11-tom, 1-son, b. 143–147, Nashr: 2026-11-05
NUTQ BUZILISHLARINI LOGOPEDIK DIAGNOSTIKA QILISH TEXNOLOGIYALARI
ТЕХНОЛОГИИ ЛОГOПЕДИЧЕСКОЙ ДИАГНОСТИКИ РЕЧЕВЫХ НАРУШЕНИЙ
TECHNOLOGIES FOR THE SPEECH THERAPY DIAGNOSIS OF SPEECH DISORDERS
- Kurbanova Zaynab Jurakulovna — Axborot texnologiyalari va menejment universiteti, Ijtimoiy fanlar fakulteti “Pedagogika”kafedrasi v. b.dotsenti.
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.837b75ae
Annotatsiya
Mazkur maqolada nutq buzilishlarini aniqlash jarayonida qo‘llaniladigan zamonaviy logopedik diagnostika texnologiyalarining ilmiy-nazariy asoslari tahlil qilingan. Logopedik diagnostika korreksion-pedagogik jarayonning muhim bosqichi sifatida qaralib, nutq buzilishining turi, darajasi, kelib chiqish sabablari hamda bolaning individual rivojlanish xususiyatlarini aniqlashdagi ahamiyati yoritilgan. Tadqiqot davomida kuzatish, suhbat, test, logopedik tekshiruv, instrumental diagnostika va raqamli texnologiyalar imkoniyatlari tahlil qilindi. Shuningdek, logopedik diagnostikani takomillashtirishga qaratilgan metodik tavsiyalar ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari logopedik amaliyotda zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash diagnostika aniqligini oshirish, korreksion ishlarni individuallashtirish hamda pedagogik samaradorlikni ta'minlashini ko‘rsatdi. Zamonaviy tadqiqotlarda logopedik diagnostika va korreksion texnologiyalarni takomillashtirish maxsus pedagogika yo‘nalishining ustuvor vazifalaridan biri sifatida qayd etilmoqda.
Аннотация
В данной статье анализируются научные и теоретические основы современных диагностических технологий в логопедии, используемых в процессе выявления речевых расстройств. Логопедическая диагностика рассматривается как важный этап коррекционно-педагогического процесса, и подчеркивается ее важность в определении типа, степени, причин речевых расстройств, а также индивидуальных особенностей развития ребенка. В ходе исследования были проанализированы возможности наблюдения, интервьюирования, тестирования, логопедического обследования, инструментальной диагностики и цифровых технологий. Также были разработаны методические рекомендации по совершенствованию логопедической диагностики. Результаты исследования показали, что использование современных технологий в логопедической практике повышает точность диагностики, индивидуализирует коррекционную работу и обеспечивает педагогическую эффективность. В современной научной работе совершенствование диагностических и коррекционных технологий в логопедии отмечается как одна из приоритетных задач направления специальной педагогики.
Abstract
This article analyzes the scientific and theoretical foundations of modern speech therapy diagnostic technologies used in the process of identifying speech disorders. Speech therapy diagnostics is considered an important stage of the correctional and pedagogical process, and its importance in determining the type, degree, causes of speech disorders, and the individual development characteristics of the child is highlighted. During the study, the possibilities of observation, interview, testing, speech therapy examination, instrumental diagnostics, and digital technologies were analyzed. Methodological recommendations were also developed to improve speech therapy diagnostics. The results of the study showed that the use of modern technologies in speech therapy practice increases diagnostic accuracy, individualizes correctional work, and ensures pedagogical efficiency. In modern research, the improvement of speech therapy diagnostics and correctional technologies is noted as one of the priority tasks of the direction of special pedagogy.
Kalit so'zlar: logopediya, diagnostika, nutq buzilishi, logopedik texnologiyalar, korreksion pedagogika, innovatsion texnologiyalar, skrining, baholash, logopedik tekshiruv, metodik tavsiyalar
Foydalanilgan adabiyotlar
- Ayupova M. Logopediya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
- Mo‘minova L.R. Logopedik texnologiyalar. – Toshkent, 2021.
- Pulatova D.Sh. Maxsus pedagogika. – Toshkent, 2022.
- Qurbanova Z.J. Surdopedagogika. – Qarshi: Ilm-fan va ma’naviyat, 2025.
- Gribova O.E. Логопедическая диагностика. – Moskva, 2021.
- Volкова G.A. Логопедия. – Moskva, 2022.
- Лалаева Р.И. Нарушения речи и их диагностика. – Sankt-Peterburg, 2021.
- Левина Р.Е. Основы логопедии. – Moskva, 2020.
- Филичева Т.Б., Чиркина Г.В. Методы логопедической диагностики. – Moskva, 2022.
- Mikolajczak M. Speech and Language Assessment Technologies. – London, 2023.
- American Speech-Language-Hearing Association (ASHA). Practice Portal: Assessment of Speech Disorders.
- World Health Organization. International Classification of Functioning, Disability and Health (ICF). Geneva.
- UNESCO. Inclusive Education Guidelines.
- Hallahan D., Kauffman J. Exceptional Learners. Pearson.
- Paul R., Norbury C. Language Disorders from Infancy through Adolescence. Pearson.
- Owens R. Language Development. Boston.
- Bernthal J., Bankson N. Articulation and Phonological Disorders.
- Shipley K., McAfee J. Assessment in Speech-Language Pathology.
- Justice L., Redle E. Communication Sciences and Disorders.
- O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni.
- O‘zbekiston Respublikasi “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlari va maxsus ta’limni rivojlantirishga oid normativ-huquqiy hujjatlar.