7-tom, 1-son, b. 118–120, Nashr: 2026-08-08
OLIY TA’LIMDA INNOVATSION BOSHQARUV VA NIZOLAR PROFILAKTIKASI
ИННОВАЦИОННОЕ УПРАВЛЕНИЕ И ПРОФИЛАКТИКА КОНФЛИКТОВ В ВЫСШЕМ ОБРАЗОВАНИИ
INNOVATIVE MANAGEMENT AND CONFLICT PREVENTION IN HIGHER EDUCATION
- Gaziyeva Nozima Shoirjon qizi — Kattaqo‘rg‘on davlat pedagogika instituti stajor o‘qituvchi
Annotatsiya
Ushbu maqola oliy ta’lim muassasalarini innovatsion rivojlantirish jarayonida yuzaga keladigan nizolarni oldini olishning tashkiliy-psixologik va boshqaruv mexanizmlarini ilmiy asoslashga bag‘ishlangan. Tadqiqotning maqsadi innovatsiyalarni joriy etish sharoitida nizolar profilaktikasini ta’minlaydigan omillar, bosqichlar va indikatorlar tizimini konseptuallashtirish hamda oliy ta’lim boshqaruvida qo‘llash mumkin bo‘lgan profilaktik modelni taklif etishdan iborat. Metodologiya sifatida institutsional tahlil, konfliktologik yondashuv, ta’lim menejmenti nazariyasi, normativ-huquqiy hujjatlar kontent-tahlili hamda taqqoslama-mantiqiy umumlashtirish usullaridan foydalanildi. Ilmiy yangilik innovatsion o‘zgarishlarning konfliktogen ta’sir “manba, dinamik, risk, profilaktika” zanjiri orqali izohlovchi integrativ model va uning uchun amaliy indikatorlar to‘plamini taklif etish bilan belgilanadi. Natijalar oliy ta’lim muassasalarida adolatli boshqaruv, kommunikativ shaffoflik va erta ogohlantirish mexanizmlari nizo ehtimolini pasaytirishini asoslaydi.
Аннотация
Статья посвящена научному обоснованию организационно-психологических и управленческих механизмов профилактики конфликтов, возникающих в процессе инновационного развития учреждений высшего образования. Цель исследования заключается в концептуализации факторов, этапов и системы индикаторов, обеспечивающих профилактику конфликтов в условиях внедрения инноваций, а также в предложении профилактической модели, применимой в управлении высшим образованием. Методология включает институциональный анализ, конфликтологический подход, теории менеджмента образования, контент-анализ нормативно-правовых документов и сравнительно-логическое обобщение. Научная новизна определяется разработкой интегративной модели, объясняющей конфликтогенное воздействие инновационных изменений через цепочку «источник, динамика, риск, профилактика», а также предложением набора практических индикаторов для мониторинга. Полученные результаты показывают, что справедливое управление, коммуникативная прозрачность и механизмы раннего предупреждения снижают вероятность эскалации конфликтов и поддерживают устойчивость инновационных преобразований.
Abstract
This article substantiates organizational-psychological and managerial mechanisms for preventing conflicts that emerge during the innovative development of higher education institutions. The study aims to conceptualize the factors, stages, and indicators that ensure conflict prevention under innovation implementation, and to propose a prevention-oriented model applicable to higher education governance. The methodology integrates institutional analysis, a conflict studies perspective, education management theory, content analysis of regulatory documents, and comparative logical synthesis. Scientific novelty lies in an integrative model that explains the conflictogenic impact of innovation through a “source, dynamics, risk, prevention” chain and in a set of practical indicators for continuous monitoring. The results demonstrate that procedural justice in decision-making, communication transparency, and early warning arrangements reduce the probability of conflict escalation while strengthening the sustainability and acceptance of innovative change in universities.
Kalit so'zlar: oliy ta’lim, innovatsion rivojlanish, nizolar profilaktikasi, ta’lim menejmenti, tashkiliy madaniyat, kommunikatsiya, mediatsiya
Foydalanilgan adabiyotlar
- Анцупов А. Я., Шипилов А. И. Конфликтология: учебник. Москва: ЮНИТИ-ДАНА, 2020. 551 с.
- Қодиров Б. Р. Таълим менежменти: назария ва амалиёт. Тошкент: Фан ва технология, 2021. 312 б.
- Рахимов Ш. М. Олий таълим муассасаларини бошқаришда инновацион ёндашувлар. Самарқанд: СамДУ нашриёти, 2020. 240 б.
- Deutsch M., Coleman P. T., Marcus E. C. The Handbook of Conflict Resolution: Theory and Practice. San Francisco: Jossey-Bass, 2014. 1088 p.
- Kotter J. P. Leading Change. Boston: Harvard Business School Press, 1996. 208 p.
- Schein E. H. Organizational Culture and Leadership. 5th ed. Hoboken: John Wiley and Sons, 2017. 464 p.
- Robbins S. P., Judge T. A. Organizational Behavior. 18th ed. Harlow: Pearson, 2019. 784 p.