9-tom, 1-son, b. 220–223, Nashr: 2026-09-13

NEMIS TILINI O‘QITISHDA SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK IMKONIYATLARI VA KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYANI RIVOJLANTIRISHDAGI SAMARADORLIGI

ДИДАКТИЧЕСКИЕ ВОЗМОЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ТЕХНОЛОГИЙ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В ОБУЧЕНИИ НЕМЕЦКОМУ ЯЗЫКУ И ИХ ЭФФЕКТИВНОСТЬ В РАЗВИТИИ КОММУНИКАТИВНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ

DIDACTIC POSSIBILITIES OF USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE TECHNOLOGIES IN TEACHING GERMAN AND THEIR EFFECTIVENESS IN DEVELOPING COMMUNICATIVE COMPETENCE

  • Sabirova Dana Davronovna — Urganch davlat universiteti, Xorijiy filologiya fakulteti, nemis tili 2601A guruh talabasi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Maqolada nemis tilini chet tili sifatida o‘qitish jarayoniga sun’iy intellektga asoslangan raqamli vositalarni joriy etishning didaktik salohiyati tadqiq qilinadi. Muallif generativ til modellari, avtomatik nutq tanish tizimlari va adaptiv o‘quv platformalarining metodik funksiyalarini tizimlashtiradi hamda ularni kommunikativ yondashuv tamoyillari bilan uyg‘unlashtirish yo‘llarini asoslaydi. Tadqiqot doirasida o‘tkazilgan pedagogik tajriba natijalari sun’iy intellekt qo‘llab-quvvatlagan mashg‘ulotlar talabalarning og‘zaki nutq ravonligi, leksik xilma-xilligi va pragmatik moslashuvchanligi ko‘rsatkichlarini sezilarli darajada oshirishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, maqolada mazkur texnologiyalarning cheklovlari - javoblarning ishonchliligi, o‘quvchi avtonomiyasining pasayishi xavfi va etik masalalar - tanqidiy tahlil etiladi.

Аннотация

В статье исследуется дидактический потенциал внедрения цифровых средств на основе искусственного интеллекта в процесс преподавания немецкого языка как иностранного. Автор систематизирует методические функции генеративных языковых моделей, систем автоматического распознавания речи и адаптивных обучающих платформ, а также обосновывает пути их согласования с принципами коммуникативного подхода. Результаты проведённого педагогического эксперимента показали, что занятия, поддержанные искусственным интеллектом, заметно повышают показатели беглости устной речи, лексического разнообразия и прагматической гибкости обучающихся. Одновременно критически анализируются ограничения данных технологий: достоверность порождаемых ответов, риск снижения учебной автономии и этические вопросы.

Abstract

The article examines the didactic potential of integrating artificial-intelligence-based digital tools into the teaching of German as a foreign language. The author systematises the methodological functions of generative language models, automatic speech recognition systems and adaptive learning platforms, and substantiates ways of aligning them with the principles of the communicative approach. The results of the pedagogical experiment conducted within the study indicate that AI-supported lessons markedly improve learners’ oral fluency, lexical diversity and pragmatic flexibility. At the same time, the paper critically discusses the limitations of these technologies, namely the reliability of generated responses, the risk of diminished learner autonomy and the ethical concerns involved.

Kalit so'zlar: sun’iy intellekt, nemis tili metodikasi, kommunikativ kompetensiya, adaptiv ta’lim, generativ til modellari, chatbot, avtomatlashtirilgan qayta aloqa, raqamli didaktika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Выготский Л. С. Мышление и речь. - М.: Лабиринт, 1999. - 352 с.
  2. Canale M., Swain M. Theoretical Bases of Communicative Approaches to Second Language Teaching and Testing // Applied Linguistics. - 1980. - Vol. 1, № 1. - P. 1–47.
  3. Chapelle C. A. Computer Applications in Second Language Acquisition. - Cambridge: Cambridge University Press, 2001. - 215 p.
  4. Council of Europe. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. Companion Volume. - Strasbourg: Council of Europe Publishing, 2020. - 278 p.
  5. Ellis R. Task-based Language Learning and Teaching. - Oxford: Oxford University Press, 2003. - 387 p.
  6. Godwin-Jones R. Partnering with Artificial Intelligence: Intelligent Writing Assistance and Instructed Language Learning // Language Learning & Technology. - 2022. - Vol. 26, № 2. - P. 5–24.
  7. Huang W., Hew K. F., Fryer L. K. Chatbots for Language Learning: Are They Really Useful? A Systematic Review // Journal of Computer Assisted Learning. - 2022. - Vol. 38, № 1. - P. 237–257.
  8. Hymes D. On Communicative Competence // Sociolinguistics: Selected Readings. - Harmondsworth: Penguin Books, 1972. - P. 269–293.
  9. Kohnke L., Moorhouse B. L., Zou D. ChatGPT for Language Teaching and Learning // RELC Journal. - 2023. - Vol. 54, № 2. - P. 537–550.
  10. Krashen S. D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. - Oxford: Pergamon Press, 1982. - 202 p.
  11. Little D. Learner Autonomy: Definitions, Issues and Problems. - Dublin: Authentik, 1991. - 62 p.
  12. Neuner G., Hunfeld H. Methoden des fremdsprachlichen Deutschunterrichts. - Berlin; München: Langenscheidt, 1993. - 184 S.
  13. UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. - Paris: UNESCO Publishing, 2023. - 44 p.
  14. Warschauer M., Healey D. Computers and Language Learning: An Overview // Language Teaching. - 1998. - Vol. 31, № 2. - P. 57–71.
  15. Zhang R., Zou D. Types of Language Learning Chatbots and Their Effects: A Systematic Review // Interactive Learning Environments. - 2024. - Vol. 32, № 8. - P. 4529–4548.