9-tom, 1-son, b. 253–257, Nashr: 2026-09-14

OILAVIY ZO‘RAVONLIKKA UCHRAGAN AYOLLARDA TRAVMADAN KEYINGI STRESS HOLATLARINI PSIXOLOGIK TIKLASHNING INNOVATSION USULLARI

ИННОВАЦИОННЫЕ МЕТОДЫ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ РЕАБИЛИТАЦИИ ПОСТТРАВМАТИЧЕСКИХ СТРЕССОВЫХ СОСТОЯНИЙ У ЖЕНЩИН, ПОДВЕРГШИХСЯ СЕМЕЙНОМУ НАСИЛИЮ

INNOVATIVE METHODS OF PSYCHOLOGICAL REHABILITATION OF POST-TRAUMATIC STRESS CONDITIONS IN WOMEN SUBJECTED TO DOMESTIC VIOLENCE

  • Salomova Mohibonu O’tkir qizi — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil tadqiqotchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada oilaviy zo‘ravonlikka uchragan ayollarda travmadan keyingi stress holatlarining psixologik namoyon bo‘lishi, shaxs ruhiyatiga ta’siri hamda ularni tiklashda qo‘llaniladigan innovatsion psixologik usullar tahlil qilinadi. Oilaviy zo‘ravonlik ayolning emotsional barqarorligi, o‘zini baholashi, ijtimoiy moslashuvi, xavfsizlik hissi va shaxsiy identifikatsiyasiga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan murakkab ijtimoiy-psixologik muammo hisoblanadi. Maqolada travmadan keyingi stress holatlari xavotir, qo‘rquv, uyqu buzilishi, o‘zini ayblash, ijtimoiy chekinish, depressiv kechinmalar, ishonch inqirozi va travmatik xotiraning qayta faollashuvi kabi belgilar orqali yoritiladi. Shuningdek, travmaga yo‘naltirilgan kognitiv-xulqiy terapiya, EMDR, art-terapiya, narrativ terapiya, tana bilan ishlash texnikalari, mindfulness, raqamli psixologik yordam va guruhiy qo‘llab-quvvatlash usullarining tiklovchi imkoniyatlari ilmiy-nazariy jihatdan asoslanadi.

Аннотация

В данной статье анализируются психологические проявления посттравматических стрессовых состояний у женщин, подвергшихся семейному насилию, их влияние на психику личности, а также инновационные психологические методы восстановления. Семейное насилие рассматривается как сложная социально-психологическая проблема, негативно влияющая на эмоциональную устойчивость, самооценку, социальную адаптацию, чувство безопасности и личностную идентичность женщины. В статье посттравматические стрессовые состояния раскрываются через такие признаки, как тревожность, страх, нарушение сна, чувство вины, социальная изоляция, депрессивные переживания, кризис доверия и повторная актуализация травматической памяти. Также научно-теоретически обосновываются восстановительные возможности травма-фокусированной когнитивно-поведенческой терапии, EMDR, арт-терапии, нарративной терапии, телесно-ориентированных техник, mindfulness-подхода, цифровой психологической помощи и групповой поддержки.

Abstract

This article analyzes the psychological manifestations of post-traumatic stress states among women who have experienced domestic violence, their impact on personality, and innovative psychological methods of recovery. Domestic violence is considered a complex socio-psychological problem that negatively affects women’s emotional stability, self-esteem, social adaptation, sense of safety, and personal identity. The article examines post-traumatic stress states through symptoms such as anxiety, fear, sleep disturbance, self-blame, social withdrawal, depressive experiences, loss of trust, and reactivation of traumatic memories. The restorative potential of trauma-focused cognitive behavioral therapy, EMDR, art therapy, narrative therapy, body-oriented techniques, mindfulness, digital psychological support, and group support is also scientifically and theoretically substantiated.

Kalit so'zlar: oilaviy zo‘ravonlik, travma, travmadan keyingi stress, psixologik tiklanish, innovatsion usullar, EMDR, art-terapiya, kognitiv-xulqiy terapiya, ayollar psixologiyasi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Herman J. L. Trauma and Recovery: The Aftermath of Violence — From Domestic Abuse to Political Terror. New York: Basic Books, 1992.
  2. Van der Kolk B. The Body Keeps the Score: Brain, Mind, and Body in the Healing of Trauma. New York: Viking, 2014.
  3. Beck A. T. Cognitive Therapy and the Emotional Disorders. New York: International Universities Press, 1976.
  4. Foa E. B., Rothbaum B. O. Treating the Trauma of Rape: Cognitive-Behavioral Therapy for PTSD. New York: Guilford Press, 1998.
  5. Shapiro F. Eye Movement Desensitization and Reprocessing: Basic Principles, Protocols, and Procedures. New York: Guilford Press, 2001.
  6. Lazarus R. S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer, 1984.
  7. Seligman M. E. P. Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. New York: Free Press, 2011.