8-tom, 1-son, b. 116–120, Nashr: 2026-08-19

OʼQUVCHILARDA "INTEGRATIVLIK" VA "SINTEZATORLIK" TAFAKKUR USLUBI O‘RTASIDA BOG‘LANISH AHAMIYATI

ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ ЗНАЧЕНИЕ ВЗАИМОСВЯЗИ МЕЖДУ СТИЛЯМИ МЫШЛЕНИЯ «ИНТЕГРАТИВНОСТЬ» И «СИНТЕЗАТОРНОСТЬ» У УЧАЩИХСЯ

THE PSYCHOLOGICAL SIGNIFICANCE OF THE RELATIONSHIP BETWEEN INTEGRATIVE AND SYNTHESIZER THINKING STYLES IN STUDENTS

  • Samarova Shoxista Rabidjanovna — Chirchiq davlat pedagogika universiteti pedagogika fakulteti Psixologiya kafedrasi dotsenti, psixologiya fanlar nomzodi 0009-0004-1235-4970 · ORCID: 0009-0004-1235-4970

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘quvchilarda integrativlik va sintezatorlik tafakkur uslublari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikning psixologik xususiyatlari tahlil qilinadi. Integrativ tafakkur turli bilimlar, tajribalar va axborotlarni yagona tizimga birlashtirish qobiliyatini ifodalasa, sintezatorlik tafakkuri mavjud ma'lumotlar asosida yangi g‘oya, yechim va konsepsiyalarni yaratishga xizmat qiladi. Tadqiqotda ushbu ikki tafakkur uslubining o‘zaro ta'siri o‘quvchilarning muammoli vaziyatlarni hal etish, tanqidiy fikrlash, ijodkorlik va mustaqil qaror qabul qilish kompetensiyalariga ko‘rsatadigan ta'siri ilmiy jihatdan yoritiladi. Natijalar integrativ va sintezatorlik tafakkur uslublari bir-birini to‘ldiruvchi psixologik omillar ekanligini hamda ularni ta'lim jarayonida kompleks rivojlantirish o‘quvchilarning intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi.

Аннотация

В статье анализируется психологическое значение взаимосвязи между интегративным и синтезаторным стилями мышления у учащихся. Интегративный стиль мышления отражает способность объединять знания, опыт и информацию в единую систему, тогда как синтезаторный стиль направлен на создание новых идей, решений и концепций на основе имеющихся сведений. Особое внимание уделяется влиянию взаимодействия данных стилей мышления на развитие критического мышления, творческих способностей, самостоятельности и эффективности решения проблем. Полученные результаты позволяют сделать вывод, что интегративность и синтезаторность являются взаимодополняющими психологическими характеристиками, комплексное развитие которых способствует повышению интеллектуального потенциала учащихся.

Abstract

This article examines the psychological significance of the relationship between integrative and synthesizer thinking styles among students. Integrative thinking refers to the ability to combine diverse knowledge, experiences, and information into a coherent cognitive framework, whereas synthesizer thinking focuses on generating new ideas, solutions, and concepts by integrating existing information. The study explores how the interaction between these thinking styles contributes to students' critical thinking, creativity, independent decision-making, and problem-solving abilities. The findings indicate that integrative and synthesizer thinking styles complement one another and that their systematic development within the educational process can significantly enhance students' intellectual potential and cognitive flexibility.

Kalit so'zlar: integrativlik, sintezatorlik, tafakkur uslubi, o‘quvchilar, psixologik rivojlanish, tanqidiy fikrlash, ijodiy fikrlash, kognitiv jarayonlar, intellektual rivojlanish, muammoli vaziyat

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Allinson C. W., Hayes J. The Cognitive Style Index: A Measure of Intuition–Analysis for Organizational Research // Journal of Management Studies. — 1996. — Vol. 33, № 1. — P. 119–135.
  2. Sternberg R. J., Zhang L. F. Perspectives on Thinking, Learning, and Cognitive Styles. — Mahwah, NJ : Lawrence Erlbaum Associates, 2001. — 378 p.
  3. Zhang L. F., Sternberg R. J. The Nature of Intellectual Styles. — Mahwah, NJ : Lawrence Erlbaum Associates, 2005. — 392 p.
  4. Guilford J. P. The Nature of Human Intelligence. — New York : McGraw-Hill, 1967. — 538 p.
  5. Bruner J. S. The Process of Education. — Cambridge, MA : Harvard University Press, 1960. — 97 p.
  6. Ausubel D. P. Educational Psychology: A Cognitive View. — New York : Holt, Rinehart and Winston, 1968. — 685 p.
  7. Gardner H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. — New York : Basic Books, 1983. — 440 p.
  8. De Bono E. Lateral Thinking: Creativity Step by Step. — New York : Harper & Row, 1970. — 300 p.
  9. Jonassen D. H. Learning to Solve Problems: A Handbook for Designing Problem-Solving Learning Environments. — New York : Routledge, 2011. — 384 p.
  10. Mayer R. E. Thinking, Problem Solving, Cognition. — 2nd ed. — New York : W. H. Freeman, 1992. — 558 p.
  11. OECD. The Nature of Learning: Using Research to Inspire Practice. — Paris : OECD Publishing, 2010. — 338 p.
  12. OECD. Future of Education and Skills 2030: OECD Learning Compass 2030. — Paris : OECD Publishing, 2019.
  13. Beghetto R. A., Kaufman J. C. Nurturing Creativity in the Classroom. — Cambridge : Cambridge University Press, 2010. — 320 p.
  14. Sawyer R. K. Explaining Creativity: The Science of Human Innovation. — 2nd ed. — New York : Oxford University Press, 2012. — 568 p.
  15. Siemens G. Knowing Knowledge. — Vancouver : Lulu Press, 2006. — 176 p.
  16. Fullan M., Quinn J. Coherence: The Right Drivers in Action for Schools, Districts, and Systems. — Thousand Oaks, CA : Corwin Press, 2016. — 208 p.