogika, 1978. — Adabiyotlar sharhi va asosiy qismda foydalanildi.
  9. Usmonova M. Maktabgacha ta’lim pedagogikasi. — Toshkent, 2020. — Asosiy qismda foydalanildi.
  10. 1Qodirova F.R. va boshq. Maktabgacha pedagogika. — Toshkent, 2019. — Asosiy qism va xulosada foydalanildi.
  11. Sodiqova Sh.A. Maktabgacha pedagogika. – Toshkent: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
  12. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. – Toshkent: Fan, 2006.
  13. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan, 2006.
  14. Ishmuhamedov R.J., Abduqodirov A.A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: Iste’dod, 2008.