7-tom, 2-son, b. 170–172, Nashr: 2026-08-11

NEYROTEXNOLOGIYALAR VA ULARNING TA’LIMDAGI IMKONIYATLARI

НЕЙРОТЕХНОЛОГИИ И ИХ ВОЗМОЖНОСТИ В ОБРАЗОВАНИИ

NEUROTECHNOLOGIES AND THEIR OPPORTUNITIES IN EDUCATION

  • Saidova Nigora Olimovna — Farg‘ona davlat universiteti, Maktabgacha ta’lim kafedrasi dotsenti, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), Orcid: 0009-0001-6538-2092

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada zamonaviy neyrotexnologiyalarning mohiyati, ilmiy-nazariy asoslari hamda ularning ta’lim jarayonidagi imkoniyatlari nazariy-tahliliy (sharh) yondashuv asosida tahlil qilinadi. Miya faoliyati haqidagi zamonaviy bilimlarga tayanuvchi neyropedagogika yo‘nalishining rivojlanishi, neyrofidbek, miya–kompyuter interfeysi, neyrovizualizatsiya va ta’limiy kineziologiya (neyrogimnastika) kabi texnologiyalarning didaktik salohiyati yoritiladi. Muallif neyrotexnologiyalarni maktabgacha ta’lim va bo‘lajak pedagoglarni tayyorlash tizimiga tatbiq etishning istiqbolli yo‘nalishlarini, shuningdek, ushbu jarayonda yuzaga keladigan metodologik va axloqiy muammolarni – jumladan, ilmiy asoslangan usullarni neyromiflardan farqlash zaruratini ko‘rib chiqadi.

Аннотация

В статье на основе теоретико-аналитического (обзорного) подхода анализируются сущность современных нейротехнологий, их научно-теоретические основы и возможности применения в образовательном процессе. Раскрывается дидактический потенциал таких технологий, как нейрообратная связь, интерфейс «мозг–компьютер», нейровизуализация и образовательная кинезиология (нейрогимнастика), опирающихся на современные знания о работе мозга в рамках развивающейся нейропедагогики. Автор рассматривает перспективные направления внедрения нейротехнологий в систему дошкольного образования и подготовки будущих педагогов, а также возникающие при этом методологические и этические проблемы, включая необходимость отличать научно обоснованные методы от нейромифов.

Abstract

Using a theoretical and analytical (review) approach, the article analyses the essence of modern neurotechnologies, their scientific and theoretical foundations, and their potential in the educational process. It highlights the didactic potential of technologies such as neurofeedback, brain–computer interfaces, neuroimaging and educational kinesiology (neurogymnastics), which rely on contemporary knowledge of brain function within the developing field of neuropedagogy. The author examines promising directions for integrating neurotechnologies into preschool education and the training of future teachers, as well as the methodological and ethical challenges that arise – including the need to distinguish scientifically grounded methods from neuromyths.

Kalit so'zlar: neyrotexnologiya, neyropedagogika, neyrofidbek, miya–kompyuter interfeysi, neyrogimnastika, ta’lim jarayoni, kreativlik, kognitiv rivojlanish, individuallashtirilgan ta’lim

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Выготский Л. С. Психология развития человека. – Москва : Смысл ; Эксмо, 2005. – 1136 с.
  2. Лурия А. Р. Основы нейропсихологии : учеб. пособие. – Москва : Академия, 2013. – 384 с.
  3. Сиротюк А. Л. Нейропсихологическое и психофизиологическое сопровождение обучения. – Москва : ТЦ Сфера, 2003. – 288 с.
  4. Dennison P. E., Dennison G. E. Brain Gym : Teacher's Edition. – Ventura, CA : Edu-Kinesthetics, 2010. – 128 p.
  5. Guilford J. P. The nature of human intelligence. – New York : McGraw-Hill, 1967. – 538 p.
  6. Torrance E. P. The nature of creativity as manifest in its testing // The nature of creativity / ed. by R. J. Sternberg. – Cambridge : Cambridge University Press, 1988. – P. 43–75.
  7. Howard-Jones P. A. Neuroscience and education : myths and messages // Nature Reviews Neuroscience. – 2014. – Vol. 15, No. 12. – P. 817–824. – DOI: 10.1038/nrn3817.
  8. Ansari D., Coch D. Bridges over troubled waters : education and cognitive neuroscience // Trends in Cognitive Sciences. – 2006. – Vol. 10, No. 4. – P. 146–151. – DOI: 10.1016/j.tics.2006.02.007.