9-tom, 2-son, b. 393–396, Nashr: 2026-09-24
NIZOLI XIZMAT VAZIYATLARIDA EMOTSIONAL O‘ZINI O‘ZI BOSHQARISH VA XULQ-ATVOR STRATEGIYALARI
ЭМОЦИОНАЛЬНАЯ САМОРЕГУЛЯЦИЯ И СТРАТЕГИИ ПОВЕДЕНИЯ В КОНФЛИКТНЫХ СЛУЖЕБНЫХ СИТУАЦИЯХ
EMOTIONAL SELF-REGULATION AND BEHAVIORAL STRATEGIES IN CONFLICTUAL SERVICE SITUATIONS
- Shakirov Bunyod Shavkatovich — Buxoro davlat universiteti tadqiqotchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada ichki ishlar xodimlarida emotsional o‘zini o‘zi boshqarish xususiyatlari hamda nizoli vaziyatlarda namoyon bo‘ladigan xulq-atvor strategiyalarining o‘zaro bog‘liqligi psixologik nuqtayi nazardan yoritiladi. Kasbiy faoliyat davomida yuzaga keladigan ziddiyatli holatlar, yuqori emotsional zo‘riqish va turli xarakterdagi fuqarolar bilan muloqot qilish zarurati xodimlardan hissiy barqarorlik, vaziyatni xolis baholash va xulq-atvorini ongli ravishda nazorat qilishni talab etadi. Tadqiqot doirasida emotsional o‘zini o‘zi boshqarishning nizolarda murosa qilish, hamkorlikka intilish, raqobatlashish, nizodan qochish va moslashish kabi strategiyalarni tanlash bilan bog‘liq jihatlari nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Shuningdek, xodimlarning individual-psixologik xususiyatlari, emotsional barqarorligi va nizoli vaziyatlarga munosabatining kasbiy muloqot samaradorligiga ta’siri ochib beriladi. Maqola natijalari ichki ishlar xodimlarining nizoli vaziyatlarda konstruktiv xulq-atvor strategiyalarini shakllantirishga qaratilgan psixologik tayyorgarlik va kasbiy rivojlanish dasturlarini takomillashtirish uchun nazariy asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
Аннотация
В статье с психологической точки зрения рассматривается взаимосвязь эмоциональной саморегуляции сотрудников органов внутренних дел и стратегий поведения, проявляющихся в конфликтных ситуациях. Профессиональная деятельность сотрудников, связанная с эмоциональным напряжением, необходимостью взаимодействия с гражданами различного психологического склада и разрешением противоречивых ситуаций, предъявляет повышенные требования к эмоциональной устойчивости, объективной оценке обстоятельств и осознанному контролю собственного поведения. В рамках исследования теоретически анализируются особенности взаимосвязи эмоциональной саморегуляции с выбором таких стратегий поведения в конфликте, как сотрудничество, компромисс, соперничество, избегание и приспособление. Особое внимание уделяется влиянию индивидуально-психологических характеристик сотрудников, эмоциональной устойчивости и отношения к конфликтным ситуациям на эффективность профессионального общения. Результаты статьи могут послужить теоретической основой для совершенствования программ психологической подготовки и профессионального развития сотрудников органов внутренних дел, направленных на формирование конструктивных стратегий поведения в конфликтных ситуациях.
Abstract
This article examines the psychological relationship between emotional self-regulation and behavioral strategies employed by internal affairs officers in conflict situations. The professional responsibilities of these officers, which involve emotional pressure, interaction with individuals of diverse psychological backgrounds, and the resolution of interpersonal conflicts, require emotional stability, objective situational assessment, and conscious behavioral control. The study provides a theoretical analysis of the relationship between emotional self-regulation and the selection of conflict-handling strategies, including collaboration, compromise, competition, avoidance, and accommodation. Particular attention is given to the influence of officers’ individual psychological characteristics, emotional stability, and attitudes toward conflict situations on the effectiveness of professional communication. The findings may provide a theoretical foundation for improving psychological training and professional development programs aimed at fostering constructive behavioral strategies among internal affairs officers when dealing with conflict situations.
Kalit so'zlar: ichki ishlar xodimlari, emotsional o‘zini o‘zi boshqarish, nizoli vaziyat, xulq-atvor strategiyalari, emotsional barqarorlik, kasbiy muloqot, psixologik moslashuv, konflikt, stressga chidamlilik, konstruktiv xulq-atvor
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 29-noyabrdagi PQ-3413-son qarori. “Ichki ishlar organlari kadrlari bilan ishlash va ularning xizmatini tashkil etish tartibini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”.
- Gross, J. J. (1998). The Emerging Field of Emotion Regulation: An Integrative Review. Review of General Psychology, 2(3), 271–299.
- Gross, J. J. (1998). Antecedent- and Response-Focused Emotion Regulation: Divergent Consequences for Experience, Expression, and Physiology. Journal of Personality and Social Psychology, 74(1), 224–237.
- Berking, M., Meier, C., & Wupperman, P. (2010). Enhancing Emotion-Regulation Skills in Police Officers: Results of a Pilot Controlled Study. Behavior Therapy, 41(3), 329–339. https://doi.org/10.1016/j.beth.2009.08.001
- Emsing, M., Ghazinour, M., & Sundqvist, J. (2024). Police Conflict Management: A Scoping Review. Journal of Police and Criminal Psychology, 39, 499–508. https://doi.org/10.1007/s11896-024-09687-6
- Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. New York: Springer.
- Mayer, J. D., Salovey, P., & Caruso, D. R. (2004). Emotional Intelligence: Theory, Findings, and Implications. Psychological Inquiry, 15(3), 197–215.
- Folkman, S., & Moskowitz, J. T. (2004). Coping: Pitfalls and Promise. Annual Review of Psychology, 55, 745–774.
- Deffenbacher, J. L. (2011). Cognitive-Behavioral Conceptualization and Treatment of Anger. Cognitive and Behavioral Practice, 18(2), 172–181.
- Rahim, M. A. (2002). Toward a Theory of Managing Organizational Conflict. International Journal of Conflict Management, 13(3), 206–235.