7-tom, 1-son, b. 360–363, Nashr: 2026-08-08

O‘QUVCHILARNI KASBGA YO‘NALTIRISHDA PEDAGOGIK DIAGNOSTIKANING O’RNI

РОЛЬ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ДИАГНОСТИКИ В ПРОФЕССИОНАЛЬНОМ ОРИЕНТИРОВАНИИ СТУДЕНТОВ

THE ROLE OF PEDAGOGICAL DIAGNOSTICS IN PROFESSIONAL DIRECTION OF STUDENTS

  • Xolmatova Ziroatxon Anvarovna — Qo‘qon davlat universiteti professori, pedagogika fanlari doktori (DSc)

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘quvchilarni kasbga yo‘naltirish jarayonida pedagogik diagnostikaning o‘rni, imkoniyatlari va amaliy ahamiyati keng yoritilgan. Kasb tanlash jarayonining murakkab va ko‘p bosqichli ekanligi, unda o‘quvchilarning qiziqishlari, moyilliklari, individual psixologik xususiyatlari hamda shaxsiy qobiliyatlarini aniqlash muhim omil sifatida qaralishi asoslab berilgan. Shu nuqtai nazardan, pedagogik diagnostika o‘quvchilarning ichki imkoniyatlarini aniqlash, ularning kasbiy yo‘nalishlarini to‘g‘ri belgilash va ongli qaror qabul qilishiga ko‘maklashuvchi asosiy vosita sifatida tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada pedagogik diagnostika jarayonida qo‘llaniladigan usullar - kuzatish, suhbat, test, so‘rovnoma va amaliy topshiriqlar orqali o‘quvchilarning kasbiy moyilliklarini aniqlash imkoniyatlari ko‘rsatib berilgan. Diagnostik ma’lumotlar asosida o‘quvchilarga individual yondashuvni amalga oshirish, ularning qobiliyatlariga mos kasb yo‘nalishlarini tavsiya etish hamda kasbiy o‘zini anglash jarayonini rivojlantirish masalalari yoritilgan.

Аннотация

В данной статье подробно рассматривается роль, возможности и практическое значение педагогической диагностики в процессе профессионального ориентирования студентов. Обосновывается, что процесс выбора профессии является сложным и многоэтапным, в котором важным фактором считается выявление интересов, склонностей, индивидуальных психологических характеристик и личностных способностей студентов. С этой точки зрения анализируется педагогическая диагностика как основной инструмент выявления внутренних возможностей студентов, правильного определения их профессионального направления и оказания им помощи в принятии обоснованных решений. В статье также представлены методы, используемые в процессе педагогической диагностики – наблюдение, интервью, тестирование, анкетирование и практические задания – для выявления профессиональных склонностей студентов. Рассматриваются вопросы внедрения индивидуального подхода к учащимся на основе диагностических данных, рекомендации карьерных путей, соответствующих их способностям, и развития процесса профессионального самосознания.

Abstract

This article extensively covers the role, possibilities and practical significance of pedagogical diagnostics in the process of professional guidance of students. It is substantiated that the process of choosing a profession is complex and multi-stage, in which the identification of students' interests, inclinations, individual psychological characteristics and personal abilities is considered an important factor. From this point of view, pedagogical diagnostics is analyzed as the main tool for identifying students' internal capabilities, correctly determining their professional directions and helping them make informed decisions. The article also shows the methods used in the process of pedagogical diagnostics - observation, interview, test, questionnaire and practical tasks - to identify students' professional inclinations. The issues of implementing an individual approach to students based on diagnostic data, recommending career paths appropriate to their abilities, and developing the process of professional self-awareness are covered.

Kalit so'zlar: Kasbga yo‘naltirish, pedagogik diagnostika, individual yondashuv, qobiliyat va qiziqishlarni aniqlash, ijtimoiy va shaxsiy kompetensiyalar, kasbiy orientatsiya, kasbiy qobiliyat, kasb tanlash mezonlari, formativ baholash, pedagogik tavsiya, ishga tayyorlash

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. X.CH.Dusyarov “Kasbga yo‘naltirish diagnostikasi”. Toshkent. 2018. – B. 7-8
  2. Асадов .М. Индивидуално-психологические особенности учителя как фактори развития профессионализма: Автореф. дис. канд. Психол. наук. – Ташкент: «НУУз», 2007.-25 с.
  3. Файзуллаева Н. Педагогик билимлар – ўқитувчи касбий маҳоратининг назарий асоси //Uzluksiz ta’lim ж. – Т.: 2006. 6-сон. – 102-бет.
  4. Короткова М. В. Методика проектирования, разработки и использования творческих заданий по истории // Ж. Преподавание истории в школе. – М.: 2015. - № 3. – С. 10.
  5. Mеhnat ta’limi о‘qitish mеtоdikasi, kasb tanlashga yо‘llash: darslik / N.A. Muslimоv, Sh.S. Sharipоv, О.A. Qо‘ysinоv; О‘zbеkistоn Rеspublikasi Оliy va о‘rta maxsus taiim vazirligi. – Tоshkеnt: О‘zbеkistоn faylasuflari milliy jamiyati nashriyоti, 2014. – 456-b.
  6. Xolmatova Z.A. Pedagogik diagnostika (O‘quv qo‘llanma). Toshkent. 2023.