10-tom, 1-son, b. 447–452, Nashr: 2026-09-25
O'SMIRLARDA INGLIZ TILINI O'RGANISH JARAYONIDA BILINGVAL IDENTIKLIKNING RIVOJLANISH OMILLARI
ФАКТОРЫ РАЗВИТИЯ БИЛИНГВАЛЬНОЙ ИДЕНТИЧНОСТИ У ПОДРОСТКОВ В ПРОЦЕССЕ ИЗУЧЕНИЯ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА
FACTORS IN THE DEVELOPMENT OF BILINGUAL IDENTITY IN ADOLESCENTS IN THE PROCESS OF LEARNING ENGLISH
- Ro‘zmetova Mehriyo Nuraddin qizi — Buxoro xalqaro universiteti 1-bosqich tayanch doktoranti
Annotatsiya
Mazkur maqolada o‘smirlarda ingliz tilini o‘rganish jarayonida bilingval identichlikning shakllanishi va rivojlanishiga ta‘sir etuvchi omillar tahlil qilinadi. Bugungi globallashuv, xalqaro ta‘lim va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi natijasida xorijiy tillarini o'rganishga bo'lgan ehtiyoj kun sayin ortib bormoqda. Shu bilan birga, yangi tilni egallash jarayonida nafaqat lingvistik kompetensiyaning, balki shaxsning madaniy, ijtimoiy va psixologik identichligining ham shakllanishiga ta‘sir ko'rsatadi. Maqolada bilingval identichlik tushunchasining nazariy asoslari, o‘smirlik davrining psixologik xususiyatlari, til o‘rganishga ta‘sir qiluvchi motivatsion, ijtimoiy va pedagogik omillar yoritilgan. Shuningdek, ingliz tilini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarning bilingval identichligini rivojlantirishga xizmat qiluvchi samarali pedagogik yondashuvlar ham tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari ta’lim jarayonida kommunikativ, madaniyatlararo va shaxsga yo‘naltirilgan metodlardan foydalanish o‘smirlarda ikki tilli identichlikni rivojlantirishga sezilarli hissa qo‘shishini ko'rsatadi.
Аннотация
В данной статье анализируются факторы, влияющие на формирование и развитие билингвальной идентичности подростков в процессе изучения английского языка. В условиях глобализации, развития международного образования и информационно-коммуникационных технологий потребность в изучении иностранных языков неуклонно возрастает. Вместе с тем процесс овладения новым языком способствует формированию не только лингвистической компетентности, но и культурной, социальной и психологической идентичности личности. В статье раскрываются теоретические основы понятия билингвальной идентичности, рассматриваются психологические особенности подросткового возраста, а также мотивационные, социальные и педагогические факторы, оказывающие влияние на процесс изучения языка. Кроме того, проанализированы эффективные педагогические подходы, способствующие развитию билингвальной идентичности обучающихся в процессе преподавания английского языка. Результаты исследования показывают, что использование в образовательном процессе коммуникативного, межкультурного и личностно-ориентированного подходов вносит существенный вклад в развитие билингвальной идентичности подростков.
Abstract
This article analyzes the factors influencing the formation and development of bilingual identity among adolescents in the process of learning English. In the context of globalization, the expansion of international education, and the rapid development of information and communication technologies, the demand for learning foreign languages continues to increase. At the same time, acquiring a new language contributes not only to the development of linguistic competence but also to the formation of an individual's cultural, social, and psychological identity. The article examines the theoretical foundations of the concept of bilingual identity, the psychological characteristics of adolescence, and the motivational, social, and pedagogical factors affecting language learning. Furthermore, it analyzes effective pedagogical approaches that promote the development of students' bilingual identity in the process of English language teaching. The research findings indicate that the use of communicative, intercultural, and learner-centered approaches in the educational process makes a significant contribution to the development of bilingual identity among adolescents.
Kalit so'zlar: bilingval identichlik, bilingvizm, o‘smirlar, ingliz tili, chet tili ta‘limi, madaniy identichlik, motivatsiya, kommunikativ kompetensiya, til o‘rganish, madaniyatlararo muloqot
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF–5847-son Farmoni “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi to‘g‘risida”.
- Cummins, J. Language, Power and Pedagogy: Bilingual Children in the Crossfire. Clevedon: Multilingual Matters, 2000.
- García, O., & Wei, L. Translanguaging: Language, Bilingualism and Education. London: Palgrave Macmillan, 2014.
- Grosjean, F. Bilingual: Life and Reality. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2010.
- Norton, B. Identity and Language Learning: Extending the Conversation. 2nd ed. Bristol: Multilingual Matters, 2013. Page 4.
- . Fishman, J. A. The Sociology of Language: An Interdisciplinary Social Science Approach to Language in Society. Rowley, MA: Newbury House Publishers, 1972.
- “The successful learner of a foreign language is an intercultural speaker.” (Byram, 1997, p. 11).
- Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978.
- Kramsch, C. Language and Culture. Oxford: Oxford University Press, 1998.
- Cenoz, J. Towards Multilingual Education: Basque Educational Research from an International Perspective. Bristol: Multilingual Matters, 2009.
- Jo‘rayev, R. X. Ta’lim menejmenti va pedagogik innovatsiyalar. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
- Egamberdiyev, N. Pedagogik mahorat va kasbiy kompetensiya. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2019.